Öfke Kontrol Bozukluğu Tanısı Alan Bireylerde Şema Terapinin Kullanılması Üzerine Bir Derleme

Abstract

The aim of this review study is to examine how Schema Therapy (ST) is used in individuals with anger control disorders and to explore the direction of scientific findings in this field. No applied research was conducted within the scope of the study; instead, up-to-date information was collected by reviewing Turkish and English sources in the literature. Throughout the review process, studies addressing the relationship between anger and early maladaptive schemas were evaluated, and the effectiveness of ST in this context was analyzed. Findings suggest that ST may be an effective approach in improving anger regulation skills. In particular, schemas such as “punitiveness,” “entitlement,” “emotional deprivation,” and “abandonment” were found to be influential in anger responses; interventions targeting these schemas were shown to help individuals express anger in healthier ways. Additionally, some studies indicate that ST can be applied in both group and individual formats, and that the inclusion of experiential techniques enhances therapeutic impact. ST’s capacity to foster long-term insight, improve emotional awareness, and restructure past experiences contributes to lasting improvements in anger control. Based on all this evidence, it is concluded that ST is an effective psychotherapy method for individuals experiencing anger regulation difficulties.Bu derleme çalışmasının amacı, öfke kontrol bozukluğu yaşayan bireylerde Şema Terapisi’nin (ŞT) nasıl kullanıldığını ve bu alandaki bilimsel bulguların ne yönde şekillendiğini incelemektir. Araştırma kapsamında herhangi bir uygulamalı çalışma yapılmamış, yalnızca literatürdeki Türkçe ve İngilizce kaynaklar taranarak alana dair güncel bilgiler toplanmıştır. Derleme süreci boyunca, öfke ile erken dönem uyumsuz şemalar arasındaki ilişkileri ele alan çalışmalar değerlendirilmiş ve ŞT’nin bu bağlamdaki etkililiği analiz edilmiştir. Bulgular, ŞT’nin öfke düzenleme becerilerini geliştirmede etkili bir yaklaşım olabileceğini göstermektedir. Özellikle “cezalandırıcılık”, “haklılık”, “duygusal yoksunluk” ve “terk edilme” gibi şemaların öfke tepkilerinde belirleyici olduğu; bu şemalara yönelik yapılan müdahalelerin bireylerin öfkeyi daha sağlıklı biçimde ifade edebilmesine yardımcı olduğu görülmüştür. Ayrıca bazı çalışmalar, ŞT’nin grup ya da bireysel biçimde uygulanabileceğini ve yaşantısal tekniklerin sürece dahil edilmesinin terapötik etkiyi artırdığını belirtmektedir. ŞT’nin uzun vadeli içgörü kazandırması, duygusal farkındalık geliştirmesi ve bireyin geçmiş deneyimlerini yeniden yapılandırmasına olanak tanıması, öfke kontrolü üzerinde kalıcı iyileşmeler sağlamaktadır. Tüm bu veriler doğrultusunda, ŞT’nin öfke kontrolü güçlüğü yaşayan bireylerde uygulanabilecek etkili bir psikoterapi yöntemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır