Devlet adamı kimliği ile ön plana çıkan Diyarbakırlı Said Paşa aynı zamanda farklı alanlarda yazmış olduğu eserleri yazın hayatımıza kazandıran münevver bir şahsiyettir. Bununla birlikte makale ve tez çalışmalarıyla Said Paşa'nın daha çok edebi yönü aydınlatılmıştır. 9'u matbu 1'i el yazısı olmak üzere 10 ciltlik bir tarih külliyatına sahip olmasına rağmen Said Paşa'nın bu yönü yeterli oranda aydınlatılamamıştır. Mir'âtü'l-İber adlı genel tarih eserinin İran, Azerbaycan, Afganistan ve Türkistan coğrafyalarını konu edinen 9. cildin transkripti ve değerlendirmesini yaparak Said Paşa'nın tarihçilik yönünün aydınlatılmasına katkıda bulunmayı amaçladık. Eserin ve Said Paşa'nın bu yönünün tam manası ile anlaşılabilmesi için tüm ciltlerin transkripti yapıldıktan sonra eserin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Said Paşa'nın hayatı ve eserleri izah edilmiş, ikinci bölümde Mir'ât'ül-İber adlı eserin 9. cildin transkripti, üçüncü bölümde ise bu eserin değerlendirmesi yapılmıştır.Said Pasha from Diyarbakır, who stands out as a statesman, is also an enlightened personality who brought the works he wrote in different fields into our lives in literature. However, Said Pasha's literary aspect was clarified with articles and thesis studies. Although he has a historical corpus of 10 volumes, 9 of which are printed and 1 is handwritten, this aspect of Said Pasha has not been adequately clarified. We aimed to contribute to the clarification of Said Pasha's historiography by transcribing and evaluating of the 9th volume the general history work Mir'âtü'l-İber, which discusses the geographies of Iran, Azerbaijan, Afghanistan and Turkistan. İn order to fully understand this aspect of the work and Said Pasha, It is necessary to evaluate the work as a whole after all the volumes are transcribed. The thesis consists of three parts. In the first part, Said Pasha's life and works were explained. In the second part, a transcript of volume 9 of Mir'âtü'l-İber, in the third part the evaluation of this work was made
