Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

Religious and Sacred Poetry:  An International Quarterly  of Religion, Culture and Education Edited by Marek Mariusz Tytko No. 1 (9) January – February – March 2015 ISSN: 2299–9922 ; e-ISSN 2391-9418 pages 219 - 222 MAREK MARIUSZ TYTKO (Cracow, Poland) e-mail: marek.mariusz.tytko[at]uj.edu.pl  [Rec.:] Antypolska akcja nacjonalistów ukraińskich w Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu w świetle dokumentów Rady Głównej Opiekuńczej 1943-1944. Zestawienie ofiar / redakcja Lucyna Ku-lińska i Adam Roliński. – Kraków : Fundacja Centrum Doku-mentacji Czynu Niepodległościowego ; Księgarnia Akademicka, 2012. – XXV, [1], 386, [2] s.  Profilowana monografia źródłowa pt. Antypolska akcja nacjonalistów ukraińskich w Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu w świetle dokumentów Rady Głównej Opiekuńczej 1943-1944 stanowi pierwszą pełną, naukową edycję tego podstawowego, unikatowego źródła do badań zbrodni ukraińskich nacjonalistów OUN-UPA popełnionych w latach II wojny światowej na Polakach na Kresach Wschodnich. Zasadniczą częścią książki jest źródłowe opracowanie autorstwa Jana Widajewicza pt. Wykazy imienne Polaków zamordowanych przez nacjonalistów ukraińskich w latach 1943-1944 w Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu t. 1 (s. 1-94), t. 2 (s. 95-351). Publikacja zawiera fotokopie (skany) oryginalnego, unikato-wego rękopisu – wyciągów z akt (materiałów) wytworzonych przez Radę Główną Opiekuńczą (Polnisches Hilfskomitee) działającą na terenie tzw. Generalnego Gubernatorstwa w okupowanej przez hitlerowskie Niemcy Polsce. Ze zbioru akt Jan Widajewicz wynotował te, które dotyczyły zbrodni ludobójstwa na Polakach dokonanego przez ukraińskie organizacje OUN-UPA w okresie II wojny, zwłasz-cza w latach 1943-1944 w tzw. Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu.  Książka zawiera dane imienne i liczbowe dotyczące eksterminacji ludności polskiej zamieszkującej dawne województwa południowo-wschodnie II Rzeczypospolitej i część województwa lubelskiego. Dane te pochodzą z autentycznych dokumentów organizacji zaufania publicznego jakim była podczas II wojny Rada Główna Opie-kuńcza (RGO), tj. dokumentów uratowanych w czasie wojny i opracowanych po II wojnie przez Jana i Józefa Widajewiczów. Opracowane archiwalia RGO z kon-kretnymi danymi odnoszącymi się do konkretnych dokumentów szczegółowych są wiarygodne i niepodważalne. Imienne zestawienie polskich ofiar ukraińskiego ludobójstwa ukazuje konkretne osoby z imienia i nazwiska – eksterminowanych Polaków przez nacjonalistycznych Ukraińców z OUN-UPA. Profesor Jan Widaje- 220wicz jako pracownik Rady Głównej Opiekuńczej we Lwowie podczas II wojny światowej miał dostęp do oryginalnych dokumentów i sporządził z nich całkowicie wiarygodne i precyzyjne wyciągi informacyjne według jednolitego schematu rubryk. Profesor Józef Widajewicz dokonał odręcznie merytorycznych odpisów z autentycznych akt RGO we Lwowie w latach 1943-1944, kiedy tam właśnie spływały terenowe raporty (z terenowych oddziałów Polskich Komitetów Opie-kuńczych) o polskich ofiarach ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjona-listów.  Imienne zestawienie polskich ofiar ukraińskiego ludobójstwa zostało po-dzielone według powiatów, choć występuje w kilku osobnych ciągach alfabetycz-nych (powiaty powtarzają się, ale dane dotyczą różnych okresów). Książka zakre-sowo w sumie obejmuje następujące odrębne powiaty: bóbrecki, borszczowski, brodzki, brzeżański, buczacki, czortkowski, dobromilski, doliński, drohobycki, dubieński, gródecki, horochowski, horodeński, jaworowski, kałuski, kamionecki, kołomyjski, kopyczaniecki, kosowski, krzemieniecki, leski, Lwów (osobno), lwowski (osobno), łucki, mościski, nadwórniański, podhajecki, przemyski, prze-myślański, radziechowski, rawski, rohatyński, rudecki, samborski, skałacki, śnia-tyński, sokalski, stanisławowski, stryjski, tarnopolski, tłumacki, trembowelski, turczański, włodzimierski, zaleszczycki, zbaraski, zborowski, zdołbunowski, złoczowski, żółkiewski, żydaczowski. W sumie – pięćdziesiąt jeden powiatów. Oprócz tego cztery osobne, sumaryczne zestawienia liczbowe obejmujące woje-wództwo lwowskie, województwo stanisławowskie, województwo tarnopolskie i województwo wołyńskie jako odrębne całości administracyjne. Ponadto odrębne zestawienia liczbowe pod nazwą zbiorczą: ‘ziemie południowo-wschodnie’.  Zestawienia ofiar zawierają następujące dane (rubryki) na temat każdej polskiej ofiary ukraińskiego ludobójstwa na tych terenach: 1) Nazwa powiatu, 2) nazwa miejscowości, 3) imię i nazwisko zabitego (zabitej), 4) płeć, 5) zawód, 6) liczba spalonych budynków, 7) informacja o spalonych kościołach i plebaniach, 8) wiek ofiary, 9) data dokonania zbrodni, 10) łączna liczba zabitych, 11) łączna liczba rannych, 12) numer dokumentu, 13) łaczna liczba zabitych o nieznanych nazwi-skach, 14) uwagi.  Współcześnie książka pod względem redakcyjnym została opracowana przez dwojga znanych krakowskich historyków – Lucynę Kulińską i Adama Rolińskiego. Publikacja zaopatrzona jest we wstęp historyczny Lucyny Kulińskiej pt. „Zestawienie ofiar” autorstwa Jana Widajewicza jako głos w dyskusji nad rozmiarami strat, poniesionych w czasie II wojny światowej przez ludność polską na Kresach w wyniku ludobójczych działań nacjonalistów ukraińskich oraz w tekst tej samej autorki pt. Materiały do badań nad ludobójstwem polskiej ludności kre-sowej w czasie II wojny światowej autorstwa Jana Widajewicza. Analiza zawarto-ści zestawienia i podstawowe wnioski. Ponadto książka zawiera tekst autorstwa Adama Rolińskiego pt. Zestawienie ofiar. Nota edytorska. Warto zaznaczyć, że  221 omawiana pozycja książkowa jest zarazem trzecim tomem w ramach serii zatytu-łowanej Dokumenty do dziejów stosunków polsko-ukraińskich 1939-1945. Książka posiada dwa odrębne indeksy: osobowy oraz geograficzny. Oryginalna publikacja posiada walory poznawcze, dokumentacyjne oraz edukacyjne, może być przydatna jako materiał pomocniczy dla historyków dziejów XX wieku, badaczy relacji polsko-ukraińskich, specjalistów z zakresu ukrainistyki, politologii, regionalistyki, historii Kościoła, a także przez wykładowców, nauczycieli historii, edukacji regionalnej dla edukacji historycznej i regionalnej, wychowania patrio-tycznego w aspekcie polskich Kresów wschodnich. Publikacja może zainteresować miłośników Kresów, Kresowiaków (szukających danych o krewnych), uczniów, studentów pragnących poznać prawdę o ludobójstwie dokonanym na Polakach przez ukraińskich nacjonalistów w dawnych województwach południowo-wschodnich II Rzeczypospolitej, znajdujących się ówcześnie pod okupacją nie-miecką.  Tytuł w języku angielskim (the title in English):  [Rev.:] The Anti-Polish Campaign of the Ukrainian Nationalists in Eastern Malo-polska and in Volyn Region in the Light of the Central Welfare Council Documents 1943-1944. A List of Victims  Abstract (Summary):  The source-based book entitled Anti-Polish Campaign of the Ukrainian Nationalists in Eastern Malopolska in the Light of the Central Welfare Council Documents 1943-1944. A List of Victims (in Polish: Antypolska akcja nacjonali-stów ukraińskich w Małopolsce Wschodniej w świetle dokumentów Rady Głów-nej Opiekuńczej 1943-1944. Zestawienie ofiar) which is concerned with the history of World War II during the German occupation of Poland. It presents Polish-Ukrainian relations, especially in the context of the actions of military Ukrainian nationalists who murdered ca. one hundred thousand helpless and innocent Polish civilians. The book refers to the documents concerning the lists of Polish victims murdered by the Organization of Ukrainian Nationalists (OUN) and the Ukrainian Insurgent Army (UPA). The book presents all the Polish victims from this area (Volyn and Eastern Malopolska) who were murdered in 1943-1944. The extermi-nation of the Poles by Ukrainian nationalists is in most cases fully documented , i.e; the list contains the victims  `first names, surnames, religion, age, the name of the village or town, the district, the place of death, and often the precise day of the person s` death etc. When it was impossible to get precise information (in the cases of the killing of all the inhabitants of some villages), the documents present the number of the people murdered in particular places. There were also Jewish victims  222of the genocide and even Ukrainian victims (mostly the cases of the refusals to kill Polish relatives or neighbours at the order of the Ukrainian nationalists). These documents came from the archive of the Central Welfare Council that operated in 1943-1944. The German name of this organization was “Polnisches Hilfskomitee”. All this happened in Eastern Malopolska (1943-1944) occupied by the Germans, in the so called General Government, mainly in the District of Galicia. The documents included in the monograph concern the genocide of the Poles by the Ukrainians committed in this area (the information refers respectively to the districts of Volyn and Eastern Malopolska). The book has been published in Polish.  Key words:  history, World War II, German occupation, Polish-Ukrainian relations, Ukrainian nationalists, the Organization of Ukrainian Nationalists (OUN), the Ukrainian Insurgent Army (UPA), the Ukrainian genocide of the Poles (1943-1944), the extermination of Poles by Ukrainians, The Central Welfare Council (1943-1944), Polnisches Hilfskomitee (1943-1944), Eastern Malopolska, Volyn, General Gov-ernment,  Słowa-klucze:  historia, II wojna światowa, niemiecka okupacja, relacje polsko-ukraińskie, nacjo-naliści ukraińscy, Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińska Powstańcza Armia (UPA), ukraińska zbrodnia ludobójstwa na Polakach (1943-1944), eksterminacja Polaków przez Ukraińców, Rada Główna Opiekuńcza (1943-1944), Polnisches Hilfskomitee (1943-1944), Małopolska Wschodnia, Wołyń, Generalne Gubernatorstwo,   Bibliografia (Bibliography):   Antypolska akcja nacjonalistów ukraińskich w Małopolsce Wschodniej i na Woły-niu w świetle dokumentów Rady Głównej Opiekuńczej 1943-1944. Zestawienie ofiar / red. Lucyna Kulińska i Adam Roliński. – Kraków : Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego ; Księgarnia Akademicka, 2012. – XXV, [1], 386, [2] s. ; 24 cm. – (Biblioteka Centrum Dokumentacji Czynu Niepodle-głościowego ; t. 34. Dokumenty do Dziejów Stosunków Polsko-Ukraińskich 1939-1945 ; t. III) Tom 34.  

Antypolska akcja nacjonalistów ukraińskich w Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu w świetle dokumentów Rady Głównej Opiekuńczej 1943-1944 : zestawienie ofiar

Antypolska akcja nacjonalistów ukraińskich w Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu w świetle dokumentów Rady Głównej Opiekuńczej 1943-1944 : zestawienie ofiar

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository