Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

Religious and Sacred Poetry:  An International Quarterly  of Religion, Culture and Education Edited by Marek Mariusz Tytko No. 1 (9) January – February – March 2015 ISSN: 2299–9922 ; e-ISSN 2391-9418 pages 339 - 341 MAREK MARIUSZ TYTKO (Cracow, Poland) e-mail: marek.mariusz.tytko[at]uj.edu.pl  [Rec.:] Solidarność małopolska w podziemiu, red. Waldemar Bu-kowski, [autorzy: Czesław Brzoza et al.], wyd. sondażowe, Kra-ków : NSZZ „Solidarność” - Zarząd Regionu Małopolska, Towa-rzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas” 1991, 304 s., bibliografia prasy „Drugiego obiegu” oprac. Woj-ciech W. Wiśniewski i Adam Roliński, 304 s.  Książka pt. Solidarność małopolska w podziemiu poświęcona jest wstęp-nemu rozeznaniu zagadnienia dziejów tajnych struktur związkowych NSZZ „Soli-darność” po 13 grudnia 1981 r. a przed ponowną rejestracją tego związku w kwiet-niu 1989 r. Publikacja składa się z dwóch zasadniczych części. Część pierwsza pt. Solidarność Regionu Małopolska w latach 1981-1989 : wstęp do syntezy, opraco-wana została wspólnie przez czterech znanych historyków krakowskich: Czesława Brzozę, Waldemara Bukowskiego, Adama Rolińskiego i Zbigniewa Solaka. Tekst ten zredagowany przez W. Bukowskiego został merytorycznie (rzeczowo-chronologicznie) podzielony na pięć następujących rozdziałów: I. Pierwszy okres działalności w podziemiu, II. Od RKW do RKS, III. od amnestii do amnestii, IV. Na drodze do jawności, V. Okres jawnej działalności. Na kilkudziesięciu stronicach autorzy przedstawili syntetycznie krótki zarys dziejów małopolskiej „Solidarności” lat osiemdziesiątych, swego rodzaju wstęp do dalszych badań. W części drugiej znajdują się dwa obszerne aneksy – dokumentacyjny i bibliograficzny. Aneks I pt. Dokumenty naczelnych struktur regionalnych Solidarności Małopolska : 13 grud-nia 1981 do 10 kwietnia 1982. Poszczególne, wybrane akta związkowe, odzwier-ciedlające niezależną aktywność solidarnościową z tego okresu zostały ułożone chronologicznie, z podziałem na odpowiednie lata działalności: 1981, 1982, 1983. 1984, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989. Z kolei Aneks II pt. Bibliografia prasy drugiego obiegu wydawanej w Krakowie i Regionie Małopolska w okresie od 13 grudnia 1981 do 31 grudnia 1990, to wykaz bibliograficzny, przygotowany przez Wojciecha Wiśniewskiego i Adama Rolińskiego, obejmujący niezależną prasę krakowską i małopolską w przedziale ponad dziewięciu lat (13 XII 1981-31 XII 1990). Aneks II posiada swój odrębny Wstęp autorstwa Wojciecha Wiśniewskiego, traktujący o problematyce „drugoobiegowej”, następnie kolejne rozdziały Biblio- 340grafii – rozdział pierwszy, zatytułowany I. Krakowska prasa drugiego obiegu 13 XII 1981 – 31 XII 1988 (dwieście osiemdziesiąt jeden tytułów ułożonych alfabe-tycznie), rozdział drugi pt. – II. Prasa drugiego obiegu w regionie Małopolska 13 XII 1981 – 31 XII 1988 (trzydzieści jeden tytułów ułożonych alfabetycznie), roz-dział trzeci pt. – III. Krakowska prasa drugiego obiegu, obywatelska i solidarno-ściowa 1 I 1989 – 31 XII 1990 (wykaz razem stu trzydziestu ośmiu tytułów prasy – alfabetycznie), rozdział czwarty pt. – IV. Prasa drugiego obiegu, obywatelska i solidarnościowa w Regionie Małopolskim 1 I 1989-31 XII 1990 (w sumie dwa-dzieścia pięć tytułów ułożonych wg alfabetu), rozdział piąty pt. – V. Krakowskie reedycje pism emigracyjnych (obejmujący zaledwie trzy tytuły). Książka nie posia-da indeksu osobowego, geograficznego i przedmiotowego. Należy zwrócić uwagę, że tytuły „krakowskie” występują także wśród ty-tułów „małopolskich”, zatem nie należy ze sobą ich sumować. Tytuły prasowe ujęte w dwa różne ciągi według odrębnych ram czasowych (1981-1988 i osobno 1989-1990) także nie powinny być sumowane, bo niejednokroć występują tu powtórzenia. Autorzy przez takie podziały chronologiczne prasy (węziej ujmując – krakowskiej, szerzej ujmując – małopolskiej) wyodrębnili umownie tylko niezależ-ne tytuły ukazujące się jako „tajne” (konspiracyjne) do końca 1988 r. oraz jako „jawne” w okresie przemian (w czasie transformacji ustrojowej od 1989 r.). Publi-kacja posiada walory poznawcze, dokumentacyjne i edukacyjne. Może służyć wstępnie jako pierwszy przewodnik dla bibliografów, bibliotekarzy, historyków, badaczy dziejów Polski w latach osiemdziesiątych, zwłaszcza historii ruchu soli-darnościowego i obywatelskiego na terenie Małopolski (1981-1990). Dla przypo-mnienia cezury okresu: dzień 31 grudnia 1990 r. jest formalnie ostatnim dniem (datą w kalendarzu) z „lat osiemdziesiątych”. Autorzy objęli zatem niezależną prasę małopolską lat osiemdziesiątych, a nie tylko formalnie do dnia likwidacji urzędu komunistycznej cenzury w maju 1990 r. W tym sensie wszelkie druki (wymienione w bibliografii), a powstałe po dniu likwidacji urzędu cenzury – nie są już formalnie drukami „drugiego obiegu”. Można je jednak potraktować jako druki niezależne, z uwagi na stopniowy okres „wychodzenia prasy z podziemia”. Książka posiada walory poznawcze, dokumentacyjne i edukacyjne. Może służyć jako materiał źródłowy dla historyków i regionalistów oraz jako materiał poglądowy dla nauczy-cieli historii i wiedzy o społeczeństwie, w edukacji historycznej, edukacji regional-nej i wychowaniu patriotycznym.   Tytuł w języku angielskim (the title in English):  [Rev.:] The Underground "Solidarity" in Malopolska    341  Abstract (Summary):  The book entitled The Underground "Solidarity" in Malopolska is con-cerned with the history of the “Solidarity” Movement in Poland, especially in the Region of Malopolska, including the city of Krakow. This history of the independ-ent trade union "Solidarity" in Malopolska in 1981-1990 is only an introduction to a larger subject. The authors primarily show independent newspapers of “Solidarity” in Malopolska which were published in 1981-1989. The authors describe under-ground newspapers edited by various structures of the underground “Solidarity” in Malopolska at that time when “Solidarity” was illegal after the introduction of martial law (December, 13th, 1981 - April 1989). At that time many underground magazines and brochures were also published. The Polish history of the twentieth century at the time of communism is very rich in anticommunist sources published by “Solidarity”. The authors of the book describe underground circulation of infor-mation, independent newspapers in Malopolska in 1981-1990, and also in 1989-1990 when the transformation of the political system in Poland from totalitarianism to democracy had been achieved. The book has been published in Polish.   Key words:  history, "Solidarity", Poland, Malopolska, Krakow, history of "Solidarity" in Malo-polska (1981-1990), newspaper, newspapers, magazines, series, Polish history, history of the twentieth century, communism, anti-communism, underground circulation of information, independent newspapers in Malopolska (1981-1990),  Słowa-klucze:  historia, NSZZ „Solidarność”, Polska, Małopolska, Kraków, dzieje „Solidarności” w Małopolsce (1981-1990), prasa, gazety, czasopisma, druki ciągłe, dzieje Polski, historia XX wieku, komunizm, antykomunizm, niezależny obieg informacji, prasa niezależna w Małopolsce (1981-1990),  Bibliografia (Bibliography):   Solidarność małopolska w podziemiu, red. Waldemar Bukowski, [autorzy: Czesław Brzoza et al.], wyd. sondażowe, Kraków : NSZZ „Solidarność”, Towarzystwo Autorów i Wydawców „Universitas” 1991, 304 s., bibliografia prasy „Drugiego obiegu” oprac. Wojciech W. Wiśniewski i Adam Roliński.   

Solidarność małopolska w podziemiu

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository