Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | University of Silesia Press
Abstract
Das Aufeinanderprallen der Vorstellungen über den Charakter der Ehe hatte auf den polnischen Gebieten in der Teilungszeit und nach der Wiedererlangung der Unabhän- gigkeit (1918) eine besondere Bedeutung. Die Vielfalt der damals geltenden Gesetze (deutsches Bürgerliches Gesetzbuch von 1896, ungarisches Gesetz Nr. XXXI über die Ehe von 1894, rus- sischer Erlass über die Ehe von 1863, Teil I des X. Bandes und teilweise Teil I des XI. Bandes des russischen Reichsgesetzes von 1832, österreichisches Allgemeines Bürgerliches Gesetzbuch von 1811) stellte eine Herausforderung für die Kodifikatoren und Rechtspraktiker der Zwischen- kriegszeit dar. Im 19. und in der ersten Hälfte des 20. Jahrhunderts hatten die Voraussetzungen für die Gültigkeit der Ehe im Zivilrecht noch oft einen gemischten Charakter — sie leiteten sich teilweise von religiösen Grundsätzen (z.B. das Hindernis der Glaubensverschiedenheit bzw. Priesterweihe) und teilweise von säkularen Grundsätzen des römischen Rechts (das Hindernis des Alters, der Verwandtschaft, Verschwägerung, Adoption, Bigamie bzw. der fehlerhaften Wil- lenserklärung) her. Vor diesem Hintergrund ist das ungarische Ehegesetz als modern anzusehen.The clash of ideas regarding the nature of marriage took a specific form in the Polish lands during the partitions and after Poland regained independence (1918). The variety of laws in force at that time (German Burgeliches Gesetzbuch of 1896, Hungarian Act no. XXXI on mar- riage of 1894, Russian ukase on marriage of 1863, the first part of Volume X and partly the first part of Volume XI of the Digest of laws of the Russian Empire of 1832, and Austrian civil code of 1811) posed a challenge to the interwar codifiers and legal practitioners. The premises for the validity of marriage in civil law in the 19th century and in the first half of the 20th century were still of a mixed nature — they partly derived from religious principles (e.g. the impediment of differences of faith or priestly ordination), and partly from secular principles of Roman law (the impediment of age, kinship, affinity, adoption, bigamy and defects in the declaration of will). Against this background, the Hungarian Marriage Law must be assessed as modern.Ścieranie się koncepcji dotyczących charakteru małżeństwa miało szczególny wymiar na ziemiach polskich podczas zaborów i po odzyskaniu niepodległości (1918). Różnorodność obowiązujących ówcześnie praw (niemiecki BGB z 1896, węgierski Akt nr XXXI o małżeństwie z 1894, rosyjski ukaz o małżeństwie z 1863, I część tomu X i częściowo I część t. XI Zwodu Praw Cesarstwa Rosyjskiego z 1832 r., austriacki ABGB z 1811) stanowiła wyzwanie dla międzywojennych kodyfikatorów i prawników praktyków. Przesłanki ważności małżeństwa w prawie cywilnym w XIX w. i w pierwszej połowie XX w. miały jeszcze często mieszany charakter – częściowo wywodziły się z zasad religijnych (np. przeszkoda różności wiary, święceń kapłańskich), a częściowo ze świeckich zasad prawa rzymskiego (przeszkoda wieku, pokrewieństwa, powinowactwa, przysposobienia, bigamii oraz wad oświadczenia woli). Na tym tle węgierską ustawę o małżeństwie należy ocenić jako nowoczesną
