XIX. yüzyılda yaşamış önemli şahsiyetlerden biri olan Diyarbakırlı Said Paşa, (1248/1832-1309/1891) tarih, edebiyat, belâgat, matematik ve mantık alanında eserler kaleme almış Diyarbakır'ın yetiştirdiği mümtaz şahsiyetlerden biridir. Diyarbakırlı Said Paşa, aydın kimliğinin yanında kâtiplik, mutasarrıflık gibi değişik devlet hizmetlerinde bulunmuş dürüstlüğü ve çalışkanlığıyla taktir toplamıştır. Günümüzde özellikle edebiyat alanında kaleme aldığı eserler üzerinde çalışmalar yapılmış ancak tarih alanındaki çalışmalarda kaynaklık teşkil etmesi temennisiyle Said Paşa'nın "Mir'âtü'l-İber" adlı genel tarih kitabının 2. cildi tez çalışması olarak seçilmiştir. Tez üç bölümden müteşekkil olup birinci bölümde Said Paşa'nın Hayatı ve Eserleri, ikinci bölümde eserin Transkripti, üçüncü bölümde eser, konuya ilişkin akademik yayınlarla desteklenerek değerlendirilmiştir.Diyarbakır Said Pasha (1248/1832-1309/1891), one of the important figures who lived in the 19th century, is one of the distinguished figures of Diyarbakır who wrote works in the fields of history, literature, rhetoric, mathematics and logic. Diyarbakırlı Said Pasha, in addition to his intellectual identity, served in various state services such as clerk and govemor, and was appreciated for his honesty and hard work. Nowadays, studies have been carried out especially on the works he wrote in the field of literature, but the second volume of Said Pasha's general history book called "Mir'âtü'l-İber" was chosen as the thesis study, with the hope that it will serve as a source for studies in the field of history. The thesis consists of three parts; in the first part, Said Pasha's Life and Works, in the second part, the Transcript of the work, and in the thirt part, the work is evaluated with the support of acedemic publications on the subject
