Udzielenie zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego przez komisję penitencjarną. Uwagi krytyczne

Abstract

The article critically analyzes the amendment of regulations concerning the ex­ecution of prison sentences under the electronic monitoring system (SDE) in Poland with particular emphasis on the competence of the penitentiary commission in granting permission for SDE to persons sentenced to short-term imprisonment. The author pre­sents the evolution of legal regulations since 2009, highlighting a fundamental change introduced by the Act of August 5, 2022 which authorized penitentiary commissions to make decisions regarding SDE in certain cases, while maintaining judicial oversight. The paper discusses procedural similarities and differences between proceedings before the penitentiary commission and the penitentiary court, as well as the practical and constitutional consequences of this solution. The author criticizes the transfer of powers, previously reserved for courts, to the penitentiary commission, arguing that this is incon­sistent with Article 175(1) of the Constitution of the Republic of Poland which entrusts the administration of justice exclusively to the courts. In conclusion, the author points to the need to restore the exclusive competence of penitentiary courts in adjudicating on SDE and to consider raising the sentence threshold for eligibility for this system in order to achieve more effective rehabilitation and reduce the prison population.Artykuł analizuje krytycznie nowelizację przepisów dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego (SDE) w Polsce, ze szczegól­nym uwzględnieniem kompetencji komisji penitencjarnej w zakresie udzielania zezwoleń na SDE dla osób skazanych na krótkoterminowe kary. Autor przedstawia ewolucję re­gulacji prawnych od 2009 roku, wskazując na zasadniczą zmianę wprowadzoną ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 roku, która upoważniła komisje penitencjarne do podejmowania decyzji o SDE w określonych przypadkach, z zachowaniem sądowej kontroli. W pracy omówiono podobieństwa i różnice proceduralne między postępowaniem przed komisją penitencjarną a sądem penitencjarnym, a także konsekwencje praktyczne i konstytu­cyjne takiego rozwiązania. Autor poddaje krytyce przekazanie komisji penitencjarnej uprawnień zastrzeżonych dotąd dla sądów, argumentując, że jest to niezgodne z art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który powierza wymiar sprawiedliwości wyłącznie sądom. W konkluzji wskazuje na potrzebę przywrócenia wyłącznej właściwo­ści sądów penitencjarnych w zakresie orzekania o SDE oraz rozważenia podwyższenia progu kary umożliwiającej skorzystanie z tego systemu w celu skuteczniejszej resocja­lizacji i redukcji populacji więziennej