Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
Abstract
Te article presents the so-called primate question during the Second Polish Republic in light of the long tradition of the rank of a primate in Poland. It focuses on the role of the Primate of Poland in the period of the Partitions and his signifcance for the preservation of national identity. In the reborn Polish state, there were two Primates, namely the „Primate of Poland” in Gniezno (appointed by the Council of Constance) and the „Primate of the Kingdom of Poland” in Warsaw as of 1818 (appointed by Pope Pius VII). Te article does not argue with the opinions expressed on this subject during the Second Polish Republic, as the concept is too complex for an unbiased assessment. Still, attention was paid to the position of the Holy See on this issue, which on 5 February 1925 issued a decree abolishing the Primate’s jurisdiction in Poland but confrmed the title of the „Primate of Poland” for Gniezno to Cardinal Edmund Dalbor and the title of the „Primate of the Kingdom of Poland” for Warsaw to Cardinal Aleksander Kakowski. Te text discusses an important issue of the role of Primate August Hlond in the organisation of religious life in Poland in the interwarperiod and the conciliatory resolution of disputes related to the „primate question”.W artykule przedstawiono tzw. kwestię prymasowską w okresie Drugiej Rzeczpospolitej odwołując się do długiej tradycji prymasostwa w Polsce. Ukazano rolę Prymasa Polski w okresie zaborów i jego znaczenie dla podtrzymywania tożsamości narodowej. W odrodzonym państwie polskim było dwóch prymasów: w Gnieźnie „Prymas Polski” (mianowany przez Sobór w Konstancji) i w Warszawie „Prymas Królestwa Polskiego” – 1818 r. (mianowany przez papieża Piusa VII). W niniejszym artkule nie polemizowano z opiniami wyrażanymi na ten temat w okresie II Rzeczypospolitej, gdyż jest to pojęcie zbyt złożone, aby dokonać jego obiektywnej oceny. Zwrócono jednak uwagę na stanowisko Stolicy Apostolskiej w tej sprawie, która 5 lutego 1925 r. wydała dekret znoszący jurysdykcję prymasowską w Polsce, ale potwierdziła tytuł „Prymasa Polski” dla Gniezna kardynałowi Edmundowi Dalborowi i tytuł „Prymasa Królestwa Polskiego” dla Warszawy kardynałowi Aleksandrowi Kakowskiemu. Istotnym zagadaniem, które znalazło się w artykule było ukazanie roli Prymasa Augusta Hlonda w organizacji życia religijnego w Polsce w okresie międzywojennym i koncyliacyjnego zakończenia sporów związanych z „kwestią prymasostwa"
