Plonowanie i efekty ekonomiczne produkcji pszenicy ozimej i jarej w stanowisku po buraku cukrowym

Abstract

The research was conducted on production fields in three Agricultural Experimental Plants of IUNG-PIB located in different regions of the country, in 2019–2021. The aim of the research was to find out the effect of sowing date on yield and profitability of winter and spring wheat production in the stand after sugar beet harvested in late autumn. Grain yields, direct costs, and economic effect of wheat production were evaluated. It was found that the level of grain yields depended on local conditions, while the costs and profitability of production depended on the purchase prices of production means (seeds, fertilizers and plant protection products) and the prices of wheat grains. Grain yields varied considerably between localities. Wheat yields were significantly affected by weather conditions. Under conditions of high moisture deficiency (precipitation), the average yield level was the lowest (ok. 4,5 t ha–1), while under favourable weather conditions, it was the highest (ok. 6,5 t ha–1). In the locations studied, spring wheat sowing in spring led to lower grain yields (by 0,8–1,5 t ha–1) compared to those achieved under autumn sowing conditions. The profitability of wheat production was also affected by the selection of its variety. In the structure of directproduction costs, mineral fertilisers generally prevailed, while seeds and plant protection chemicals had a smaller share. The results of the study indicate that due to the grain yield and production profitability, it is more reasonable to grow spring (wire) wheat sown in late autumn than in spring. Badania przeprowadzono na polach produkcyjnych w trzech rolniczych zakładach doświadczalnych IUNG-PIB położonych w różnych rejonach kraju w latach 2019–2021. Celem badań było poznanie wpływu terminu siewu na plonowanie i opłacalność produkcji pszenicy ozimej i jarej w stanowisku po buraku cukrowym zbieranym późną jesienią. Oceniono plony ziarna, koszty bezpośrednie i efekty ekonomiczne produkcji pszenicy. Stwierdzono, że poziom plonów ziarna zależał od lokalnych warunków, a koszty i opłacalność produkcji od cen zakupu środków produkcji (nasion, nawozów i środków ochrony roślin) i cen zbytu ziarna pszenicy. Plony ziarna były znacznie zróżnicowane w poszczególnych miejscowościach. Na plonowanie pszenicy wpływały istotnie warunki pogodowe; w warunkach dużych niedoborów wilgoci (opadów) przeciętny poziom plonów był najniższy (ok. 4,5 t∙ha–1), a w korzystnych warunkach pogodowych osiągano plony najwyższe (ok. 6,5 t∙ha–1). W badanych lokalizacjach siew pszenicy jarej wiosną prowadził do obniżki plonów ziarna (o 0,8–1,5 t∙ha–1) w porównaniu z osiąganymi w warunkach siewu jesiennego. Na opłacalność produkcji pszenicy wpływał również dobór jej odmiany. W strukturze bezpośrednich kosztów produkcji na ogół przeważały nawozy mineralne, a mniejszy udział miały nasiona i środki ochrony roślin. Wyniki badań wskazują, że ze względu na wielkość plonu ziarna i efekty ekonomiczne produkcji bardziej jest uzasadniona uprawa pszenicy jarej (przewódkowej), wysiewanej późną jesienią niż wiosną