Amaç: Çalışanların, kurumları ile alakalı konularda iyileştirme ve geliştirmeye yönelik bilgi ve görüşlerini bilerek ve isteyerek kendinde saklı tutması, örgütsel sessizlik olarak tanımlanırken, mevcut yönetim anlayışı ile bağdaşmayan düşüncelerini ve farklı görüşlerini ifade etmesi örgütsel muhalefet olarak tanımlanmaktadır. Çalışmamız bu iki kavram çerçevesinde, uzmanlık öğrencilerinin örgütsel sessizlik ve muhalefet düzeylerini belirlemek, eğitim ve çalışma ortamlarının daha sağlıklı hale getirilmesi için çıkarımlar sağlamak amacıyla tasarlanmıştır.
Yöntem: Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Şubat-Mart 2023 tarihleri arasında yürütülen araştırmanın evrenini aynı hastanede görevli 634 tıpta uzmanlık öğrencisi oluşturdu. Epi-Info istatistik programı ile örneklem büyüklüğü 239 kişi olarak hesaplandı. 245 tıpta uzmanlık öğrencisi katılımı ile gerçekleşti. Veri toplama formunda, 34 sorudan oluşan sosyodemografik özellikleri ile 15 sorudan oluşan Örgütsel Sessizlik Ölçeği (ÖSÖ) ve 17 sorudan oluşan Örgütsel Muhalefet Ölçeği (ÖMÖ) mevcuttu. Katılımcılara veri toplama formu online olarak iletildi. IBM SPSS Statistics sürüm 24 paket program ile istatistiksel değerlendirme yapılırken, p<0,05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Araştırmaya katılanların hekimlerin yaşları ortalaması 30,20±4,57 yıl iken, %52,2’si erkek, %53,1’i evli, %32,2’si çocuk sahibidir. Katılımcıların %22’si cerrahi branşlarda görevli iken %50,6’sı asistanlık eğitiminde ilk 2 yılda, %64,9’u ise 4 yıl ve daha fazla mesleki kıdeme sahiptir. Haftalık çalışma süresinin 40 saat ve üzeri olduğunu beyan edenlerin oranı %84,9’dur. Katılımcıların ÖMÖ puan ortalaması 3,28±0,65, ÖSÖ puan ortalaması ise 2,97±0,65 olarak saptanmıştır. Katılımcıların her iki ölçek alt boyutlarında sosyodemografik özelliklere göre istatistiksel anlamlı farklılıkları bulunmuştur.
Sonuç: Uzmanlık öğrencilerinin düşük hiyerarşik pozisyonları ve geçici statüleri nedeniyle düşüncelerini ifade etmekte isteksiz oldukları gözlemlenmiştir. Çalışma süresi, gelir durumu, meslektaş ilişkileri gibi faktörlerin örgütsel sessizlik ve muhalefet üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Uzmanlık öğrencilerinin sessizlik ve muhalefet kavramları hakkında bilgi düzeylerinin arttırılması organizasyonel süreçlere katılımlarını artırarak sağlık hizmetlerinin kalitesini yükseltebilir
