Fiałkowski, Marek

Polish

Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)

Ryszard KAMIŃSKI, Grzegorz PYŹLAK, Jacek GOLEŃ (red.), Duszpaster- stwo rodzin. Refleksja naukowa i działalność praktyczna, Teologia Praktyczna nr 22, Wydawnictwo i Drukarnia Diecezji Rzeszowskiej Bonus Liber, Lublin 2013, ss. 824.Sytuacja małżeństwa i rodziny we współczesnym świecie nie jest łatwa. Kwestionowane i podważane w swojej istocie przez rozmaite nurty ideologicz- ne, wspierane przez propagandę wielu środków społecznego przekazu, małżeń- stwo i rodzina często nie znajduje wsparcia i ochrony w ustawodawstwie wielu państw europejskich i krajów wysoko rozwiniętych. Kościół, wiemy nauczaniu Chrystusa, od wieków troszczy się i stoi na straży małżeństwa i rodziny. Nieste- ty, nierzadko pozostaje w tym wysiłku osamotniony i opacznie rozumiany, także w niektórych wspólnotach chrześcijańskich.Jan Paweł II przypominał, że przyszłość ludzkości kształtuje się przez rodzi- nę, co wymaga zaangażowania się wszystkich ludzi w ratowanie i umacnianie rodziny zbudowanej na małżeństwie (zob. Familiaris consortio 86). Posoborowi papieże uważali troskę o małżeństwo i rodzinę za jedno z najważniejszych dzieł i obowiązków Kościoła, a zwłaszcza jego pasterzy (zob. Paweł VI, Humanum vi- tae 30), a rozwój duszpasterstwa rodzin za priorytetowe działanie Kościoła (FC 65). Naprzeciw tym oczekiwaniom wychodzi przygotowanych przez pracowni- ków naukowych specjalizacji duszpasterstwa rodzin Katolickiego Uniwersyte- tu Lubelskiego Jana Pawła II, przy współpracy naukowców z innych ośrodków teologicznych w Polsce, podręcznik duszpasterstwa rodzin uwzględniający na- uczanie Kościoła katolickiego oraz wymogi współczesnego życia małżeńskiego i rodzinnego.Jak podkreśla inicjator podręcznika, ks. prof. Ryszard K a m i ń s k i ,  kie- równik Katedry Duszpasterstwa Rodzin KUL JP II, przeobrażenia dokonujące się we współczesnej rodzinie domagają się innego niż dotąd spojrzenia na mał- żeństwo i rodzinę. ״W takim kontekście wciąż aktualnym pytaniem jest, w jaki sposób ma się wyrażać obecnie troska Kościoła o małżeństwo i rodzinę? Jakie ma być dzisiaj duszpasterstwo rodzin? Jakie są zadania duszpasterstwa rodzin? Jakich ma ono używać metod i środków, aby najskuteczniej realizować założone cele? Kto ma być podmiotem duszpasterstwa rodzin?” (s. 21).Obszerna, licząca ponad 800 stron pozycja składa się z ośmiu rozdziałów, które poprzedza Słowo przewodniczącego Rady do spraw Rodziny Konferencji Episkopatu Polski bp. Kazimierza Górnego, oraz Wstęp, a wieńczy Zakończę- nie, Bibliografia, Nota o autorach i Wykaz skrótów. Pierwszy rozdział (Dusz- pasterstwo rodzin jako refleksja naukowa) zawiera omówienie pojęcia i próbie- matyki duszpasterstwa rodzin, jego normatywnego i praktycznego charakteru,metod badawczych oraz stosunku duszpasterstwa rodzin i innych dyscyplin na- ukowych. Znajdziemy w nim także omówienie ośrodków naukowych duszpa- sterstwa rodzin w Polsce. Rozdział drugi podejmuje podstawy duszpasterstwa rodzin: antropologiczne, biblijno-teologiczne, socjologiczne, psychologiczne, pedagogiczne, biologiczno-medyczne. Zawiera także informacje o genezie i roz- woju duszpasterstwa rodzin. W trzecim rozdziale wskazano na najważniejsze  -blaski i cienie” współczesnej rodziny. Z tych pierwszych uwzględniono dowar״tościowanie odpowiedzialnego rodzicielstwa i politykę prorodzinną państwa, a z drugich feminizm, homoseksualizm, antykoncepcję, aborcję, eutanazję i pa- tologie występujące w rodzinie. Czwarty rozdział dotyczy duszpasterstwa ro- dżin jako działalności zbawczej Kościoła ukierunkowanej na rodzinę. W piątym rozdziale omówione zostały struktury i funkcje duszpasterstwa rodzin (ogólno- kościelne, ogólnopolskie, diecezjalne, dekanalne), zaś w obszernym rozdziale szóstym (s. 309-655) zadania duszpasterstwa rodzin podzielone na trzynaście grup (m. in. obronę życia ludzkiego, przygotowanie do małżeństwa i życia w ro- dżinie, poradnictwo rodzinne i pedagogizację rodziców, katechezę małżonków i rodziców, pomoc rodzinie oraz troskę o rodziny w sytuacjach szczególnych). Z kolei zagadnieniom rodziny jako podmiotu urzeczywistnia się Kościoła po- święcony został rozdział siódmy. Ostatni rozdział opisuje formację osób przygo- towujących się do działalności w duszpasterskie rodzin. Czytelnik znajdzie tutaj informacje dotyczące sposobów przygotowania świeckich pracowników dusz- pasterstwa rodzin oraz alumnów seminariów, a także formacji osób już pracują- cych w duszpasterstwie rodzin.Duszpasterstwo rodzin, to nie tylko działalność Kościoła skierowana do osób żyjących w małżeństwie i zbudowanej na nim rodzinie oraz do tych, którzy przy- gotowują się do zawarcia małżeństwa i złożenia rodziny. Jest to także -  sto- sunkowo młoda -  subdyscyplina teologii pastoralnej, wypracowująca podstawy, normy i zasady dla działalności Kościoła ukierunkowanej na rodzinę. Wymię- nione powyżej dwa znaczenia terminu ״duszpasterstwo rodzin” wzajemnie się dopełniają, będąc wymiarami tej samej rzeczywistości, którą są kwestie zwią- zane z małżeństwem i rodziną. Duszpasterstwo rodzin częściej kojarzone jest z działalnością Kościoła, a rzadziej z refleksją naukową. Tymczasem jest ono także refleksją naukową o urzeczywistnianiu się Kościoła w rodzinie. Jako sub- dyscyplina teologii pastoralnej duszpasterstwo rodzin ma ״własny, wyodrębnio- ny w ramach teologii pastoralnej przedmiot materialny, którym jest małżeństwo i rodzina, zaś formalny punkt widzenia przedmiotowej dziedziny duszpasterstwa rodzin wyznaczają uwarunkowania czasów obecnych, w których małżeństwo i rodziny żyją oraz podejmują działalność” (s. 25).Jako subdyscyplina teologii pastoralnej duszpasterstwo rodzin ma wymiar normatywny i praktyczny, który musi być uwzględniany w podejmowanej w jego ramach refleksji naukowej. Dzieło pt. Duszpasterstwo rodzin wyraźnie akcentuje oba wymiary, co widoczne jest już w podtytule -  Refleksja naukowa i działalność duszpasterska -  i planie omawianego podręcznika. Po zaprezento- waniu kluczowych dla tej dyscypliny pojęć, następuje obszerny rozdział poświę- eony podstawom duszpasterstwa rodzin. Dopiera na takim fundamencie można ukazywać praktyczny wymiar duszpasterstwa rodzin. Dzięki temu tak formuło- wane propozycje i postulaty pastoralne będą miały nie tylko uzasadnienie prak- seologiczne, ale głębsze podstawy, a zwłaszcza tak istotne dla duszpasterstwa rodzin podstawy biblijno-teologiczne. W ten sposób proponowane formy, środki, metody duszpasterstwa rodzin uzyskują solidną podbudowę we wspomnianych podstawach, a także -  z powodu ukazania blasków i cieni współczesnej rodziny -  osadzenie w obecnej sytuacji, która wpływa na kondycję małżeństwa i rodziny.Chociaż duszpasterstwo rodzin, ujmowane jako refleksja naukowa, w znaczą- cy sposób rozwija się w ostatnich latach, to jednak nadal istnieje wiele kwestii do końca nierozwiązanych lub pozostających na etapie dyskusji naukowej. Re- daktorzy podręcznika są świadomi, że status naukowy duszpasterstwa rodzin nie jest jeszcze ostatecznie rozstrzygnięty. Sami opowiadają się za ujęciem duszpa- sterstwa rodzin jako subdyscypliny szeroko rozumianej teologii pastoralnej, tak jak np. teologii charytatywnej lub misjologii. Niektórzy autorzy uważają, że jest ono częścią teologii pastoralnej szczegółowej, rozumianej w wąskim znaczeniu (s. 25-26, 781). Dopracowania i pogłębienia wymaga także przedmiot material- ny i formalny duszpasterstwa rodzin oraz podział wspomnianej dyscypliny na- ukowej.Przygotowanie i opublikowanie podręcznika z danej dziedziny nauki stano- wi swego rodzaju zebranie, uporządkowanie i podsumowanie wiedzy z tego zakresu. Staje się on ważnym punktem odniesienia na drodze rozwoju każdej dyscypliny naukowej. Jednak nie tylko zamyka i podsumowuje dorobek i osią- gnięcia dyscypliny naukowej, ale także otwiera dyskusję, wskazuje kolejne pola badawcze, prowokuje do dalszych poszukiwań. Jasne określenie pojęcia i pro- blematyki duszpasterstwa rodzin, jak i podkreślenie jego wymiaru normatywne- go i praktycznego pozwala przypuszczać, że omawiany podręcznik przyczyni się do twórczego rozwoju zarówno refleksji naukowej nad duszpasterstwem rodzin, jaki i konkretnej działalności na rzecz małżeństwa i rodziny. Razem z redakto- rami podręcznika trzeba mieć nadzieję, że będzie on służył jako pomoc w for- macji pastoralnej nie tylko studentom wydziałów teologicznych oraz wydziałów i kierunków nauk o rodzinie, alumnom oraz laikatowi zaangażowanemu apostoł- sko, ale także ״duszpasterzom rodzin, duszpasterzom parafialnym, katechetomi doradcom rodzinnym, osobom zaangażowanym w poradnictwie małżeńsko-ro- dzinnym oraz małżonkom i rodzicom, którzy na co dzień spotykają się z poru- szanymi w podręczniku problemami. Służyć on może także wszystkim osobom poszukującym prawdy o małżeństwie i rodzinie w Kościele oraz pragnącym włączyć się aktywnie w duszpasterstwo rodzin” (s. 22).Marek Fiałkowski OFMConv, LublinDariusz KUŹMINA, Wazowie a Kościół w Rzeczypospolitej, Instytut Infor- macji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Wydział Historyczny Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2013, ss. 352 + ilustr.Doktor hab. Dariusz K u ź m i n a po odbyciu studiów w Instytucie Historycz- nym Uniwersytetu Warszawskiego i uzyskaniu w 1992 r. magisterium z zakresu historii nowożytnej na podstawie pracy zatytułowanej Jan Kazimierz a Towarzy- stwo Jezusowe, napisanej pod kierunkiem prof. Jana Dzięgielewskiego, został zatrudniony w Instytucie Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych UW. Pod kierunkiem tegoż promotora w 1998 r. uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy Katechizmy w Rzeczypospolitej XVI i na początku XVII wieku. Siedem lat później, w 2005 r., na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego uzyskał stopień doktora habilitowanego na podstawie dorobku naukowo-dydak- tycznego oraz rozprawy Jakub Wujek. Pisarz, tłumacz i misjonarz. W 1998 r. D. Kuźmina został zatrudniony na stanowisku adiunkta w Instytucie Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych UW, pełniąc w latach 2005-2008 funkcję zastępcy dyrektora IINiSB. W 2007 r. został zatrudniony na stanowisku profe- sora Uniwersytetu Warszawskiego, obejmując w następnym roku obowiązki dy- rektora tegoż Instytutu.Główny przedmiot jego zainteresowań i prac badawczych stanowi problema- tyka historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów XVI i XVII w., osadzona w kon- tekście wybranych zagadnień historii Europy z podkreśleniem dziejów oraz roli Kościoła katolickiego. Dużo uwagi i miejsca poświęca on również badaniom z dziedziny bibliologii i informatologii oraz ochronie dziedzictwa narodowego Polonii poza granicami Polski, zwłaszcza we Francji.Monografia Dariusza Kuźminy, przedstawiona w postępowaniu dotyczącym nadania tytułu profesora nauk humanistycznych, stanowi rezultat wieloletniej pracy badawczej prowadzonej w Instytucie Informacji Naukowej i Studiów Bi- bliologicznych na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Acz- kolwiek studia poświęcone rozmaitym aspektom losów i dokonań Rzeczypo­

Ryszard KAMIŃSKI, Grzegorz PYŹLAK, Jacek GOLEŃ (red.), Duszpasterstwo rodzin. Refleksja naukowa i działalność praktyczna, Teologia Praktyczna nr 22, Wydawnictwo i Drukarnia Diecezji Rzeszowskiej Bonus Liber, Lublin 2013, ss. 824.

https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/ct/article/download/8382/7312

Ryszard KAMIŃSKI, Grzegorz PYŹLAK, Jacek GOLEŃ (red.), Duszpasterstwo rodzin. Refleksja naukowa i działalność praktyczna, Teologia Praktyczna nr 22, Wydawnictwo i Drukarnia Diecezji Rzeszowskiej Bonus Liber, Lublin 2013, ss. 824.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Czasopisma UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)