Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
Abstract
The purpose of this article is to present current demographic trends in Poland by Roman Catholic territorial dioceses. These individuals are rarely the subject of analysis, and studies of this type can be useful from the point of view of the evolution of the Church's socially important diaconal function (charity, support for individuals, families and local communities, activities for the sick and poor, assistance in times of need, etc.). The analysis uses CSO data from the last two censuses (2011, 2021), which were converted from 1 km grid or municipalities to these ecclesiastical units. The growth of dioceses with the centers of the so-called Big Five (Warsaw and Krakow, Poznan, Tri-City and Wroclaw) and depopulation and strong aging of the population in almost all other dioceses were shown. Expected further depopulation generates serious challenges for social and local policies, related to problems in the areas of education, accessibility to services, transportation, health care and senior care, as well as for local governments. Local organizations, including churches deeply rooted in local communities, can play an important role in alleviating these tensions.Celem artykułu jest przedstawienie aktualnych tendencji demograficznych w Polsce w podziale na rzymskokatolickie diecezje terytorialne. Jednostki te rzadko są przedmiotem analiz, a badania tego typu mogą być przydatne z punktu widzenia ewolucji ważnej społecznie funkcji diakonicznej Kościoła (posługa, dobroczynność, wspieranie jednostek, rodzin i wspólnot lokalnych, działania na rzecz chorych i ubogich, pomoc w potrzebie itp.). W analizach wykorzystano dane GUS z ostatnich dwóch spisów powszechnych (2011, 2021), które z 1 km siatki grid lub z gmin przeliczono do tych jednostek kościelnych. Wykazano wzrost diecezji, w których znajdują się ośrodki tzw. wielkiej piątki (Warszawa oraz Kraków, Poznań, Trójmiasto i Wrocław) oraz depopulację i silne starzenie się populacji niemal we wszystkich pozostałych diecezjach. Spodziewana dalsza depopulacja generuje poważne wyzwania dla polityki społecznej i lokalnej, związane z problemami w obszarze edukacji, dostępności do usług, transportu, opieki zdrowotnej i senioralnej, a także dla samorządów. Istotną rolę w łagodzeniu tych napięć mogą odegrać organizacje lokalne, w tym głęboko zakorzenione w miejscowych społecznościach Kościoły
