Odpowiedzialny konsument i przedsiębiorstwo społeczne – zakres obustronnych korzyści i wartości w systemie rynkowym

Abstract

The aim of the article is to analyze the mutual benefits generated in the market space between social enterprises and responsible consumers. The research problem is formulated in the question: what is the scope of value that social enterprises and consumers generate in relation to each other in the market relationship? The rationale for undertaking the topic is the growing importance of social entrepreneurship and responsible consumption as two pillars of sustainable development. Theoretical considerations are based on a literature review in the fields of social economy, relationship marketing, and customer value theory. The scope of analysis includes the functions of social enterprises, segmentation of clients and consumers, and classification of the values generated by both sides. An attempt was made to identify the main components of social and relational capital and added value in both economic and social activities. The hypothesis adopted assumes that social enterprises and responsible consumers form a model of interdependence in which purchasing decisions support the implementation of social missions, and the offered products and services provide not only functional but also social and ethical value. The article indicates that social enterprises create value for customers by integrating market and social objectives, while consumers – as stakeholders – support these organizations through purchasing decisions, trust, and participation in building a social brand. Theoretical conclusions include the need to incorporate intangible values and relational capital into the analysis of business models of social enterprises. Practical recommendations emphasize the need for further research on consumer behavior toward social enterprises and the development of marketing tools aligned with consumers’ pro-social values.Celem artykułu jest analiza wzajemnych korzyści generowanych w przestrzeni rynkowej pomiędzy przedsiębiorstwami społecznymi a odpowiedzialnymi konsumentami. Problem badawczy sformułowano w pytaniu: jaki jest zakres wartości, jakie przedsiębiorstwa społeczne i konsumenci generują względem siebie w relacji rynkowej? Uzasadnieniem podjęcia tematu jest rosnące znaczenie przedsiębiorczości społecznej oraz konsumpcji odpowiedzialnej jako dwóch filarów zrównoważonego rozwoju.Rozważania teoretyczne prowadzone są na podstawie przeglądu literatury z zakresu ekonomii społecznej, marketingu relacji oraz teorii wartości klienta. Zakres analizy obejmuje funkcje przedsiębiorstw społecznych, segmentację klientów i konsumentów, a także klasyfikację wartości generowanych po obu stronach. Podjęto próbę identyfikacji głównych elementów kapitału społecznego, relacyjnego oraz wartości dodanej w działalności gospodarczej i społecznej.Przyjęto hipotezę, że przedsiębiorstwa społeczne i odpowiedzialni konsumenci tworzą model współzależności, w którym decyzje zakupowe wspierają realizację misji społecznej, a oferowane produkty i usługi stanowią wartość nie tylko funkcjonalną, lecz także społeczną i etyczną. W artykule wskazano, że przedsiębiorstwa społeczne kreują wartość dla klienta poprzez integrację celów rynkowych i społecznych, a konsumenci – jako interesariusze – wspierają te organizacje poprzez decyzje zakupowe, zaufanie i uczestnictwo w budowie marki społecznej. Wnioski teoretyczne obejmują konieczność uwzględnienia wartości niematerialnych i kapitału relacyjnego w analizie modeli biznesowych przedsiębiorstw społecznych. Rekomendacje praktyczne wskazują na potrzebę dalszych badań nad zachowaniami konsumenckimi wobec przedsiębiorstw społecznych oraz rozwój narzędzi marketingowych dostosowanych do prospołecznych wartości konsumentów