Malec, Iwona Maria

Jagiellonian Univeristy Repository

71  Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ Nauki Humanistyczne, Nr 3 (2/2011)       IWONA MARIA MALEC  (UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI)    Rozumienie wartości w kulturach Wschodu,  „Estetyka i Krytyka”, nr 22 (3/2011), red. Małgorzata Ruchel, Ada Augustyniak, Barbara Cichy, Kinga Kłeczek-Semerjak, Wydawnictwo Uniwersytetu  Jagiellońskiego, Kraków 2011, s. 340.    Rozumienie wartości w kulturach Wschodu jest rezultatem zorganizowanej we wrześniu 2009 roku konferencji naukowej. W wydanym przez Wydawnic-two Uniwersytetu Jagiellońskiego zbiorze tekstów, który wpisuje się w tradycję kontaktów kultury wschodniej z zachodnią, czytelnik odnajdzie teksty autorstwa uznanych specjalistów, a także doktorów i doktorantów. Rozważania dotyczące świata wartości kultury Wschodu rozpoczyna artykuł Łukasza Trzcińskiego, który rozpatruje możliwość efektywnego dialogu międzykulturowego. Przybli-żając czytelnikowi pewne teorie kultury, autor analizuje „odpowiednie warunki konieczne i wystarczające do procedowania wartości” (s. 13), co umożliwi na-wiązanie międzykulturowego porozumienia. Pozostałe artykuły zbioru zostały podzielone na sześć grup tematycznych, należących do obszaru zagadnień z filo-zofii, estetyki, etyki i religii Wschodu. Pierwszą grupę, zatytułowaną Wokół sztuki i piękna, otwiera tekst Rafała Banki pt. Sztuka współczesna jako próba oceny przemian w społeczeństwie chiń-skim, który przedstawia zmiany, jakie zachodzą w świadomości kulturowej Chiń-czyków, na podstawie wybranych dzieł sztuki współczesnej. Jakub Petri z kolei w artykule Dom jako tymczasowe schronienie – efemeryczność w architekturze japońskiej zastanawia się nad rozumieniem piękna w architekturze japońskiej, zderzając ją z zachodnim sposobem wartościowania. Analiza wartości piękna w pozostałych dziedzinach sztuki japońskiej jest przedmiotem artykułu Barbary Cichy Wabi sabi. Estetyczny ascetyzm w sztuce zen. Autorka stara się przedsta-wić zen i jego stosunek do świata. Analiza, którą prowadzi B. Cichy, pozwoli człowiekowi Zachodu lepiej rozumieć estetyczne upodobanie Japończyków Iwona Maria Malec __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 72  do przedmiotów niedoskonałych. Ostatni artykuł tej części, autorstwa Vlatislava Matouška, dotyczy muzyki i jej roli na drodze do wyzwolenia w tradycji zen. Artykuł ten z punktu widzenia muzykologii tłumaczy współczesne trendy mu-zyczne w religii japońskiej i praktyce medytacji. Teksty zamieszczone w drugiej grupie łączy zagadnienie etyki. Pierwszy w kręgu rozważań etycznych jest tekst Beaty Szymańskiej O bezwartościowych wartościach, w którym autorka omawia postulat nieoceniania – charaktery-styczną postawę rozumienia świata wartości przez buddyzmu chan i zen. Źródła tybetańskiej etyki Joanny Greli to artykuł, który pozwoli poznać poglądy spo-łeczności tybetańskiej na naturę świata, jej podejście do kwestii dobra i zła, a także pozwoli lepiej zrozumieć jej niejednorodny system wartościowania. Szczegółowiej temat etyki wschodniej podejmuje w swoim artykule Prawda metafizyki – prawda etyki. Problem etycznego statusu człowieka na gruncie filo-zofii Śankary Kinga Kłeczek-Semerjak. Prowadzi w nim rozważania nad proble-mami etycznymi, nad sensem ludzkiej egzystencji w filozofii indyjskiej. Ostat-nim artykułem z kręgu rozważań etycznych jest tekst Marty Kudelskiej Deter-minizm – wolność – konieczność w ortodoksyjnej myśli indyjskiej, w którym au-torka analizuje tytułowe pojęcia na gruncie metafizyki filozofii indyjskiej. Kolejna grupa tekstów dotyczy społecznego wymiaru jednostki. Czytelnik odnajdzie tu trzy artykuły: Pawła Sajdka Rytuał u Xunzi, Svena Sellmera Indyj-ski schemat „celów człowieka” oraz Leszka Sosnowskiego Natura – ciało – kultura. Uwagi na temat Japonii. Pierwszy analizuje zagadnienia rytuału, obrzę-dowości z punktu widzenia filozofii konfucjańskiej. W drugim autor rozpatruje dogłębnie cele życia ludzkiego z punktu widzenia kultury indyjskiej. Trzeci, natomiast przenosi nas do Japonii. Autor ukazuje w nim odmienną od zachod-niej relację Japończyków do natury, do cielesności własnej i innego, co stanowi ważną część japońskiej tożsamości kulturowej. Artykuły zamieszczone w grupie zatytułowanej Człowiek w perspektywie religijnej dotyczą w dużej mierze relacji człowieka do bóstw, sposobu percepcji bóstwa w odniesieniu do tradycji islamu, hinduizmu i buddyzmu. Tę część otwiera artykuł Przemysława Piekarskiego Po to bóg przestał być człowiekiem, żeby człowiek stał się bogiem. Horyzontalny wymiar nirgunicznego bhakti, po-kazujący przeobrażenie postawy religijnej w indyjskim średniowieczu i rozu-mienie Boga i człowieka na podstawie poezji bhakti. Rozumienie natury ludz-kiej i analizę żeńskiego pierwiastka każdej istoty ludzkiej na płaszczyźnie tybe-tańskiego buddyzmu odnajdziemy w artykule Karoliny Pospisilovej The Female Wisdom. The Female Aspect in Buddhism. Dwa kolejne artykuły, a zarazem ostanie w tym zestawieniu, to różne ujęcia interpretacji myśli Shinrana. Maciej Kanert w artykule Pojęcie „wiary” u Shinrana pyta o związek wiary jako daru Amidy z wolnością człowieka w kontekście koncepcji religijnej japońskiego filozofa. Robert Szuksztul z kolei w artykule O darze i obdarowanym, czyli prob-lem z soteriologią Shinrana zastanawia się, dlaczego tak niewielu osiąga wy-zwolenie, skoro jest ono „uzależnione od mocy Amidy, w której mogą partycy-pować wszystkie istoty” (s. 205). „Rozumienie wartości w kulturach Wschodu” – recenzja __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________  73  Przedostatnia część tomu traktuje o wartości poznania i wiedzy. Rozpoczy-na się artykułem Stanisława Tokarskiego pt. Māyā, doxa i rytm, który porównu-je dwa pojęcia z dziedziny poznania, wywodzące z się z różnych kręgów kultu-rowych, oraz przedstawia wypływające z tej analizy różnice. Artykuł Ady Au-gustyniak Kontrowersje wokół rozumienia zagadnień logicznych przedstawia analizę zachodniego rozumienia dawnej filozofii chińskiej oraz wymagania, jakie sobie stawiają zachodni interpretatorzy starochińskich pism filozoficznych. Dwa kolejne artykuły dotyczą filozofii indyjskiej. Ołena Łucyszyna analizuje rozumienie prawdziwego poznania, zagłębiając się w teksty klasycznej i pokla-sycznej sāmkhyi. Marta Dmuchowska natomiast rozpatruje relację wiedzy i nie-wiedzy, a także przedstawia drogę uzyskania poznania w świetle filozofii Shin-rana. Ostatnia grupa tekstów zatytułowana jest W zetknięciu z tym, co najwyższe i traktuje o sprawach ostatecznych. Otwiera ją artykuł Wiesława Kurpiewskiego Wachlarz wartości w tekście Trzeciego Karmapy Rangdziung Dordże, który po-rusza i omawia poglądy zawarte w tytułowym tekście z perspektywy aksjolo-gicznej, odsłaniając cały wachlarz wartości, jakie ten tekst zawiera. Artur Przy-bysławski w swoim artykule Kilka uwag o poglądzie gzhan strong w filozofii tybetańskiej opisuje rozumienie pustki według tybetańskiego gzhan strong. W kręgu rzeczy ostatecznych mieści się również artykuł Marka Szymańskiego Nirwana jako summum bonum we wczesnym buddyzmie, w którym autor ukazuje buddyjski sposób rozumienie nirwany. Ostatnim artykułem tej części, jak rów-nież całego tomu, jest tekst Krzysztofa Kosiora Summum bonum religii chiń-skiej. Autor za pomocą metafory obrazu Huxi saxiaotu (Trzech śmiejących się mężczyzn nad strumieniem Tygrysa) ukazuje jedność religii chińskiej w myśl przysłowia „trzy nauki stanowią jedno” (s. 323). Rozumienie wartości w kulturach Wschodu to książka gruntownie przygo-towana od strony redakcyjnej. Zaletą tekstów zamieszczonych w tej wyjątkowej kolekcji jest różnorodność tematyczna oraz szeroki krąg kulturowy, w który się wpisują. Zgrupowanie artykułów ułatwi czytelnikowi odnalezienie się w ob-szarze przedstawianych treści. Podział ten stanowi jednocześnie logiczny zwią-zek z tytułem pracy i od strony redakcyjnej przypomina podręcznik porządkują-cy poruszaną problematykę. Kompozycja tomu stopniowo rozbudza zaintereso-wanie omawianymi kwestiami, umożliwiając odbiorcy z kręgu kultury Zachodu kontakt z najistotniejszymi zagadnieniami zawartymi w bogatej propozycji tek-stów z zakresu filozofii i religii Indii, Chin, Japonii i Tybetu. Nowy numer „Estetyki i Krytyki” popularyzuje wschodnią myśl filozoficzną, a drzwi znajdu-jące się na okładce zachęcają do głębszych poszukiwań i refleksji nad bogac-twem myślowym kultury Wschodu. Czytelnik znajdzie w tomie szereg pozycji bibliograficznych, które zainteresowanym ułatwią prowadzenie samodzielnych poszukiwań.   

Rozumienie wartości w kulturach Wschodu

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository