Sołomieniuk, Michał

Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)

A R C H I WA ,  B I B L I O T E K I I MUZEA KOŚCIELNE 121 (2023)https://doi.org/10.31743/abmk.126996417KS. MICHAŁ SOŁOMIENIUK* – GNIEZNO1SESJA NAUKOWA I WALNE ZGROMADZENIE STOWARZYSZENIA ARCHIWISTÓW KOŚCIELNYCH W GNIEŹNIE (19 CZERWCA 2023 ROKU)W poniedziałek, 19 czerwca 2023 roku, w auli Muzeum Archidiecezji Gnieź-nieńskiej odbyła się sesja naukowa i walne zgromadzenie Stowarzyszenia Ar-chiwistów Kościelnych. Sesja nosiła tytuł Archiwalia kościelne poza archiwami kościelnymi i archiwalia niekościelne w archiwach kościelnych. Z archiwistami spotkał się bp Radosław Orchowicz, biskup pomocniczy archidiecezji gnieź-nieńskiej, zaś w całodziennym zjeździe uczestniczył także bp Adrian Put, biskup pomocniczy diecezji zielonogórsko-gorzowskiej i delegat Episkopatu Polski ds. SAK. Przed sesją archiwiści pod przewodnictwem bp. Adriana Puta modlili się na Mszy św. w kaplicy Centrum Edukacyjno-Formacyjnego za dusze zmarłych niedawno członków stowarzyszenia (śp. o. prof. Rolanda Prejsa OFMCap i s. Małgorzaty Krupeckiej SJK). W zjeździe wzięło udział ponad dwadzieścia osób.Wystąpienia naukowe zostały poprzedzone prezentacją mającego ukazać się niedługo Katalogu dobrych praktyk dla archiwistów kościelnych. To praktyczne opracowanie jest owocem kilkuletniej pracy grupy roboczej ds. archiwów ko-ścielnych, działającej przy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Wydruk publikacji został sfinansowany przez jedną z ogólnopolskich firm, zajmujących się skanowaniem, która to zaprezentowała swoją ofertę zgromadzonym archiwistom. Pierwsza część sesji naukowej poświęcona była archiwaliom kościelnym poza archiwami kościelnymi. Wystąpili w niej dr hab. Wojciech Kucharski i mgr Dariusz Misiejuk (Ośrodek Pamięć i Przyszłość we Wrocławiu) z prelekcją pt. Archiwum historyczne Polskiego Papieskiego Instytutu Kościelnego w Rzymie – znaczenie dla badań nad historią Kościoła w Polsce. Przedłożenie to wywołało żywą dyskusję na temat losów kościelnych archiwaliów polskich w Wiecznym Mieście. Kolej-ny prelegent, ks. dr hab. Sławomir Bylina (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana * Ks. Michał Sołomieniuk – dr nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, dyplo-mowany paleograf i archiwista, dyrektor Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźniee-mail: m.solomieniuk@gmail.comhttps://orcid.org/0000-0002-3702-8096664 INFORMACJE I SPRAWOZDANIA Pawła II), podjął temat Archiwalia o tematyce kościelnej w zasobach Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie. Zasoby tego archiwum zawierają zespoły dotyczące Duszpasterstwa Katolickiego w Wojsku Polskim w latach 1919-1983. Zdaniem ks. S. Byliny do najważniejszych dokumentów z okresu międzywojen-nego należy zaliczyć akta: Polowej Kurii Biskupiej z lat 1919-1932, dowództwa okręgów korpusów oraz Gabinetu Ministra Spraw Wojskowych. Dla przykładu w korespondencji pomiędzy Ministerstwami a Kurią Biskupią znajdujemy liczne zarządzenia w sprawach religijnych, zestawienia, schematy organizacyjne, wykazy kapelanów, jak również sprawozdania z działalności kapelanów różnych wyznań. Niewiele jest natomiast dokumentów z lat 1943-1945. Kolejne akta datowane są na lata 1946-1960 oraz 1981-1983, czyli okres funkcjonowania Generalnego Dziekanatu Wojska Polskiego.W drugiej części sesji pn. Archiwalia niekościelne w archiwach kościelnych uczestnicy wysłuchali trzech przedłożeń. Prezes Zarządu SAK, ks. dr hab. Robert Kufel (Archiwum Diecezjalne w Zielonej Górze), omówił Archiwum Kresowe przy Archiwum Diecezjalnym w Zielonej Górze. Stan zasobu na rok 2023. To jedyne w swoim rodzaju archiwum powstało dzięki darom rodzin kresowych, przesiedlo-nych po wojnie na teren dzisiejszej diecezji zielonogórsko-gorzowskiej. Na dary te składają się różnego rodzaju pamiątki (dokumenty i nie tylko), zabrane przez nich z ziemi, z której ich wygnano. Po pewnym czasie rozpoczęto również zbieranie do Archiwum Kresowego dokumentacji, pozostawionej w 1945 roku przez uciekają-cych Niemców. Wśród ostatnio przekazanych eksponatów – pamiątek „z duszą” znajduje się odnaleziony 17 listopada 2021 roku w czasie porządkowania poddasza kościoła w Pyrzanach, namalowany ok. 1910 roku, obraz Chusta św. Weroniki Mariana Słoneckiego – późniejszego ucznia Jacka Malczewskiego i Stanisława Batowskiego, wykładowcy Akademii Sztuk Pięknych (ASP) w Wilnie, powstańca warszawskiego i profesora ASP w Krakowie. Obraz został przywieziony do Pyrzan przez przesiedleńców w 1945 roku z dawnej parafii Zazule-Kozaki koło Złoczowa. Na uwagę zasługuje też kolekcja szklanych negatywów przedstawiających miesz-kańców przedmieść Złoczowa. Ponadto w zbiorze Archiwum Kresowego znajdują się szaty, księgi i naczynia liturgiczne oraz pamiątki rodzinne (fotografie, listy, dokumenty). Przy archiwum powstał księgozbiór, w którym gromadzi się publi-kacje o tematyce kresowej. Kolejnym prelegentem był ks. dr Jarosław Wąsowicz (Archiwum Salezjańskie Inspektorii Pilskiej), który omówił dokumentację NSZZ „Solidarność” regionu Województwo Pilskie w zbiorach Archiwum Salezjańskiego Inspektorii Pilskiej. Początek temu zbiorowi dały akta związkowe regionu pilskiego, uratowane przed Służbą Bezpieczeństwa na początku stanu wojennego w 1981 roku. Związkowcy zwozili je potajemnie do salezjanów, ponieważ ks. Stanisław Styr-na SDB był niezawodnym doradcą „Solidarności” i odważnym patriotą. Ksiądz J. Wąsowicz rozważa oddanie tego zespołu odpowiednim związkowym służbom archiwalnym. Ostatnim prelegentem był ks. dr Michał Sołomieniuk (Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie), który mówił na temat zespołu Akta Miasta Gniezna w zasobie Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie. W zespole tym są archiwalia okupacyjnego magistratu niemieckiego, ale także pruska dokumentacja miejska z końca XVIII wieku czy też akta z okresu międzywojennego. Ad vocem wystąpił  INFORMACJE I SPRAWOZDANIA 665na końcu dr Marek Szczepaniak, kierownik Archiwum Państwowego w Poznaniu Oddział w Gnieźnie.Po wspólnym obiedzie odbyło się walne zgromadzenie Stowarzyszenia Ar-chiwistów Kościelnych pod przewodnictwem prezesa Zarządu, ks. Roberta Kufla. Wygłoszone wystąpienia zostaną opublikowane w roczniku naukowym tegoż stowarzyszenia pt. „Archiva Ecclesiastica”. Słowa kluczowe: Stowarzyszenie Archiwistów Kościelnych; Gniezno; archiwum; archi-walia; sesja naukowa; „Archiva Ecclesiastica”

Sesja naukowa i Walne Zgromadzenie Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych w Gnieźnie (19 czerwca 2023 roku)

https://repozytorium.kul.pl/bitstreams/3a0bd542-0e2c-421f-a2bc-7b15dfcfe2e3/download

Sesja naukowa i Walne Zgromadzenie Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych w Gnieźnie (19 czerwca 2023 roku)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)