Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | University of Silesia Press
Abstract
The aim of this article is to critically consider the question of whether the humanities share responsibility for the climate crisis by virtue of the dominant modes by which it is practised. As it seems, the dominant discursive practices of contemporary humanities – cognitive, communicative, textual – which have grown out of the Western model of thinking, are at odds with pro-climate demands. The tendency towards separating areas of research, towards categorisation and narrow specialisation, as well as the logic of growth and the institutional structure of science are not conducive to the development of interdependence, relationality, responsibility, forward thinking, among other things, i.e. the attitudes and postulates that are essential in acting for the good of the climate. In addition, the symbolic culture of writing, which is based on mediation, distance and high communicative competence, is also not conducive to the implementation of these postulates, and is even in conflict with them. The discursive practices based on these principles are worth changing. We should make wider use of other forms of communication and cognitive models and focus on practising interdependence and action for climate in collaboration with other areas of science.Celem artykułu jest krytyczne rozważenie kwestii, czy humanistyka jest współodpowiedzialna za kryzys klimatyczny ze względu na dominujące sposoby jej uprawiania. Jak się wydaje, dominujące praktyki dyskursywne humanistyki współczesnej – poznawcze, komunikacyjne, tekstowe – wyrosłe na gruncie zachodniego modelu myślenia, znajdują się w sprzeczności z postulatami proklimatycznymi. Tendencja do wydzielania obszarów badań, do kategoryzowania i wąskiej specjalizacji, a także logika wzrostu oraz struktura instytucjonalna nauki nie sprzyjają rozwijaniu m.in. współzależności, relacyjności, odpowiedzialności, myślenia perspektywicznego, czyli postaw i postulatów niezbędnych w działaniu dla dobra klimatu. Ponadto symboliczna kultura pisma, która bazuje na zapośredniczaniu, dystansie oraz wysokich kompetencjach komunikacyjnych, również nie wspiera realizacji tych postulatów, a nawet znajduje się z nimi w sprzeczności. Opierające się na tych zasadach praktyki dyskursywne warto zmienić. Szerzej stosować powinniśmy inne formy komunikacji i modele poznawcze oraz skupiać się na praktykowaniu współzależności i działań dla klimatu we współpracy z innymi obszarami nauki
