Zasoby genowe jarej pszenicy twardej (Triticum turgidum L. subsp. durum (Desf.) van Slageren) jako źródło polowej odporności na choroby grzybowe liści

Abstract

The paper presents the characteristics of spring hard wheat collection accessions in terms of field resistance to following fungal diseases of leaves: powdery mildew (Blumeria graminis), septoria leaf blight (Mycosphaerella graminicola, syn. Septoria tritici) and brown rust (Puccinia recondita). The research material consisted of 941 accessions that were evaluated in the years 1980–2020. In order to assess the biological progress in relation to plant health, the tested accessions were divided into 4 groups depending on the country of origin (Poland, Italy, Egypt and Mexico). The bonitation of the degree of plant infection by the above-mentioned fungal diseases was carried out on the base of a 9-degree scale according to Research Centre for Cultivar Testing (COBORU), in which 9 means the most favorable agricultural conditions (no symptoms of disease, full resistance), and 1 – the worst agricultural conditions (full susceptibility). The obtained results indicate a higher field resistance of Polish breeding lines to the majority fungal diseases of leaves assessed in the climatic conditions of the Lublin region compared to accessions originating from countries that are the main areas of hard wheat cultivation or origin, which makes them a valuable genetic source of resistance for practical breeding.W pracy przedstawiono charakterystykę obiektów kolekcyjnych jarej pszenicy twardej pod względem polowej odporności na następujące choroby grzybowe liści: mączniak prawdziwy  (Blumeria graminis), septorioza liści (Mycosphaerella graminicola, syn. Septoria tritici) i rdza brunatna (Puccinia recondita). Materiał badawczy stanowiło 941 obiektów, które były oceniane w latach 1980–2020. W celu oceny postępu biologicznego w odniesieniu do zdrowotności roślin badane obiekty zostały podzielone na 4 grupy w zależności od kraju pochodzenia (Polska, Włochy, Egipt i Meksyk). Bonitację stopnia porażenia roślin przez ww. choroby grzybowe przeprowadzono na podstawie 9-stopniowej skali wg COBORU, w której 9 oznacza stan rolniczo najkorzystniejszy (brak objawów, pełna odporność), a 1 – stan rolniczo najgorszy (pełna podatność). Uzyskane wyniki wskazują na wyższą polową odporność polskich linii hodowlanych na większość ocenianych w warunkach klimatycznych Lubelszczyzny chorób grzybowych liści w porównaniu z obiektami pochodzącymi z krajów będących głównymi rejonami uprawy lub pochodzenia pszenicy twardej, co czyni z nich wartościowe genetyczne źródło odporności dla praktycznej hodowli