Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | University of Silesia Press
Abstract
In the article, the author examines the issue of the low effectiveness of traditional rehabilitation through the isolation of offenders, advocating for a shift towards restorative rehabilitation focused on crime victims. Nowadays, both juvenile delinquency and other manifestations of deviant behavior among children and adolescents are taking on dangerous forms and increasing in scale. Due to criticism of the inefficiency of the traditional rehabilitation system and conventional criminal sanctions — which often fail to produce the desired results and may even have negative consequences, such as a high rate of recidivism among juveniles in correctional facilities, social maladjustment, and stigmatization by socjety — there is a search for new methods of rehabilitation intervention. Additional concerns include the lack of adequate pedagogical and psychological training for judges and the deepening anomie among staff in rehabilitation institutions. Another important factor is the high cost of maintaining such facilities. Theoretical justifications can also be considered, such as the theory of social labeling (stigmatization) and the growing importance of victimology — a discipline focused on crime victims. Victimological research has highlighted the need to halt the objectification of victims and instead transform them into active participants in the criminal process. This shift led to the emergence of the restorative justice model, which prioritizes damage repair and mediation. Restorative justice, unlike criminal justice and classical legal concepts, does not impose punishment or assign blame. Instead, it seeks to repair harm and promote reconciliation between offenders and victims.W artykule autorka rozważa problem małej skuteczności tradycyjnej resocjalizacji poprzez izolację sprawcy przestępstwa, wobec jej zmiany na resocjalizację naprawczą wobec ofiar przestępstw. Współcześnie zarówno przestępczość nieletnich, jak i inne przejawy zachowań dewiacyjnych dzieci oraz młodzieży przybierają groźne formy i duże rozmiary. W związku z krytyką nieefektywności tradycyjnego systemu resocjalizacyjnego i tradycyjnych sankcji karnych (które nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a często wręcz powodują negatywne skutki - wysoki stopień powrotności do przestępstwa nieletnich w zakładach poprawczych, nieprzystosowanie społeczne, napiętnowanie przez społeczeństwo), ale także w związku z brakiem odpowiedniego pedagogiczno-psychologicznego przygotowania sędziów oraz pogłębiającym się procesem anomii wśród personelu placówek resocjalizacyjnych poszukuje się nowych metod oddziaływania resocjalizacyjnego. Do czynników tych dodać trzeba wysokie koszty utrzymania placówek resocjalizacyjnych. Można również odwołać się do uzasadnień teoretycznych - teorii naznaczenia społecznego (stygmatyzacji) oraz podkreślić rolę wiktymologii1, dyscypliny mającej w centrum zainteresowania ofiary przestępstw. To właśnie badania wiktymologiczne uświadomiły, że pora zahamować proces uprzedmiotowienia ofiar i rozpocząć przekształcanie w przeciwną stronę, w kierunku uczynienia z ofiary pełnoprawnego podmiotu procesu karnego. Dało to początek modelowi sprawiedliwości zadośćuczynieniowej - czy inaczej: naprawczej – której podstawowymi elementami są naprawienie szkody i mediacja. Sprawiedliwość naprawcza2 (ang. restorative justice) w odróżnieniu od sprawiedliwości karnej i koncepcji klasycznej nie nakłada kary oraz nie ma nic wspólnego z przypisywaniem winy
