Kraus, Paweł

Polish

Journals of Rzeszow University - Open Journal System

124Na mapie plenerów malarskich województwa podkar-packiego znajduje się wiele cennych kulturowo i krajo-brazowo lokalizacji. W 2020 r. z inicjatywy Wojewódz-twa Podkarpackiego, dzięki współpracy z Instytutem Sztuk Pięknych Uniwersytetu Rzeszowskiego, dołączy-ły do nich wyjątkowe miejsca, w których wznoszą się drewniane skarby – sześć świątyń wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Idea popularyzacji najwartościowszych przejawów kultury regionu wśród młodych twórców narodziła się w Departamencie Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego w Rzeszowie w wyniku obserwacji i analiz sposobu funkcjonowania dziedzictwa kulturowego wśród odbiorców kultury w tej grupie wiekowej. Okazało się, że doświadczanie poten-cjału cennej przeszłości, mimo że jest ona na wyciągnię-cie ręki, na ogół odbywa się w sposób powierzchowny i bezrefleksyjny. Okazało się również, że dziedzictwo kulturowe rzadko stanowi inspirację do poszukiwań artystycznych.W konsekwencji w 2020 r. został zainicjowany przez Województwo Podkarpackie projekt wieloletni POD-KARPACKIE.ART – przedsięwzięcie na styku populary-zacji dziedzictwa kulturowego i promocji współczesnej sztuki inspirowanej kulturą regionu, adresowane przede wszystkim do studentów kierunków artystycznych związanych wyborem uczelni lub miejscem zamiesz-kania z regionem. Zgodnie z intencją pomysłodawcy poszczególne odsłony projektu są profilowane tema-tycznie w taki sposób, aby odnieść się do znaczących dla regionu wydarzeń, postaci czy miejsc, a w konsekwencji poprzez działania artystyczne wesprzeć kształtowanie kulturowych marek województwa. Z uwagi na rodzaj uczestników projektu – przede wszystkim studentów podkarpackich uczelni arty-stycznych – naturalnym partnerem branym pod uwagę przez pomysłodawców PODKARPACKIE.ART była naj-większa w regionie uczelnia, kształcąca przyszłych twórców sztuk plastycznych – Uniwersytet Rzeszow-ski. Warto podkreślić, że rola partnera nie ogranicza się do komunikowania studentom założeń projektu czy do zachęcania do udziału, ale polega przede wszystkim na opiece dydaktycznej nad zakwalifikowanymi do projektu osobami. Warto również zaznaczyć, że kwa-lifikacja do projektu odbywa się na podstawie oceny dotychczasowych osiągnięć artystycznych kandyda-tów lub oceny zaprezentowanych koncepcji działań artystycznych zamierzonych do zrealizowania. Oceny dokonuje dedykowana komisja składająca się głównie z artystów-dydaktyków.W tym miejscu należy zaprezentować efekt pierw-szej edycji projektu PODKARPACKIE.ART, zatytuło-wanej UNESCO.ART, która odbyła się w 2020 r. Tema-tem przewodnim było regionalne dziedzictwo kultury wpisane na listę UNESCO, a więc sześć drewnianych świątyń: w Bliznem – kościół pw. Wszystkich Świętych, w Chotyńcu – cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bo-gurodzicy, w Haczowie – kościół pw. Wniebowzięcia NMP i św. Michała Archanioła, w Radrużu – cerkiew greckokatolicka pw. św. Paraskewy, w Turzańsku – cer-kiew pw. św. Michała Archanioła, w Smolniku – cerkiew greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła. Wybór te-matu wyniknął również z potrzeby popularyzacji miejsc szczególnie cennych kulturowo, które zostały wprowa-dzone do panteonu dziedzictwa światowego. Pierwotnie wydarzenie miało polegać na jedno-czesnej organizacji w sześciu wymienionych powy-żej miejscach sześciodniowych plenerów malarskich. Zmiana formuły wydarzenia została podyktowana sy-tuacją epidemiczną i związanymi z nią ograniczeniami. Mając na uwadze bezpieczeństwo uczestników plene-rów, ich opiekunów oraz innych osób, zdecydowano, że plenery odbędą się w formule online. Zakwalifikowani uczestnicy samodzielnie odwiedzili miejsca i obiekty, które wybrali na temat działań artystycznych, a na-stępnie, pod okiem opiekunów, wykonali zadaną pracę – należało oddać przynajmniej jedną pracę dotyczącą wybranej świątyni. Warto wspomnieć, że zakwalifi-kowani uczestnicy otrzymali od organizatora pakiet podstawowych materiałów malarskich. PA W E Ł  K R A U SPlenery UNESCO.ARTObraz Doroty Kasprzyk, Kościół w Haczowie, fot. z archiwum galerii GALERIA INSTYTUTU SZTUK PIĘKNYCH UR  | 125Do projektu UNESCO.ART w otwartym naborze zgło-siło się 26 kandydatów. Komisja oceniająca w składzie: dr hab. Magdalena Rabizo-Birek, prof. UR (krytyk sztuki), dr hab. Antoni Nikiel, prof. UR (przedstawi-ciel Instytutu Sztuk Pięknych UR), dr Piotr Woroniec (profesjonalny artysta) i Paweł Kraus (przedstawiciel Departamentu Kultury i  Ochrony Dziedzictwa Na-rodowego) pod przewodnictwem dr. Roberta Godka, dyrektora Departamentu Kultury i Ochrony Dziedzic-twa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego w Rze-szowie, zakwalifikowała wszystkich kandydatów do udziału w projekcie. W efekcie działań artystycznych uczestnicy złożyli 57 prac, które następnie zostały poddane ocenie przez wspomnianą komisję. Wybrano sześć najlepszych prac, z każdego pleneru po jednej: w grupie plenerowej w kościele w Bliznem (opiekun pleneru: dr hab. Magdalena Uchman, prof. UR) za naj-lepszą pracę uznano obraz Katarzyny Tereszkiewicz pt. Plan II, w grupie plenerowej w cerkwi w Chotyńcu (opiekun pleneru: mgr Marek Haba) za najlepszą pra-cę uznano obraz Agnieszki Hrycuniak pod roboczym tytułem Wnętrze z krzyżem, w grupie plenerowej w ko-ściele w Haczowie (opiekun pleneru: dr Piotr Woro-niec) za najlepszą pracę uznano obraz Doroty Kasprzyk pt. Kościół w Haczowie, w grupie plenerowej w cerkwi w Radrużu (opiekun pleneru: dr Kamila Bednarska) za najlepszą pracę uznano obraz Alicji Kalandyk pt. Z modlitwą, w grupie plenerowej w cerkwi w Smolniku (opiekun pleneru: dr hab. Marek Olszyński, prof. UR) za najlepszą pracę uznano obraz Weroniki Noworól pt. W drodze do cerkwi II z serii Cerkiew w Smolniku, w gru-pie plenerowej w cerkwi w Turzańsku (opiekun: dr hab. Antoni Nikiel, prof. UR) za najlepszą pracę uznano ob-raz Sebastiana Wawrzusiaka pt. Cerkiew w Turzańsku. Autorzy najlepszych prac otrzymali gratyfikację fi-nansową, a ich prace stały się własnością Województwa Podkarpackiego, tworząc mikrokolekcję THE BEST OF UNESCO.ART.1 października 2021 r., po złagodzeniu reżimu sani-tarnego związanego z pandemią, w galerii Instytutu Sztuk Pięknych Uniwersytetu Rzeszowskiego odbył się wernisaż wystawy prac powstałych w ramach projektu UNESCO.ART. Kuratorem wystawy był dr Piotr Woroniec. Promocja rezultatów plenerów nie zakończyła się jednak na tym, a nagrodzone prace zaprezentowano jeszcze w dwóch wyjątkowych wnętrzach. Pierwsza wystawa miała miejsce w pałacu Dzieduszyckich w Zarzeczu – jej współorganizatorem było Centrum Kultury w Zarzeczu. Wystawa, której wernisaż odbył się 18 lipca 2021 r., była jednym z wydarzeń towarzyszących Festiwalowi Dzie-dzictwa Kresów 2021. Kolejnym miejscem, w którym pokazano nagrodzone prace, było Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej w Przemyślu. Kolekcję THE BEST OF UNESCO.ART zaprezentowano na wernisażu 5 li-stopada 2021 r. w ramach II Międzynarodowego Sym-pozjum Drewniane cerkwie obszaru Karpat i wschodniego pogranicza.Biorąc pod uwagę rezultaty UNESCO.ART, należy z entuzjazmem i ekscytacją wyczekiwać kolejnych od-słon projektu PODKARPACKIE.ART. Co ciekawe i warte podkreślenia, wśród nagrodzonych prac nie ma do-minacji jednej estetyki, tego samego sposobu myśle-nia o temacie czy podobnych rozwiązań formalnych. Uczestnicy projektu wykazali się dużą wrażliwością w podejściu do tematu, a zarazem indywidualnym spo-sobem postrzegania przedmiotu plenerów – drewniane świątynie inspirowały ich swoimi formami, ale również historiami, które nie są oczywiste, a ich poznanie wy-maga refleksji i uważności. Autorzy w pracach odnie-śli się do kontekstu przestrzennego oraz otaczającej obiekty natury. Odnieśli się również do plastyczności, kolorystyki i metaforyczności podstawowego budulca świątyń – drewna. Warto też wspomnieć o artystycz-nych trawestacjach światła – definiującego przestrzeń architektoniczną.Jednak najważniejsza refleksja, która towarzyszy oglądaniu prac powstałych podczas plenerów UNE-SCO.ART, dotyczy funkcji dziedzictwa kulturowego i związanych z tym konsekwencji. Dzięki przełożeniu elementów historii na język aktualnych praktyk arty-stycznych, a więc również na język komunikacji współ-czesnego człowieka, przekaz dziedzictwa ma szansę być istotnym elementem konstytuującym tożsamość kolejnych pokoleń.Otwarcie wystawy Plenery UNESCO.ART, (laureaci konkursu),  Galeria ISP UR im. W. Kotkowskiego, fot. z archiwum galerii

Plenery UNESCO.ART

https://journals.ur.edu.pl/w/article/download/8852/7305

Plenery UNESCO.ART

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Journals of Rzeszow University - Open Journal System