Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

Religious and Sacred Poetry:  An International Quarterly  of Religion, Culture and Education Edited by Marek Mariusz Tytko No. 1 (9) January – February – March 2015 ISSN: 2299–9922 ; e-ISSN 2391-9418 pages 277 - 280 MAREK MARIUSZ TYTKO (Cracow, Poland) e-mail: marek.mariusz.tytko[at]uj.edu.pl  [Rec.:] Solidarność. Kruszenie muru : Katalog wystawy, 8 listopada – 13 grudnia 2000, Instytut Jana Pawła II, Kraków, pod redakcją Tomasza Gąsowskiego, Adama Rolińskiego i Wojciecha W. Wi-śniewskiego; Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodle-głościowego, Biuro Festiwalowe Kraków 2000, Księgarnia Aka-demicka, Kraków 2000, 239 s.   Publikacja pt. Solidarność. Kruszenie muru jest nie tylko katalogiem wy-stawy, jaka miała miejsce w 2000 r. w Krakowie, ale także swoistą syntezą mono-graficzną poświęconą wybranym aspektom walki krakowskich (i małopolskich) środowisk opozycyjnych w tym NSZZ „Solidarność”, z komunistycznym syste-mem totalitarnym. Książka jest dziełem zbiorowym, poszczególne teksty napisali znani małopolscy naukowcy i opozycjoniści. Tomasz Gąsowski we wstępie pt. Od „Solidarności” do niepodległości wprowadza w tematykę walki opozycji w PRL o niepodległość. Józef Maria Ruszar w tekście pt. „Solidarność” – nieobecność mitu skupia się na unikatowej historii idei wartości solidarności i jej praktycznych prze-jawach w postaci różnych organizacji (od Studenckiego Komitetu Solidarności po NSZZ „Solidarność”) w dziejach najnowszych (lata 70. I 80. XX w.). Barbara Niemiec w studium Wandea reakcji ukazuje opozycję od II poł. lat czterdziestych do 1981 r. w Krakowie, w tym m.in. krakowską niezależną manifestację 3 maja 1946 r., walkę o krzyż w Nowej Hucie w 1961 r., marzec 1968 w Krakowie, przy-jazd Jana Pawła II do Krakowa w 1979 r., krakowski ‘biały marsz’ w maju 1981 r. Z kolei Bronisław Wildstein w artykule pt. Stanisław Pyjas pokazuje sylwetkę przyjaciela, krakowskiego opozycjonisty zabitego przez komunistyczną Służbę Bezpieczeństwa 7 maja 1977 r. w Krakowie. Bogusław Sonik w artykule To, czym żyliśmy ukazuje katolickie środowisko tzw. „Beczki” przy bazylice św. Trójcy (dominikanów) w Krakowie w latach 70. i refleksje na temat młodych krakow-skich opozycjonistów z lat PRL w Krakowie. Ryszard Terlecki w studium pt. Opozycja demokratyczna w Krakowie w latach 1976-1980 ukazuje antykomuni-styczne środowisko w Krakowie, w tym m.in. Studencki Komitet Solidarności (SKS), Uniwersytet Latający, krakowskie czasopisma niezależne, Konfederację Polski Niepodległej, KSS KOR. Krzysztof Gąsiorowski w tekście pt. Nurt niepod- 278ległościowy w opozycji demokratycznej na terenie Krakowa i Małopolski w latach 1976-1981 skupia się na niepodległościowych działaniach antykomunistycznych w latach PRL-u, począwszy od korzeni w latach 60. i 70. (działalności kombatantów m.in. z dawnego ZWZ-AK, np. majora Józefa Herzoga, 1901-1983), poprzez Ruch Obrony Praw Człowieka Obywatela (1976-1981) aż po Konfederację Polski Niepodległej (1979-1981). Lech Jeziorny w szkicu pt. Ruch Młodej Polski w Krakowie odtwarza dzieje tego środowiska w Krakowie w latach 1979-1989. Anna Biedrzycka tekście pt. Instytut Katyński w Polsce analizuje dzieje tej pierwszej opozycyjnej instytucji w PRL (od 1979 r.) zajmującej się ujawnianiem sowieckiej zbrodni w Katyniu oraz przypomina akt samospalenia się Walentego Badylaka w Krakowie (23 marca 1980) w antykomunistycznym proteście przeciwko kłamstwu katyńskiemu. Adam Roliński w studium pt. Cenzura i „resy” skupia się na literatu-rze „zakazanej” z powodów politycznych w PRL, niedostępnych w księgarniach i bibliotekach, w tym podejmuje temat tzw. „czarnej księgi cenzury” wywiezionej przez byłego cenzora krakowskiego (1975-1977) Tomasza Strzyżewskiego do Szwecji i wydanej jako Z Księgi Zapisów G.U.K.P.P.i W. (1977). Z kolei Wojciech W. Wiśniewski w artykule pt. Niezależny ruch wydawniczy w Krakowie 1977-1980 analizuje fenomen krakowskich wydawnictw II obiegu. Ewa Zając w tekście Pierwsze miesiące małopolskiej „Solidarności” syntetycznie ukazuje szesnaście miesięcy tzw. „karnawału Solidarności” w aspekcie regionalnym, głównie w Krakowie (wrzesień 1980-listopad 1981). Na zakończenie pomieszczono obszerny wywiad z Wojciechem W. Wiśniewskim przeprowadzony przez Marię de Hernan-dez-Paluch w 1984 r. (wyd. w II obiegu w „Bez Dekretu” nr 3 z 1985 r.) pt. Jak ci się siedziało? dotyczący wydawniczej działalności konspiracyjnej i uwięzienia w latach 80. Książka jak w soczewce skupia podstawowe wątki opozycyjne dotyczą-ce walki z „Komuną” w Krakowie i Małopolsce. Publikacja zawiera Noty o auto-rach oraz Indeks osób. Książka jest bogato ilustrowana, zawiera 136 ilustracji czarno-białych.  Pozycja ma walory poznawcze, poglądowe, edukacyjne, może być przy-datna nie tylko badaczom-regionalistom, ale także jako materiał pomocniczy w edukacji historycznej i wychowaniu patriotycznym, wiedzy o społeczeństwie, edukacji regionalnej, szczególnie dla nauczycieli-historyków, wykładowców historii, dla uczniów, dla uczniów, studentów, miłośników dziejów Polski, miesz-kańców Krakowa i Małopolski, pragnących poznać korzenie własnej tożsamości i niegdyś zakazaną historię.    Tytuł w języku angielskim (the title in English):  [Rev.:] Solidarity. Crushing the Wall : a Catalogue of the Exhibition, November 8 – December 13, 2000, John Paul II Institute in Krakow  279  Abstract (Summary):  The book entitled “Solidarity. Crushing the Wall : a Catalogue of the Exhibition, November 8 – December 13, 2000, John Paul II Institute in Krakow” (in Polish: Solidarność. Kruszenie muru : Katalog wystawy, 8 listopada – 13 grudnia 2000, Instytut Jana Pawła II, Kraków) describes the history of the ideas of solidarity and independence, and also the history of anti-communist opposition in Cracow in 1945-1989. The book also shows the trade union "Solidarity" in Cracow in the years 1980-1989 and the Students’ Committee of Solidarity (1977-1980). The history began from a public manifestation of May 3, 1946 in Krakow. This history was continued through the public struggle for the cross in Cracow-Nowa Huta in 1961, through student demonstrations in Cracow in 1968, through the pilgrimage of Pope John Paul II to Cracow in 1979 until the time of “Solidarity’. The book also shows the so called ‘white march’ in Cracow (May 1981), the figure of Stanislaw Pyjas (1953-1977) who was murdered by the communist Security Service. The monograph also describes the Catholic student group (“Beczka” i.e. "the Barrel") attached to the Dominican Church in Cracow. The monograph also comprises a short history of the so called the Flying University (independent education in con-spiracy) in Cracow. It also presents the history of the independent organizations existing during the Soviet military and political domination of Poland (1945-1990.): the Confederation of Independent Poland, the Workers' Defense Committee, the Social Self-Defense Committee, the Union of Armed Struggle – the Home Army (underground Polish Army), the Movement for the Defense of Human Rights of the Citizens (1976-1981), the Movement of Young Poland in Cracow (1979-1989), the Katyn Institute in Poland (since 1979). The book describes the self-immolation of Walenty Badylak (1904-1980) in protest against the communist Katyn lie. The monograph also presents the censorship and "prohibited" literature in Poland, the so called Black Book of Censorship of the Polish People's Republic (1977), a secret book exported by Tomasz Strzyzewski (1945-) from Poland to Sweden in 1977. There are also descriptions of independent publishing movement in Cracow (1976-1989). The book has been published in Polish.  Key words:  history, solidarity, independence, anti-communist opposition in Cracow (1945-1989), "Solidarity" in Cracow (1980-1989), Student Committee of Solidarity (1977-1980), manifestation of May 3, 1946 in Krakow, the cross in Nowa Huta (1961), student demonstrations in Cracow (1968), Pope John Paul II in Krakow (1979), the white march in Krakow (May 1981), Stanislaw Pyjas (1953-1977), communist Security Service, "Barrel" in the Basilica of St. Trinity (Dominicans) in  280Krakow, Flying University in Krakow, Confederation of Independent Poland, Workers' Defense Committee, Social Self-defense Committee, Union of Armed Struggle – the Home Army (underground Polish Army), Jozef Herzog (1901-1983), Movement for the Defense of Human Rights of the Citizens (1976-1981), Movement of Young Poland in Cracow (1979-1989), Katyn Institute in Poland (since 1979), Walenty Badylak (1904-1980), Censorship and "prohibited" literature in the Polish People's Republic, Black Book of Censorship of the Polish People's Republic (1977), Tomasz Strzyzewski (1945-), independent publishing movement in Cracow (1976-1989),  Słowa-klucze:  historia, solidarność, niepodległość, opozycja antykomunistyczna w Krakowie (1945-1989), NSZZ „Solidarność” w Krakowie (1980-1989), Studencki Komitet Solidarności (1977-1980), manifestacja 3 maja 1946 w Krakowie, krzyż w Nowej Hucie (1961), demonstracje studenckie w Krakowie (1968), Jan Paweł II w Kra-kowie (1979), biały marsz’ w Krakowie (maj 1981), Stanisław Pyjas (1953-1977), Służba Bezpieczeństwa, „Beczka” w bazylice św. Trójcy (dominikanie) w Krako-wie, Uniwersytet Latający w Krakowie, Konfederacja Polski Niepodległej, Komi-tet Obrony Robotników, Komitet Samoobrony Społecznej KOR, Związek Walki Zbrojnej – Armia Krajowa, Józef Herzog (1901-1983), Ruch Obrony Praw Czło-wieka Obywatela (1976-1981), Ruch Młodej Polski w Krakowie (1979-1989), Instytut Katyński w Polsce (1979-), Walenty Badylak (1904-1980), Cenzura i literatura „zakazana” w PRL, Czarna Księga Cenzury PRL (1977), Tomasz Strzy-żewski (1945-), niezależny ruch wydawniczy w Krakowie (1976-1989),  Bibliografia (Bibliography):   Solidarność. Kruszenie muru : Katalog wystawy, 8 listopada – 13 grudnia 2000, Instytut Jana Pawła II, Kraków, pod redakcją Tomasza Gąsowskiego, Adama Rolińskiego i Wojciecha W. Wiśniewskiego; Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, Biuro Festiwalowe Kraków 2000, Księgarnia Aka-demicka, Kraków 2000, 239 s.    

"Solidarność" - kruszenie muru : katalog wystawy, 8 listopada - 13 grudnia 2000, Instytut Jana Pawła II, Kraków

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository