Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
Abstract
Erected after the third partition of Poland Wigry diocese existed less than 20 years (1799-1818). Her shepherds were in turn: bishop Michał Franciszek Karpowicz and bishop Jan Klemens Golaszewski. Unfortunately, their life and work and the role, which they played in the history of the Roman Catholic Church and our homeland, stay largely not well known. The shape of the article considerable influenced the stages of the life of bishop. Jan Klemens Gołaszewski and the sphere of his activity which I have shown on the background of socio-political situation during two partitions: Prussian and Russian. This article brings many new important arrangements concerning the bishop Jan Klemens Gołaszewski – bishop of Wigry and Augustów, which means bishop of Sejny and senator of Principality of Warsaw and the Congress Kingdom. The article presents the characteristic picture of pastoral and political activity of the bishops of the Roman Catholic Church in the late eighteenth century and in the early nineteenth century. This work enriches existing knowledge about the extremely difficult relationships between the Church and the Prussian, Russian and French authorities. The unstable and rapidly changing political situation brought bishop. Jan Klemens Gołaszewski many difficulties and disappointments.Erygowana po trzecim rozbiorze Polski diecezja wigierska istniała niespełna 20 lat (1799–1818). Jej pasterzami byli kolejno: bp Michał Franciszek Karpowicz i bp Jan Klemens Gołaszewski. Niestety, ich życie i dzieło oraz rola, jaką odegrali w dziejach Kościoła rzymskokatolickiego i naszej Ojczyzny, pozostają w dużej mierze mało znane. Na kształt artykułu niebagatelny wpływ wywarły kolejne etapy życia bp. Jana Klemensa Gołaszewskiego i sfery jego działalności ukazane na tle kontekstu społeczno-politycznego doby zaborów: pruskiego i rosyjskiego. Niniejszy artykuł wnosi wiele nowych, istotnych ustaleń dotyczących bp. J. Gołaszewskiego – biskupa wigierskiego i augustowskiego, czyli sejneńskiego oraz senatora Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego. Prezentuje także egzemplifikacyjny obraz działalności duszpasterskiej i aktywności politycznej biskupów Kościoła rzymskokatolickiego u schyłku XVIII i w początkach XIX w. Wzbogaca dotychczasową wiedzę na temat niezwykle trudnych relacji Kościoła z pruskimi, rosyjskimi i francuskimi władzami. Niestabilna i bardzo dynamicznie zmieniająca się sytuacja po-lityczna przyniosła bp. J. Gołaszewskiemu wiele trudności i rozczarowań
