Dı nav çanda kurdî de Çîrokêk Sîndrella

Abstract

Gelek teorî li ser derketina çîrokên hevşibîn li erdnigariyên cûrbecûr derketine. Ji van teroiyen yek jî belavbûna çîrokan ji navendekî ye. Li gorî vê teoriye ji ber sedemên şer, koçberî, bazirganî ev çîrok li dinyayê belav bûne. Dema belavbûnê de hin guherîn jî di çîrokan de çêbûne. Her wekî dema çîroka welatekî derbasî welatekî dinê be li gora çanda wî welatî diguhere, lê belê mijara çîrokan wek hev in û dişibin hev. Çîrok xeyal û dinyaya zarokan dixemilîne û dewlemend dike. Dinyayek awarte xwe li hember zarokan vedike û wan dikşînin nava wê diyayê. Wejêya Ewropayê, lêkolîner ku bi sed salan di nav gel de gerîyan û gelek çîrok berhevkirine. Dûre ji bo wenda nebin ev çîrok xistin nava pirtûkan û nehiştin wenda bibin. Bi vî awî xweyî li çanda devkî derketin. Li herêma Dîyarbekir û Merdînê bi navê ‘‘Çîroka Sêwîke an jî Çîroka Çêleka Zêrin’’ çîrokek heye. Di nav gel de bapîr û dapîran vê çîrokê di şevên direj ên zivistanê de ji nevîyen xwe re dibêjin. Ev çîrok û çîroka Cindrella dişibin hev. Du sed sal berê nuha Birayen Grimm pirtûka “Kinder und Hausmärchen” de çîroka Cindrella nivîsandine. Lê di nava Kurdan de berhevkirina çîrok û çanda devkî ew qas ne kevn e. Ji ber vê me xwest di vê tezê de em hem varyantek ji çîrokê je wendabûnê xelas kin hem jî şibandina wan nîşan bidin. Bi vî awayî em ê dewlemendiya çanda Kurdan jî derxînin pêşberî lêkolîneran. Em bawer dikin ku di çanda Kurdan de gelek çîrok hene. Heke ev çîrok bi çîrokên gelên din re werin berawirdkirin dê gelek temayên hevbeş derkevin. Peyven Sereke Grimm, Çêleka Zêrîn, Sindrella, sêwîke, AschenputtelMasal; çocukların hayal dünyasını zenginleştiren ve onların yeni dünyalara yelken açmalarını sağlayan bir araçtır. Avrupa edebiyatında yüzyıllar içinde halk arasında anlatılan masalların zamanla sözlü gelenekten yazarlar vasıtasıyla yazıya geçirilmesi ve kitap olarak yayınlamaları, kaybolmaya yüz tutmuş hikâye ve masalların zamana direnerek kalıcı hale gelmesini sağlamıştır. Savaşlar ve göçler nedeniyle, ticaret yolları üzerinde bulunan coğrafyalar arasındaki bir ülkede bilinen bir masal, başka bir ülkede o ülkenin kültürel değerlerini de alarak yeniden şekillenir; fakat konu ve içerik bakımından yine de birbirinden izler taşıdığı görülür. Grimm kardeşlerin “Kinder und Hausmärchen” adlı kitabında yer alan Cindrella masalı, Diyarbakır ve Mardin yöresinde yaşayan Kürtler arasında sözlü olarak yıllardan beri ‘‘Çîroka Sêwîke û Çîroka Çêleka Zêrin’’ adlarıyla bilinir. Halen nineler ve dedeler tarafından torunlarına uzun kış gecelerinde masal olarak anlatılmaktadır. Bu tespit sonrasında yapılan bu çalışmayla unutulmaya yüz tutmuş ve sözlü olarak devam eden bu hikâye yazılı bir hale getirilmiştir. Kürt edebiyatının da dünya edebiyatları içerisindeki yerinin ve zenginliğinin görülmesi ve hakettiği yeri alması için çalışmalar yapılması ve daha ileri seviyelere taşınması gerekir. Anahtar Kelimeler: Grimm, Çêleka Zêrîn, sêwîke, Cindrella, AschenputtelStory is a means that enrich the imagine of children and open a new world. Having been told for centuries in folk in european literature, by times passing from oral to written language thanks to writers and publishing as a book, this stories have been permanent by resisting times and about to losing. As a result of wars and immigrant, a story in a country which is on trade roads can be named with influced by culture and called with new name in another country. Although topics and contents still the same. The story of Grimm brothers “Kinder und Hausmärchen” which is located in the Cindrella story book also explain between kurds whose living in Diyarbakır and Mardin area as Called ‘‘Çîroka sêwîke û Çîroka çêleka zêrin’’ since many years. It is still explained by grand mother and fathers to their grandchildren in long winter nights. After determination of this study we aimed to revealed and being writing with this study, which has been forgetten and has been continueing as oral explaning. We would like to give Kurdish literature 's take its rightful place and wealth in the world of literature and make a study for move to more advanced levels. Key words : Grimm, Çêleka Zêrîn, sêwîke, Cindrella, Aschenputte

    Similar works