'Dicle Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi'
Abstract
Eğitimde, bireye toplumsal değerleri kazandırmak ve bu değerleri sonraki nesillere ulaştırmak adına
uygulanan birden çok yöntemden bahsetmek mümkündür. Değerler eğitiminde edebî eserlerden
faydalanma yöntemi de bunlardan biridir. Klâsik eserlerimiz arasında değerler eğitimini doğrudan
ilgilendiren pendnameler veya nasihat içeren eserlerin yanı sıra farklı konularda kaleme alınan
mesneviler, manzumeler ve mensur olarak yazılan hikâyeler de mevcuttur. Bu eserlerin büyük bir
kısmının, değerler eğitimi bağlamındaki ideal insan tipinin gelişiminde ortak bir paydada birleştiği
görülür. Bu eserler arasında yer alan hikâyelerden biri de Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab’dır.
XVI. yüzyılda Farsçadan Türkçeye tercüme edilen hikâye, Seyyid Cüneyd ile Reşîde-i Arab’ın
arasındaki aşkı, onların başından geçen olayları ve onları bulmaya çalışan şahısların macerasını
içermektedir. Toplumsal değerlerin ve ahlakî düşüncelerin de yer aldığı bu hikâyede, İslâmiyet’i
yayma, Hz. Muhammed’in dinî öğretilerini benimsetme ve Hz. Ali, Hz. Hamza gibi dinî şahsiyetlerin
yaşam tarzlarını anlatma adına pek çok şeye temas edildiği görülür. Hikâyede nasihat, hikmet,
cömertlik, vefa, tevazu, muhabbet, dostluk, sadakat, yardımlaşma, aile birliği, dinî değerler,
merhamet, onurlu olma, kanaat, sabır, saygı gibi pek çok toplumsal değer de yer alır.
Bu çalışmada, değerler eğitimi açısından klâsik hikâyelerimizin önemi üzerinde durulacak ve
ardından Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab adlı eser, değerler bağlamında incelenecektir.It can be noticed that there are more than one methods that they are applied
bring in person social values and handing on next generations these values in education. In value
education, one of these is technique of using literary works. There are stories that they write in
different topics such as masnavi, poem or prose stories besides pendname and advice books which
they relate to value education in our classical literature. It can be claimed that most of these works
combine in common denominator in the terms of ideal human type. Kıssa-i Seyyid Cüneyd and
Reşîde-i Arab is one of them. This story, which it was translated from Persian to Turkish in XVI.
Century, contains Seyyid Cüneyd and Reşîde-i Arab’s love, events they have experienced and
adventures of people trying to find them. This story that it hosts social values and ethical
considerations mentions to many ideas such as Prophet Muhammad’s doctrines and religious figures’
life style. In this story, it is fallen into many values such as respect, wisdom, generosity, humility,
friendship, loyalty, solidarity, family unity, religious values, compassion, honor, conviction,
patience.
In this study, it is to emphasized on the importance of our classicalstories and then it is to investigated
Kıssa-i Seyyid Cüneyd and Reşîde-i Arab story in terms of value education