بررسی مقایسه‌ای مبانی تعلیم و تربیت غربی و اسلامی (با تأکید بر آرای لیپمن، ابن سینا و ملاصدرا)

Abstract

Background and Aim: This study comprehensively examines the anthropological foundations of philosophy with a critical approach to children, addressing aspects such as biological and natural nature, social nature, rational nature, and other related concepts. This analysis is conducted from the perspective of Islamic philosophy and ethics, relying on the views of two renowned Muslim philosophers, Avicenna and Mulla Sadra, as well as considering the perspectives of Lipman. From the standpoint of philosophy and ethics, belief in the origin and source of humanity faces ambiguity and confusion. To implement this concept at the national level, necessary reforms in the field of anthropological foundations are required to leverage the effective measures of this program in educating the new generation. Methods: This research has been conducted using a descriptive-analytical method and by utilizing library sources. Ethical Considerations: In the writing of this article, ethical considerations, including textual authenticity and integrity, have been observed. Results: The study's findings indicate that utilizing Islamic philosophy and ethics can demonstrate the capability of the Islamic philosophical and ethical perspective in establishing an educational system based on the formation of rational and faith-based beliefs in children. Conclusion: Studies have shown that, considering the common aspects between the Philosophy for Children program and Islamic philosophy, as well as the program’s capacity to develop rational skills in children and adolescents, it is possible to implement this program in the educational system of our country by eliminating incompatible elements, replacing them with compatible ones, and consequently refining a modified and localized version, while creating the necessary cultural foundations.زمینه و هدف: در این پژوهش به مبانی انسان‌شناسی فلسفه با رویکردی انتقادی برای کودکان ازجمله ماهیت زیستی و طبیعی، ماهیت اجتماعی و ماهیت عقلانی و سایر موارد به صورت مفصل پرداخته شده است. این امر، از منظر فلسفه و اخلاق اسلامی و با تکیه بر دیدگاه دو فیلسوف صاحب نام و پرآوازة مسلمان، ابن سینا و ملاصدرا  و همچنین با توجه به آرای لیپمن، مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. از منظر فلسفه و اخلاق، اعتقاد به مبدأ و منشأ انسان با ابهام و سردرگمی مواجه است و جهت اجرای آن در سطح کشور به اصلاحات لازم در حوزه مبانی انسان‌شناسی نیاز است تا از اقدامات اثربخش این برنامه در تربیت نسل جدید استفاده شود. روش: این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی و ضمن بهره­گیری از منابع کتابخانه­ای به انجام رسیده است. ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله حاضر ملاحظات اخلاقی شامل اصالت متن، صداقت و امانتداری، مورد توجه قرار گرفته است. یافته‌ها: یافته‌های مطالعه حاکی از آن است که بهره‌گیری از فلسفه و اخلاق اسلامی می‌تواند بیانگر توان دیدگاه فلسفی و اخلاق اسلامی در عرصه ایجاد یک نظام آموزشی براساس شکل‌گیری باورهای عقلانی و ایمانی در کودکان باشد. نتیجه‌گیری: مطالعات نشان داد با در نظر گرفتن جنبه‌های مشترکی که در برنامه فلسفه برای کودکان و فلسفه اسلامی وجود دارد و توانمندی این برنامه در پرورش مهارت‌های عقلانی در کودکان و نوجوانان و با حذف عناصر ناهماهنگ و جایگزین نمودن عناصر هماهنگ و درنتیجه اصلاح نسخه تعدیل‌یافته و بومی‌شده می‌توان این برنامه را در نظام تربیتی کشورمان با ایجاد زمینه‌های فرهنگی پیاده نمود