Pomorskie Towarzystwo Filozoficzno-Teologiczne, Uniwersytet Gdański
Abstract
In the first part of the article, I raise the subject of the Old Testament prohibition of creating images of God that was adopted by the iconoclasts, as well as present the position of the defenders of icons, who point at the dogma of Incarnation as the basis of its cult.In the further part of the text, ways of presenting Christ in early Christian and Byzantine art are discussed. There is also the issue of apocryphal stories in which both impossibility of grasping the image of Christ and miraculous appearance of Christ’s image onthe scarf (mandylion) are mentioned. The article takes up the problem of perceiving an icon as a window to the Invisible (e.g. Pseudo-Dionysius the Areopagite), but also of presenting the Invisible who became Visible (e.g. Theodore the Studite and Nikephoros I). The other part of the text consists of reflections about the way of presenting God-man and saints in icons, and aboutcontemplating icons. At the end, trinitarian character of an icon, with particular emphasis on the theological sense of Andrei Rublev’s Trinity, is discussed.W pierwszej części artykuł podejmuje kwestię starotestamentowego zakazu tworzenia obrazu Boga, przyjętego przez ikonoklastów, oraz prezentuje stanowisko obrońców ikony, wskazujących na dogmat Wcielenia jako podstawę jej kultu. W dalszej części tekstu omówione zostają sposoby przedstawiania Chrystusa w sztuce wczesnochrześcijańskiej i bizantyjskiej, a także mowa jest o opowieściach apokryficznych, w których podkreśla się niemożność uchwycenia wyglądu Jezusa i pisze się o cudownym utrwaleniu na chuście (mandylionie) Jego wizerunku (legenda o królu Abgarze). Artykuł podejmuje problem postrzegania ikony jako okna ku Niewidzialnemu (np. Pseudo-Dionizy Areopagita), ale także jako przedstawienia Osoby Niewidzialnego, który stał się Widzialny (św. Teodor Studyta i św. Nicefor). Kolejną część artykułu stanowią rozważania na temat sposobu ukazania na ikonie Osoby Boga-Człowieka i świętych, a także kontemplacji ikony. Na końcu omówione zostaje zagadnienie trynitarności ikony, ze szczególnym uwzględnieniem teologicznego sensu Trójcy Świętej Andrieja Rublowa
