Chrostowski, Waldemar

Polish

Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)

RECENZJE– 280 –we Włoszech i dostrzeżone by było przez kariologów – wykładających i studiujących na teologicznych uczelniach, w Rzymie i nie tylko, a pocho-dzących z całego świata (całej katolickiej „ekumeny”). Praca Trynitarne i antropologiczne aspekty mariologii włoskiej po Sobo-rze Watykańskim II stanowi cenny przyczynek do poznania mariologii wło-skiej. Dzieło świadczy o umiejętności syntetyzowania myśli przez autora. Wskazuje na fakt aktualności teologii, która – mimo kryzysu w wymiarze akademickim – jest nauką potrzebną kulturze. Autor, dzięki swojej książce, dokonał promocji teologii włoskiej w Polsce, co zasługuje na szczególne podkreślenie. Eugeniusz Sakowicz, WarszawaPapież Benedykt XVI, Mystagogia Benedicti. Wprowadzenie w tajem-nice roku liturgicznego. Wielki Post, red. ks. Andrzej Demitrów, „ORDO et PAX” Fundacja Benedyktynów w Biskupowie, Biskupów 2020, ss. 340. Na początku Wielkiego Postu 2020 seria „Mystagogia Benedicti”, której redaktorem jest ks. dr Andrzej  D e m i t r ó w, wzbogaciła się o kolejny tom, zawierający nauczanie Benedykta XVI dotyczące właśnie okresu Wiel-kiego Postu. Redaktor serii niestrudzenie i konsekwentnie realizuje swój zamysł, dając kapłanom i wiernym nieocenioną pomoc do pogłębionego przeżywania roku liturgicznego. Wcześniej ukazały się zbiory nauczania emerytowanego papieża dotyczące Adwentu i Wielkiego Tygodnia. Zapo-trzebowanie okazało się tak wielkie, że po uwzględnieniu pewnych sugestii (zob. „Collectanea Theologica” R. 89[2019] nr 2, s. 243-245) poprawiony zbiór nauczania adwentowego doczekał się rozszerzenia i wznowienia.Książkę otwiera znakomity esej – którego autorem jest abp Alfons N o s s o l – zatytułowany Papież Benedykt XVI – Mistatog paschalnej drogi Jezusa z Nazaretu (s. 13-25). Wprowadzając do lektury wielkopostnych przemówień papieskich emerytowany arcybiskup opolski napisał: „Należy przyznać, że właśnie w nich najpełniej ujawnia się głęboka, ukierunkowana chrystologicznie, teologia Josepha Ratzingera. Wyraża się w niej również głębokie, bo duszpasterskie, pełne troski, pochylenie się nad człowiekiem w jego sytuacji egzystencjalnej. Jednocześnie papież nie traci nigdy z oczu powszechnej perspektywy, która obejmuje i ogarnia wszystkich ludzi” (s. 13). W swoim eseju abp Nossol podejmuje i rozwija te wątki: teologia RECENZJE– 281 –chrystologicznie ukierunkowanej, duszpastersko ukierunkowanej mysta-gogii i powszechnej perspektywy zbawienia. W tekście Od redakcji (s. 27-29) ks. dr Andrzej Demitrów syntetycznie przedstawia zawartość książki, na którą składają się cztery zasadnicze części. Zwraca uwagę, że w intensywnym czasie pokutnej „czterdziestnicy” wypowiedzi Benedykta XVI były liczne i tematycznie ukierunkowane. Wyraża też nadzieję, że publikacja „będzie dla wszystkich czytelników dodatkowym wsparciem i umocnieniem na drodze wielkanocnej pokuty” (s. 29). Na pierwszą część książki (s. 33-79) składają się doroczne, zamieszczone chronologicznie, papieskie Orędzia na Wielki Post. Otwiera ją Orędzie na rok 2006, pierwsze podczas pontyfikatu Benedykta XVI, a zamyka na Wielki Post 2013, rozpoczęty 13 lutego 2013 r., a dokończony po abdykacji Benedykta XVI, gdy 13 marca rozpoczął się pontyfikat papieża Franciszka. Każde orędzie było przygotowane i ogłaszane kilka miesięcy przed roz-poczęciem Wielkiego Postu, co miało zwielokrotnić siłę jego duchowego oddziaływania. W orędziach nie brakuje, mniej i bardziej wyraźnych, na-wiązań do aktualnej sytuacji Kościoła i świata, która od tamtego czasu stała się jeszcze bardziej dramatyczna. Dlatego tym bardziej aktualne pozostają słowa z pierwszego orędzia, na Wielki Post 2006: „Również dziś Chrystus swoim pełnym wzruszenia «spojrzeniem» nieustannie ogarnia ludzi i na-rody” (s. 33). Po latach „ukrytego życia” papieża Benedykta coraz bardziej wymowne są też słowa z ostatniego orędzia, na Wielki Post 2013: „Życie chrześcijańskie to nieustanne wchodzenie na górę spotkania z Bogiem, aby później zejść, niosąc miłość i siłę, które rodzą się z tego spotkania, i aby służyć naszym braciom i siostrom z taką samą miłością jak Bóg” (s. 76). Część druga (s. 81-121) zawiera nauczanie wygłoszone podczas audiencji generalnych w coroczną Środę Popielcową. Jednak, analogicznie jak w to-mie dotyczącym Adwentu, mamy do czynienia z pewnym zamieszaniem. W słowie Od redakcji ks. Demitrów zapowiedział, że drugiej części zbioru chodzi o teksty wygłoszone „zarówno podczas przedpołudniowych audien-cji generalnych, jak też w homiliach wieczornej celebracji Liturgii stacyjnej i Mszy świętej w Bazylice św. Sabiny” (s. 27). Jednak homilie wygłoszone w Środę Popielcową składają się na część trzecią. Konieczna jest więc poprawka. Albo drugą i trzecią część zbioru, należy – zgodnie z deklara-cją redaktora – połączyć w całość i zatytułować nie Audiencje generalne w Środę Popielcową, lecz Papieskie nauczanie w Środę Popielcową, albo RECENZJE– 282 –Katechezy i homilie w Środę Popielcową, albo poprawić zapowiedzi treści zawarte w słowie Od redakcji. Część trzecia (s. 123-162) nosi tytuł Homilie w Środę Popielcową. Osiem kolejnych homilii objaśnia znaczenie Wielkiego Postu oraz liturgię i ob-rzędy z nim związane, zwłaszcza posypanie głowy popiołem i procesję pokutną. Uważny czytelnik bez większego trudu zauważy różnicę między katechezami skierowanymi do wiernych, przytoczonymi w części drugiej, a homiliami podczas mszy świętych. O ile podczas audiencji dominowały wskazania praktyczne, o tyle podczas liturgii na pierwszym planie była teologia, a w jej centrum – rozwijana i pogłębiana chrystologia. Jej duszpa-sterskie ukierunkowanie ukazuje post jako „drogę do Pana”, podczas której rozbrzmiewa wołanie św. Pawła do pojednania się z Bogiem (2Kor 5,20). Na część czwartą, najbardziej obszerną (s. 163-320), zapowiadaną jako część trzecia (s. 28), składają się Niedzielne homilie wielkopostne i rozwa-żania przed modlitwą Anioł Pański. Zarówno homilie, wygłoszone rów-nież podczas pielgrzymek apostolskich i odwiedzin rzymskich parafii, jak i krótkie rozważania papieża przed niedzielnym Angelus Domini, wyjaś-niają czytania mszalne na poszczególne niedziele Wielkiego Postu. W tym przypadku słusznie odstąpiono od rygorystycznego porządku chronolo-gicznego na rzecz kolejności liturgicznej – od pierwszej do piątej niedzieli wielkopostnej. Ponieważ cykl liturgiczny jest trzyletni (niedziele w roku A, B, C), zatem otrzymujemy dwukrotne, a nawet trzykrotne objaśnienia do jednakowych wielkopostnych czytań mszalnych. Do własnego teolo-gicznego wzbogacenia i większego pożytku duchowego przydatne będzie zestawienie i porównanie ze sobą odmiennych homilii i rozważań papie-skich do tych samych czytań. Krótką część piątą (s. 321-340), zapowiedzianą przez redaktora jako czwartą, stanowią Inne homilie Wielkiego Postu. Umieszczono w niej trzy homilie z dni powszednich: wygłoszoną 21 marca 2009 r. podczas mszy św. w mieście Luanda, stolicy Angoli,  28 marca 2012 r. podczas mszy św. w Hawanie, stolicy Kuby, a także 2 kwietnia 2009 r., w czwartą rocznicę śmierci Jana Pawła II, w Bazylice Watykańskiej. Dwie pierwsze homilie, wygłoszone podczas  pielgrzymek apostolskich, i trzecia wyjaśniają frag-menty Pisma Świętego wyznaczone do rozważenia w liturgii danego dnia.Trudno powiedzieć, dlaczego mimo „wpadki” w tomie poświęconym adwentowemu nauczaniu Benedykta XVI, także w tym tomie doszło do niepotrzebnego przeinaczenia. W pracy wydawniczej i redakcyjnej pomyłek i błędów nie popełnia ten, kto nic nie robi. Tamto niedopatrzenie zostało RECENZJEniemal natychmiast poprawione w drugim zmienionym i poszerzonym wydaniu (zob. zamieszczone w nim na str. 18-19 fragmenty recenzji autor-stwa niżej podpisanego). Tym razem redaktor zauważył swój błąd i rozesłał erratę do stronic 27 i 28. Ponieważ wznowienie wielkopostnego naucza-nia Benedykta XVI na pewno okaże się konieczne, w drugim wydaniu zostaną uwzględnione poprawki. Przy tej sposobności warto nadmienić, że redakcyjne wstępy do książek są bardzo ważne. Często właśnie z nich czytelnicy czerpią podstawowe rozeznanie o treści, a także zachęty do samodzielnej lektury. Analogicznie jak w odniesieniu do poprzednich (i oczekiwanych) tomów, nie sposób przecenić potrzeby i wartości tej publikacji. Sięgając po nią, można zasadnie powiedzieć, że nauczanie papieża Benedykta nie tylko się nie starzeje ani dezaktualizuje, ale wręcz przeciwnie – z upływem czasu zyskuje na znaczeniu i przekazuje bogactwo, które stopniowo coraz lepiej rozpoznajemy. Wydawnicza inicjatywa Fundacji Benedyktynów w Bi-skupowie zasługuje na najwyższe uznanie i wszelakie wsparcie. Pozostaje wyrazić nadzieję, że fakt, iż książki z serii „Mystagogia Benedicti”  osiągają tak wysoki nakład i są tak chętnie nabywane, pozwoli tę cenną inicjatywę skutecznie kontynuować i dokończyć, a być może będzie skutkowało także nowymi pomysłami przybliżającymi nauczanie następcy św. Jana Pawła II na Stolicy Piotrowej. ks. Waldemar Chrostowski, Warszawa

Papież Benedykt XVI, Mystagogia Benedicti. Wprowadzenie w tajemnice roku liturgicznego. Wielki Post, red. ks. Andrzej Demitrów, „ORDO et PAX” Fundacja Benedyktynów w Biskupowie, Biskupów 2020, ss. 340.

https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/ct/article/download/6436/5820

Papież Benedykt XVI, Mystagogia Benedicti. Wprowadzenie w tajemnice roku liturgicznego. Wielki Post, red. ks. Andrzej Demitrów, „ORDO et PAX” Fundacja Benedyktynów w Biskupowie, Biskupów 2020, ss. 340.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)