Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

Religious and Sacred Poetry:  An International Quarterly  of Religion, Culture and Education Edited by Marek Mariusz Tytko No. 1 (9) January – February – March 2015 ISSN: 2299–9922 ; e-ISSN 2391-9418 pages 313 - 316 MAREK MARIUSZ TYTKO (Cracow, Poland) e-mail: marek.mariusz.tytko[at]uj.edu.pl  [Rec.:] Lucyna Kulińska, Działalność terrorystyczna i sabotażowa nacjonalistycznych organizacji ukraińskich w Polsce w latach 1922-1939, Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościo-wego, Księgarnia Akademicka, Kraków 2009, 743 [1] s., il.   Książka autorstwa Lucyny Kulińskiej pt. Działalność terrorystyczna i sa-botażowa nacjonalistycznych organizacji ukraińskich w Polsce w latach 1922-1939 jest pierwszą naukową tak całościową monografią zagadnienia terroryzmu i sabo-tażu ukraińskich radykalnych ugrupowań nacjonalistycznych w II Rzeczypospolitej Polskiej w okresie międzywojennym, po traktacie ryskim (1922-1939). Autorka omawia działalność następujących radykalnych, nielegalnych ukraińskich organi-zacji terrorystycznych: Ukraińska Wojskowa Organizacja (UWO), Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), nadto sowiecka, agenturalna Komunistyczna Partia Zachodniej Ukrainy (KPZU).  W publikacji opisano terroryzm polityczny, akcje dywersyjne, terror skie-rowany przeciw Państwu Polskiemu i jego organom w celu osłabienia i unice-stwienia polskiej państwowości. Autorka udowodniła, że w wyniku ukraińskiego radykalnego terroru straciło życie lub zostało okaleczonych kilkaset obywateli II Rzeczypospolitej Polskiej (Polaków, Ukraińców, Żydów, Rosjan), głównie poli-cjanci, żołnierze (KOP), urzędnicy państwowi, nauczyciele, wójtowie, sołtysi, leśnicy, listonosze, członkowie „Strzelca”, chłopi, politycy, np. poseł Tadeusz Hołówko, minister Bronisław Pieracki, kurator szkolny Stanisław Sobiński,, Sydon Twerdochlib, Sofran Matwijas, Iwan Babij. Autorka pokazała przyczyny i skutki ukraińskiego terroryzmu politycznego (indywidualnego i zbiorowego) stosowane-go wobec obywateli II RP.  Książka składa się z siedmiu zasadniczych rozdziałów oraz kilkudziesięciu podrozdziałów. W rozdziale pierwszym pt. Geneza zjawiska ukraińskiego nacjona-lizmu pokazano kwestie polityki niemieckiej i bolszewickiej w relacji do sprawy ukraińskiej oraz stosunek innych państw do ewentualnego powstania niepodległej Ukrainy po I wojnie światowej. Opisano tu także postawy moskalofili-starorusinów (orientację prorosyjską) i różnicę pomiędzy Ukraińcami nadnieprzańskimi a Ukra-ińcami galicyjskimi.   314Rozdział drugi pt. Ukraińskie nacjonalistyczne organizacje terrorystyczne w Polsce międzywojennej ukazuje genezę Ukraińskiej Wojskowej Organizacji (UWO) oraz jej następczyni – Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), nadto ich działalność bojówkarską na terenie Polski we współpracy z wrogimi sąsiadami II RP.  W rozdziale trzecim pt. Działalność antypaństwowa, terrorystyczna i sabo-tażowa nacjonalistycznych organizacji ukraińskich w Polsce w latach dwudziestych nakreślono metody działania UWO i OUN, w tym propagandę i akty terroru w latach 20. XX w.  Z kolei rozdział czwarty pt. Działalność antypaństwowa, terrorystyczna i sabotażowa nacjonalistycznych organizacji ukraińskich w Polsce w latach trzydzie-stych dotyczy terrorystyczno-sabotażowej i propagandowej aktywności OUN w latach 30., eskalacji przemocy w latach 1933-1939, zabójstw i zamachów, przygo-towań (1935-1939) do ukraińskiej „rewolucji narodowej”, tj. mającego wybuchnąć antypolskiego powstania. Nadto autorka nakreśliła ukraiński akcje terroru stosowa-ne przez Ukraińców z OUN wobec ludności żydowskiej w II RP w latach 30.  W rozdziale piątym pt. Komunistyczne organizacje dywersyjno-terrorystyczne na Kresach i ich związki z UWO-OUN przedstawiono ich genezę, charakter, sposoby (współ)działania.  Rozdział szósty pt. Prewencja. Próby przeciwdziałania akcjom terrory-styczno-sabotażowym skupia się na zagadnieniach prewencyjnych - działaniach polskiej administracji, MSW i polskiej policji państwowej, polskich sądów po-wszechnych, Straży Granicznej (SG), Korpusu Ochrony Pogranicza (KOP), wy-wiadzie i kontrwywiadzie wojskowym.  W rozdziale siódmym pt. Zaplecze społeczne skrajnego nacjonalizmu ukraińskiego autorka opisała w kontekście antypolskiej działalności m.in. następu-jące organizacje ukraińskie: UNDO, FN, Ukraińska Reprezentacja Parlamentarna, „Proświta”, „Ridna Szkoła”, „Proświtańskie Chaty”, „Sojuz Ukrainok”, „Łuh”, „Sokił”, „Ukraiński Sportowy Sojuz”, „Płast”, nadto antypolską aktywność kleru greckokatolickiego i sakralizację ukraińskiego szowinizmu, np. wspieranie na konkretnych przykładach przez Kościół Grecko-katolicki organizacji nacjonali-stycznych (UWO i OUN). Książkę zaopatrzono w podsumowanie (Zakończenie), streszczenie angielskie (Summary) i streszczenie ukraińskie (Rezume).  Monografia posiada także obszerny Aneks zawierający źródłowe doku-menty, opracowania, artykuły i przedwojenne wystąpienia sejmowe. Publikację ubogaca obszerna Bibliografia. Książka ma Indeks osobowy oraz Indeks geogra-ficzny.  Pozycja może być użyteczna dla historyków, socjologów, regionalistów ja-ko opracowany materiał źródłowy. książka można polecić nauczycielom historii jako pomocniczy materiał w edukacji historycznej i regionalnej.   315 Tytuł w języku angielskim (the title in English):  [Rev.:] Terrorism and Sabotage of Ukrainian Nationalist Organizations in Poland in 1922-1939  Abstract (Summary):  A monographic source-based book entitled Terrorism and Sabotage of Ukrainian Nationalist Organizations in Poland in 1922-1939 (in Polish: Działalność terror-ystyczna i sabotażowa nacjonalistycznych organizacji ukraińskich w Polsce w latach 1922-1939) has been written by a Polish historian Lucyna Kulińska. She focuses on the history of Ukrainian terrorism and Ukrainian sabotage carried out by the Ukrainian nationalist organizations in Poland in 1922-1939. The book is con-cerned with Ukrainian nationalism in the Second Republic of Poland (1918-1939) and Polish-Ukrainian relations in 1922-1939. The author paid special attention to the terroristic activity of the Ukrainian Military Organization (UWO) and the Organization of Ukrainian Nationalists (OUN), also the Soviet espionage of the Communist Party of Western Ukraine (CPWU). The book shows the roots of political terrorism, methods of terrorist diversion, terror directed against the Polish State. Lucyna Kulinska also shows the Ukrainian victims of Ukrainian terrorists. Ukrainian nationalist terrorists often murdered not only Polish but also Ukrainian people, who wanted good relations and peace with Poles in the period before World War II in the Second Republic of Poland. The book has been published in Polish.  Key words:  history, terrorism, sabotage, Ukrainian nationalism, Ukrainian nationalist organiza-tions in Poland (1922-1939), Second Republic of Poland (1918-1939), Polish-Ukrainian relations (1922-1939), Ukrainian Military Organization (UWO), Organi-zation of Ukrainian Nationalists (OUN), Soviet Communist Party of Western Ukraine (CPWU), political terrorism, diversion, terror against the Polish State, Ukrainian victims of terrorists,  Słowa-klucze:  historia, terroryzm, sabotaż, ukraiński nacjonalizm, nacjonalistyczne organizacje ukraińskie w Polsce (1922-1939), II Rzeczypospolita Polska (1918-1939), Relacje polsko-ukraińskie (1922-1939), Ukraińska Wojskowa Organizacja (UWO), Orga-nizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), sowiecka, agenturalna Komunistyczna Partia Zachodniej Ukrainy (KPZU), terroryzm polityczny, akcje dywersyjne, terror przeciw Państwu Polskiemu, ofiary ukraińskich terrorystów,   316 Bibliografia (Bibliography):   Kulińska Lucyna, Działalność terrorystyczna i sabotażowa nacjonalistycznych organizacji ukraińskich w Polsce w latach 1922-1939, Fundacja Centrum Doku-mentacji Czynu Niepodległościowego, Księgarnia Akademicka, Kraków 2009, 743 [1] s., il.                              

Działalność terrorystyczna i sabotażowa nacjonalistycznych organizacji ukraińskich w Polsce w latach 1922-1939

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository