Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

Religious and Sacred Poetry:  An International Quarterly  of Religion, Culture and Education Edited by Marek Mariusz Tytko No. 1 (9) January – February – March 2015 ISSN: 2299–9922 ; e-ISSN 2391-9418 pages 309 - 311 MAREK MARIUSZ TYTKO (Cracow, Poland) e-mail: marek.mariusz.tytko[at]uj.edu.pl  [Rec.:] Stawialiśmy opór... : antykomunistyczne organizacje mło-dzieżowe w Małopolsce w latach 1944-1956, [do druku przygoto-wał Adam Roliński], wyd. 2., Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, Księgarnia Akademicka, Kraków 2008, 153, [1] s.   Książka jest pierwszą naukową próbą uchwycenia fragmentu fenomenu tzw. „drugiej konspiracji” (młodzieżowego, antykomunistycznego podziemia niepodległościowego) po II wojnie w Polsce (1945-1956). W dziele zaprezentowa-no wybrane młodzieżowe organizacje antykomunistyczne działające w podziemiu w Małopolsce, w tym tajne niezależne harcerstwo. Pozycja ma charakter pracy zbiorowej, w której poszczególni autorzy (Grzegorz Baziur, Władysław Zawiślak, Maria Konieczna, Robert Springwald) prezentują różne aspekty zagadnienia. Dzieło posiada syntetyczny Wykaz organizacji młodzieżowych i ich rozmieszczenie na terenie Małopolski, który zestawił G. Baziur, podając w sumie sześćdziesiąt cztery tajne, małopolskie organizacje młodych, podzielone wg typów na 5 grup: 1) organizacje nawiązujące do AK, WiN i NSZ (w sumie czternaście), 2) organizacje harcerskie (w sumie osiemnaście), 3) organizacje katolickie (w sumie dwie), 4) podziemne organizacje szkolne (w sumie dwadzieścia), 5) podziemne organizacje środowiskowe (w sumie dziesięć). Zapewne nie jest to lista kompletna, obejmująca tylko te organizacje, na których ślad w dokumentacji udało się trafić autorom.  W dziele Grzegorz Baziur w osobnym studium ogólnie scharakteryzował Organizacje młodzieżowe z terenu Małopolski w antykomunistycznej konspiracji (1944/1945-1956), nadto zanalizował zagadnienie zatytułowane Druga konspira-cja harcerska i organizacje nawiązujące do tradycji Armii Krajowej, poza tym poświęcił osobne studia owym tajnym organizacjom harcerskim, takim jak: „Zie-lona Brygada”, „Zielone Harcerstwo”, Strzelecka Organizacja Wojskowa / Ruch Oporu Armii Krajowej / Obóz Zjednoczenia Młodej Polski, Młodzież Armii Kra-jowej, Antybolszewicka Organizacja Bojowa, Związek Młodzieży Patriotycznej „Nowe Wyzwolenie”. Nadto ten sam autor opisał kwestię nazwaną przezeń Anty-komunistyczna konspiracja wśród młodzieży szkolnej, skupiając się na podziemnej organizacji Związek Walczącej Młodzieży Polskiej / „Wolność i Sprawiedliwość”.  310Poza tym tegoż autora w książce pomieszczono tekst pt. Środowiskowe grupy oporu wśród młodzieży, w ramach którego możemy się zapoznać z dwoma innymi ówczesnymi tajnymi organizacjami młodych Polaków, jakimi były Mło-dzieżowa Organizacja Ruch oporu „Grom” i Legion Partyzantów Podhalańskich. Grzegorz Baziur i Maria Konieczna scharakteryzowali dwie tajne struktury mło-dzieżowe – „Międzymorze” i Grupę Franciszka Solarza. Ci sami autorzy opisali w innym tekście osobno trzy Młodzieżowe konspiracyjne organizacje w Myślenicach: „Sępy”, „Buki”, „Zjawa”. Ten sam duet autorski w trzecim swoim wspólnym studium zajął się wybranymi, tajnymi organizacjami harcerskimi w Małopolsce, jakimi były: Zastęp „Rysiów” – Harcerska Organizacja „Stalowi Polacy” – „Wol-ność i Sprawiedliwość” nadto konspiracyjną działalnością Mieleckiej Drużyny Harcerzy im. Jeremiego Wiśniowieckiego. Grzegorz Baziur i Marcin Kapusta syntetycznie scharakteryzowali organizację o nazwie Harcerski Ruch Antykomuni-styczny (Kraków 1949-1950). Natomiast Władysław Zawiślak zanalizował tajną strukturę nazwaną Konspiracyjny Związek Harcerstwa Polskiego / Polska Straż Przednia. Choć załączone teksty nie wyczerpują zagadnienia, nie skupiają się na wszystkich siedemdziesięciu trzech organizacjach, a tylko na wybranych, lecz jednak pozwalają na zorientowanie się w zakresie owej antykomunistycznej opo-zycji młodzieżowej po II wojnie w Małopolsce (1945-1956).  Na zakończenie pomieszczono szkic Roberta Springwalda pt. Stawialiśmy opór... Wystawa w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie. Książka została poprze-dzona wstępem Wojciecha Hausnera pod znaczącym tytułem Z wiarą w niepodle-głość (kilka uwag wstępnych), w którym m.in. pokazuje naśladowane przez mło-dych ludzi wzorce (np. książkę Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego) i przykłady działań młodzieży antykomunistycznej oraz inwigilacji środowisk młodzieżowych przez komunistyczne organa bezpieczeństwa. Dzieło zawiera indeks osobowy, nadto indeks geograficzny. Pozycję wzbogacają liczne fotografie dotyczące młodych bohaterów (zdjęcia ze śledztw oraz fotokopie oryginalnych dokumentów).  Książka ma walory poznawcze, dokumentacyjne i poglądowe, a szczegól-nie edukacyjne (wychowanie patriotyczne, edukacja historyczna), pokazuje wzory zachowania niezależnych przedstawicieli ówczesnego młodego pokolenia Polaków wierzących na przełomie lat 40 i 50. XX w. w możliwość wyzwolenia się Polaków od sowieckiego komunizmu i odzyskania przez Polskę niepodległości i suweren-ności.  Tytuł w języku angielskim (the title in English):  [Rev.:] We Put up Resistance:. Anti-communist Youth Organizations in Malopol-ska in 1944-1956   311 Abstract (Summary):  The source-based book entitled We Put up Resistance: Anti-communist Youth Organizations in Malopolska in 1944-1956 (in Polish: Stawialiśmy opór... : anty-komunistyczne organizacje młodzieżowe w Małopolsce w latach 1944-1956) concerns postwar youth anticommunist conspiracy in Malopolska Region during the Soviet occupation of Poland. The book deals with the history of the so called "second conspiracy" in Poland and describes many different youth anti-communist underground organizations in southern Poland after World War II in 1945-1956. The Soviet occupation of Poland was directed against national freedom and against the Polish Roman-Catholic Church, so many young people organized their own independent scouting organizations.. They struggled against communism in Poland (1944-1956) and were often arrested by the secret police and sent to prison. The book presents a lot of examples of such youth organizations in Malopolska. This is not only a catalogue of an exhibition, but also a monographic publication. The book has been published in Polish.  Key words:  history, postwar "second conspiracy" in Poland, youth anti-communist, independent underground, Poland after World War II (1945-1956), Soviet occupation of Poland, Malopolska, independent scouting, secret organizations of Polish scouts, struggle against communism in Poland (1944-1956),  Słowa-klucze:  historia, powojenna „druga konspiracja” w Polsce, młodzieżowe, antykomuni-styczne podziemie niepodległościowe, Polska po II wojnie (1945-1956), Sowiecka okupacja Polski, Małopolska, niezależne harcerstwo, tajne polskie organizacje harcerskie, walka z komunizmem w Polsce (1944-1956),  Bibliografia (Bibliography):   Stawialiśmy opór... : antykomunistyczne organizacje młodzieżowe w Małopolsce w latach 1944-1956, [do druku przygotował Adam Roliński], wyd. 2., Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, Księgarnia Akademicka, Kraków 2008, 153, [1] s.      

Stawialiśmy opór… : antykomunistyczne organizacje młodzieżowe w Małopolsce w latach 1944-1956

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository