Słobodzian, Beata

Polish

University Scientific Journals (Univ. of Gdansk)

Recenzje 499 Trzecia i czwarta część Małego leksykonu... mają podobny charakter. W części zatytułowa­nej Hasła zaprezentowano przydatne w studio­waniu kwestii frankofońskich terminy i ich za­wartość treściową. Nie są one związane wyłącz­nie z frankofonią. Jako przykład można podać trzy pierwsze hasła: abolicjonizm, akulturacja i animizm (s. 53-54), które odnoszą się do prze­strzeni frankofońskiej, lecz nie tylko do niej. Hasła opracowano w przejrzysty a zarazem wy­czerpujący pod względem treściowym sposób. Podobnie schematyczną strukturę ma czwar­ta część opracowania zatytułowana Państwa -obszary - regiony. Zaprezentowano w niej jed­nostki geograficzne i polityczne. Przy każdym haśle podano krótką charakterystykę odnoszącą się z reguły do położenia i powierzchni a na­stępnie zaprezentowano ogólną historię miejsca oraz historię tamtejszej literatury. Mały leksykon... kończy się dwoma indeksa­mi: polsko-francuskim i francusko-polskim. Nie mają one charakteru indeksów rzeczowych, lecz słownika - przy poszczególnych terminach nie podaje się odniesień do stron, na których poja­wiają się one w opracowaniu. Mały leksykon pojęć i terminów frankofoń­skich został wydany w estetyczny sposób. Układ stron i zastosowana czcionka nadają mu przej­rzystości. Pewna niekonsekwencja ujawnia się w sposobie przywoływania publikacji. Autorka przyjęła zasadę, aby obok miejsca wydania pu­blikacji podawać także wydawnictwo. Nie za­wsze jest ona przestrzegana. Zdarza się, że po­daje się samo wydawnictwo (np. s. 22, przyp. 5), kiedy indziej przywołuje się polskie a nie oryginalne nazwy miejscowości, w których opra­cowanie zostało wydane (np. s. 10, przyp. 7; por. s. 46, przyp. 68). Powyższe usterki będą łatwe do usunięcia w kolejnym wydaniu Male-go leksykonu...; nie wpływają one na jakość prezentacji materiału badawczego. Uzasadnione jest oczekiwanie, że opracowa­nie Agnieszki Włoczewskiej zostanie przyjęte z zainteresowaniem przez czytelników. Zakres tematyczny podjęty w Małym leksykonie... jest szeroki i dlatego równie szerokie jest grono ad­resatów. Obok badaczy języka francuskiego są to osoby zajmujące się historią Francji oraz kra­jów z nią związanych, stosunkami międzynaro­dowymi, politologią itp. Po opracowanie Dok­tor Włoczewskiej powinni sięgnąć także ducho­wni, którzy przygotowują się do pracy duszpa­sterskiej i misyjnej we „frankofońskim świecie". Adam Romejko Obywatelski projekt ustawy o izbach przemysło­wo-handlowych w Polsce, red. Stanislaw Wy­krętowicz, Wydawnictwo Naukowe WNPiD U AM, Poznań 2012, ss. 164. Na szczególną uwagę poznawczą zasługuje publikacja o tematyce ustroju samorządu gospo­darczego w Polsce. Książka Obywatelski pro­jekt ustawy o izbach przemysłowo-handlowych w Polsce, pod red. Stanisława Wykrętowicza -znawcy i badacza tych zagadnień, jest efektem wieloletnich badań prowadzonych przez ośrod­ki naukowe (Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Ekonomiczny we Wro­cławiu, Uniwersytet im. M. Kopernika w To­runiu, Uniwersytet Gdański) oraz współpracy środowiska badaczy z przedstawicielami izb go­spodarczych, praktykami samorządowymi. Zapoczątkowane przemiany ustrojowe w la­tach 90. X X w. „wymusiły" nadanie nowego kształtu samorządowi - jako zdecentralizowa­nemu podmiotowi władzy publicznej. Utworzo­no samorząd terytorialny w stopniu podstawo­wym (gminnym), zawodowy (izby lekarskie, adwokackie itp.), natomiast nie powołano do życia samorządu gospodarczego, którego izby posiadałyby status korporacji publicznopraw­nych o obligatoryjnym członkostwie i władz­twie administracyjnym. Wielokrotne próby ure­gulowania prawnego (opracowania treści nowej ustawy) izb przemysłowo-handlowych kończy­ły się niepowodzeniem. Dopiero w 2007 r. po­wstał zespół autorski, który opracował tekst Obywatelskiego projektu ustawy o izbach prze­mysłowo-handlowych (skład zespołu: przypis 22, s. 17). W pierwszej części książki (Stanisław Wy­krętowicz, Podstawy teoretyczne obywatelskie­go projektu ustawy o izbach przemysłowo-han­dlowych w Polsce) autor wyjaśnia podstawowe pojęcia, istotę samorządności gospodarczej. Przy­pomina średniowieczne początki kształtowania się samorządu gospodarczego 9 izb gospodar-500 Recenzje czych) jako zrzeszeń kupców, rzemieślników, armatorów floty handlowej. Pierwsza wzmian­ka o takiej korporacji - związku kupieckim w Barcelonie pochodzi z IX w. Do rewolucji fran­cuskiej (1789 r.) działające różne korporacje kupieckie, cechy rzemieślnicze były „korpora­cjami" prywatnoprawnymi, o charakterze lokal­nym, nie posiadały władztwa administracyjnego - co według teorii prawa administracyjnego nie kwalifikowało ich jako izby samorządu gospo­darczego. Obalenie feudalnej monarchii abso­lutnej (tym samym zniesienie ustroju stanowe­go) a wprowadzenie zasad ustroju demokracji obywatelskiej opartej na wolności i równości wszystkich ludzi, rewolucja przemysłowa przy­czyniły się do powstania liberalnego systemu gospodarki rynkowej (s. 8). Efektem jej było powstanie izb samorządu gospodarczego. Autor przedstawia „polską" drogę powstawa­nia instytucji samorządu gospodarczego - izb handlu i przemysłu od 1918 r. do współczesno­ści. Podkreśla, iż „w III Rzeczypospolitej nadal nie ma woli politycznej w kwestii powołania samorządu gospodarczego. Biurokracja rządo­wa broni monopolu scentralizowanej władzy..." (s. 16). Stąd zrodził się pomysł do podjęcia spo­łecznej inicjatywy ustawodawczej przy wspar­ciu zespołu autorskiego opracowującego tekst obywatelskiego projektu ustawy o izbach prze­mysłowo-handlowych. Autorzy projektu wzo­rowali się na ustawodawstwie samorządowym II Rzeczypospolitej i rozwiązaniach prawnych w systemie francuskim i niemieckim, dające szerokie uprawnienia w zakresie władztwa ad­ministracyjnego nowo tworzonym izbom prze¬mysłowo-handlowym (s. 22). Robert Kmieciak w rozdziale Ustrój prawny izb przemysłowo-handlowych w świetle Oby­watelskiego projektu ustawy scharakteryzował ustrój prawny izb, omówił istotę izb jako związ­ków publiczno-prawnych, które powinny być wpisane w system instytucjonalny administracji publicznej (s. 26). Według autorów projektu ustawy, instytucjami samorządu gospodarczego powinny być niezależne od siebie i samodzielne w ramach ogólnego porządku prawnego okręgo­we izby przemysłowo-handlowe oraz Krajowa Rada Izb Przemysłowo-Handlowych. Członko­stwo w organizacjach tego samorządu powinno mieć charakter obligatoryjny (s. 28), obejmo­wać wszystkie osoby prowadzące działalność gospodarczą. Ponadto autor szczegółowo cha­rakteryzuje organizację, tryb działania izb prze­mysłowo-handlowych (s. 28-32). Uzupełnieniem zasad funkcjonowania izb przemysłowo-handlowych są zagadnienia doty­czące źródeł ich finansowania w obywatelskim projekcie ustawy. W kolejnym rozdziale autor Mirosław Grzelak (Źródła finansowania izb przemysłowo-handlowych w świetle Obywatel­skiego projektu ustawy) prezentuje źródła finan­sowania izb w okresie XX-lecia międzywojen­nego. Wskazuje na ich podobieństwa i różnice uwarunkowane historycznie, dokonuje szacun­kowego określenia wielkości i struktury współ­czesnych budżetów nowych izb (m.in. odpisy od podatku VAT, składki członkowskie, opłaty z tytułu usług świadczonych przez izby) oraz skutki z tego tytułu dla państwa. Kazimierz Kubiak (Samorządowe izby prze¬mysłowo-handlowe jako środowisko kreujące rozwój innowacyjności i konkurencyjności pol­skich przedsiębiorstw) podjął się scharakteryzo­wania izb przemysłowo-handlowych jako śro­dowiska kreującego innowacyjność polskich przedsiębiorstw. Wskazał, iż rodzime przedsię­biorstwa charakteryzują się zdolnością do two­rzenia innowacji. Utrudnienia w prowadzeniu działalności innowacyjnej spowodowane są bra­kiem odpowiednich środków finansowych, ogra­niczonej współpracy z innymi przedsiębiorstwa­mi i instytucjami z tzw. „otoczenia biznesu" oraz słabo rozwiniętych kanałów dystrybucji produktów. Zdaniem autora izby przemysłowo-handlowe miałyby spełniać rolę łącznika współ­pracy przedsiębiorców i ich przedsiębiorstw. Współczesną formą ekonomicznego współdzia­łania są tzw. klastry, czyli nowoczesna polityka rozwoju gospodarczego i metoda zarządzania, wspierająca innowacyjność i konkurencyjność przedsiębiorstw i regionów. Autor wskazał na zróżnicowaną typologię klastrów (s. 52-57), za­proponował polskie doświadczenia (s. 59-60). Marta Balcerek (Instytucjonalne uwarunko­wania innowacyjności przedsiębiorców) konty­nuując zagadnienia innowacyjności wskazała, iż „instytucjonalne uwarunkowania innowacyj­ności przedsiębiorców polegają na analizie kosztów transakcyjnych powstałych w wyniku społecznej koordynacji dzielności gospodarczej Recenzje 501 na rynku". Koszty te zależą od jakości instytu­cji. Dlatego izby przemysłowo-handlowe (obli­gatoryjne członkostwo, władztwo administra­cyjne) są w stanie zagwarantować wzrost liczby transakcji rynkowych bez wzrostu ich kosztów. Jakakolwiek działalność gospodarcza podmio­tów publicznych może prowadzić do nieporo­zumień i sporów, których rozwiązaniem powin­ny zająć się sądy. Autor Jacek Sobczak (Zada­nia izb przemysłowo-handlowych w dziedzinie sądownictwa polubownego i arbitrażu gospo­darczego) uważa, że wszelkie spory podmiotów w obrocie cywilnym powinny być załatwiane przez oddanie sprawy pod osąd sądu polubow­nego (arbitrażowego) oraz izby przemysłowo¬-handlowe mogłyby podjąć się mediacji w spra­wach gospodarczych (s. 89). Np. Sądu Arbitrażowego Izb i Organizacji Gospodarczych Wielkopolski autor (Adam Ma­zurek, Zadania Sądu Arbitrażowego Izb i Orga­nizacji Gospodarczych Wielkopolski, s. 119-124) omawia jego istotę, analizuje podobieństwa i różnice w porównaniu z sądami powszechny­mi. Argumentuje potrzebę tworzenia ich przy instytucjach samorządu gospodarczego. Istotne znaczenie dla efektywnego funkcjono­wania samorządu gospodarczego mają ludzie -ich wiedza, doświadczenie, umiejętności, kwali­fikacje zawodowe, umiejętność kierowania i za­rządzania. Stąd konieczność wyłonienia grupy osób (elity) wybitnych, wyróżniających się wie­dzą, cieszących się zaufaniem społecznym, które stałyby się znaczącym czynnikiem kreatywnym i decydującym o rozwoju ekonomicznym kraju (s. 99). Problem ukazania potrzeby tworzenia polskich elit gospodarczych, wywodzących się z małych i średnich przedsiębiorstw zorganizo­wanych w izbach przemysłowo-handlowych za­jął się Jan Sikora w artykule Rola izb przemysło­wo-handlowych w kształtowaniu elit gospodar­czych w Polsce (s. 91-100). Katarzyna Walkowiak (Izby przemysłowo¬-handlowe a kształcenie kadr zawodowych dla gospodarki polskiej) wyjaśnia, jak istotne znacze­nie dla gospodarki opartej na wiedzy ma kształ­cenie ustawiczne, w tym zawodowe. Wzorując się na rozwiązaniach zachodnioeuropejskich (Francja, Niemcy) wskazuje na rolę, jaką mo­głyby odegrać izby w procesie edukacji, m.in. odtworzenia i modernizacja szkolnictwa zawo­dowego, pomoc w zapewnieniu właściwego zaplecza technicznego pracowni szkolnych, za­pewnienia fachowej kadry zawodowej, a przede wszystkim nawiązania współpracy placówek oświatowych z przedsiębiorcami. Podkreśla, iż sprostanie wyzwaniom gospodarki opartej na wiedzy wymaga zaangażowania czynnika oby­watelskiego. Ponadto w książce zawarto rozważania nt. inicjacji współpracy handlowej między izbami a podmiotami zagranicznymi (Zdzisław W. Pu-ślecki, Zadania izb przemysłowo-handlowych w nawiązywaniu kontaktów handlowych z pod­miotami zagranicznymi); uwagi, sugestie, postu­laty dotyczące ustawy (Karol Dąbrowski, Uwagi o Obywatelskim projekcie ustawy o izbach prze­mysłowo-handlowych w Polsce) oraz o modelu społecznej gospodarki rynkowej z odpowiedzial­nością socjalną, wzorowana na rozwiązaniach niemieckich (Marta Balcerek, Ortoliberalna kon­cepcja społecznej gospodarki rynkowej w RFN -lata 1949-1963). W zamyśle współautorów publikacji było wy­jaśnienie i wypuklenie problemu, jakim jest sa­morząd gospodarczy i jego ustrój. Opracowanie tekstu Obywatelskiego projektu ustawy o izbach przemysłowo-handlowych w Polsce miało na celu zmobilizowanie organów władzy publicz­nej do zajęcia się tym problemem i możliwie szybkiego rozpoczęcia procedury legislacyjnej. Prezentowana publikacja zasługuje na popu­laryzację m.in. dlatego, że upowszechnia kon­cepcję funkcjonowania instytucji samorządu gospodarczego, sprawdzającego się w warun­kach ustrojowych II Rzeczypospolitej, zawiera wiele analiz i przykładowych rozwiązań dla izb przemysłowo-handlowych, które miałyby „prze­ciwwagę" dla dotychczasowego zarządu scen­tralizowanej administracji rządowej. Beata Slobodzian 

Obywatelski projekt ustawy o izbach przemysłowo-handlowych w Polsce, red. Stanislaw Wykrętowicz, Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM, Poznań 2012, ss. 164.

https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/cywilizacja/article/download/9566/8595

Obywatelski projekt ustawy o izbach przemysłowo-handlowych w Polsce, red. Stanislaw Wykrętowicz, Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM, Poznań 2012, ss. 164.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

University Scientific Journals (Univ. of Gdansk)