Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

Religious and Sacred Poetry:  An International Quarterly  of Religion, Culture and Education Edited by Marek Mariusz Tytko No. 1 (9) January – February – March 2015 ISSN: 2299–9922 ; e-ISSN 2391-9418 pages 157 - 159 MAREK MARIUSZ TYTKO (Cracow, Poland) e-mail: marek.mariusz.tytko[at]uj.edu.pl  [Rec.:] Czy ktoś przebije ten mur? : sprawa Stanisława Pyjasa / wstęp i oprac. Florian Pyjas, Adam Roliński, Jarosław Szarek ; Wspomnienie o przyjacielu Bronisław Wildstein. – Kraków : Fun-dacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego ; IPN”Oddział w Krakowie ; Biuro Festiwalowe „Kraków 2000” ; Księgarnia Akademicka, 2001. – 315 s.  Książka pt. Czy ktoś przebije ten mur? : sprawa Stanisława Pyjasa w opra-cowaniu Floriana Pyjasa, Adama Rolińskiego, Jarosława Szarka jest pierwszą tak pełną publikacją dokumentującą zbrodnię morderstwa, jaką komunistyczna Służba Bezpieczeństwa dokonała na człowieku antykomunistycznej opozycji, polskim patriocie, niezależnym działaczu na rzecz wolnej i niepodległej Polski, poecie, studencie piątego roku polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego dnia 7 maja 1977 r. – Stanisławie Pyjasie (1953-1977). Książkę otwiera tekst wstępny, który podpisali dwaj znani krakowscy historycy Tomasz Gąsowski, Janusz Kurtyka i znany dzia-łacz polityczny Bogusław Sonik. Monografia poświęcona Stanisławowowi Pyja-sowi została podzielona na pięć części. Pierwsza część zawiera wspomnienie Bronisława Wildsteina o Stanisławie Pyjasie (Wspomnienie o przyjacielu). Część druga to Wstęp napisany przez Jarosława Szarka, będący w istocie szkicem o człowieku i próbą syntetycznego opisu śledztwa i postępowania organów w tej sprawie po śmierci S. Pyjasa. W części trzeciej Florian Pyjas (1932-1999), ojciec Stanisława Pyjasa w tekście pt. Czy ktoś przebije ten mur? - zawarł swoje wspo-mnienia o synu. Część czwarta zatytułowana Z notatnika Stanisława Pyjasa zawie-ra fragmenty jego dziennika-pamiętnika z lat 1975-1977 pisanego prozą (Z notatni-ka Stanisława Pyjasa) oraz poezje z 1972 r. (Z licealnych wierszy). W części piątej pt. Dokumenty zawarto 69 tekstów dotyczących Stanisława Pyjasa, różnych akto-twórców, w tym dokumenty spreparowane przez organa komunistycznego państwa (Służbę Bezpieczeństwa, Prokuraturę Wojewódzką w Krakowie, PZPR, Radę Państwa, Socjalistyczny Związek Studentów Polskich) i dziennikarzy komuni-stycznej prasy zakłamujących fakt morderstwa popełnionego na S. Pyjasie (Agen-cja „Interpress”, „Dziennik Polski”, „Polityka”, „Student”, „Trybuna Ludu”, „Życie Literackie”, „Życie Warszawy”), oraz przez opozycję (np. Ruch Obrony Praw  158Człowieka i Obywatela, Studencki Komitet Solidarności, Komitet Obrony Robot-ników, Komitet Samoobrony Społecznej KOR, prasa drugiego obiegu: „Biuletyn Informacyjny KOR”, „Opinia”), księży (ojcowie dominikanie: o. Tomasz Pawłow-ski OP, o. Joachim Badeni OP, ks. kard. Karol Wojtyła), adwokata - Andrzeja Rozmarynowicza, matki – Stanisławy Pyjas i ojca – Floriana Pyjasa, relacje osób znających S. Pyjasa: Zofii Kastelik i Michała Caputy oraz inne teksty związane ze sprawą. Dokumenty pochodzą z okresu od stycznia 1977 r. do 31 marca 2001 r. Książka ma Indeks zawierający nazwy osobowe. Publikacja posiada 86 ilustracji czarno-białych (w tym zdjęcia i faksymile oryginalnych dokumentów). Na okładce przytoczono wypowiedź znanego krakowskiego historyka Ryszarda Terleckiego. Pozycja ma walory poznawcze, dokumentacyjne, edukacyjne i literackie (wiersze, proza). Monografia dokumentalna jest wartościową pozycją dla historyków dzie-jów najnowszych, zwłaszcza dla historyków opozycji w PRL-u. Jako materiał źródłowy może być wykorzystana przez historyków, regionalistów, literaturoznaw-ców, socjologów, medioznawców, prawników – studium zakłamywania faktów (manipulacji) nt. śmierci S. Pyjasa przez władze komunistyczne („mur”) i studium walki z kłamstwem totalitarnym (obnażania manipulacji) przez rodzinę i niezależ-nych działaczy (tytułowe „przebijanie muru”). Publikacja może służyć nauczycie-lom historii i wykładowcom jako materiał pomocniczy w edukacji historycznej, edukacji regionalnej oraz wychowaniu patriotycznym, pokazując młodym ludziom wzór człowieka i bohatera narodowego – Stanisława Pyjasa.   Tytuł w języku angielskim (the title in English):  [Rev.:] Can Someone Pierce that Wall? : The Case of Stanislaw Pyjas  Abstract (Summary):  The book entitled Can Someone Pierce that Wall? : the Case of Stanislaw Pyjas (in Polish: Czy ktoś przebije ten mur? : sprawa Stanisława Pyjasa), has been written by several authors, among whom are historians, historical essayists and political writers. This monograph is concerned with the life of an independent Polish activist Stanislaw Pyjas [Stanisław Pyjas] (1953-1977), a student of the Polish Philology Department at the Jagiellonian University in Krakow, a member of the anti-communist opposition in Poland that was involved in an underground movement for a free and independent Poland. He was under the surveillance of the communist Security Service. The book deals with the murder of this opposition activist done by the communist secret police on May 7, 1977 in Krakow (the Malopolska Region). It is based on the memoirs and source-based documents connected with the history of the anti-communist opposition in Poland especially in 1973-1977. The book consists of several chapters which include the memoirs of his father Florian Pyjas  159 (1932-1999) and his friend Bronislaw Wildstein (Bronisław Wildstein), original documents written by the communist secret services and mass media, as well as a diary of Stanislaw Pyjas (1975-1977). One of the chapters presents Stanislaw Pyjas s` poetry (1972). The authors of the book show the mechanism of the com-munist lies referring to the case of the murder of Stanislas Pyjas as presented in Polish mass media of the time. The book has been published in Polish.  Key words:  history, Stanislaw Pyjas (1953-1977), anti-communist opposition in Poland, inde-pendent movement for a free and independent Poland, the Jagiellonian University in Krakow, Communist Security Service in Poland, the murder of an opposition activist done by the communist secret police (Krakow May 7, 1977),  Słowa-klucze:  historia, Stanisław Pyjas (1953-1977), antykomunistyczna opozycja w Polsce, niezależny ruch na rzecz wolnej i niepodległej Polski, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, komunistyczna Służba Bezpieczeństwa w Polsce, zamordowanie działacza opozycji przez tajną policję komunistyczną (Kraków 7 maja 1977),   Bibliografia (Bibliography):   Czy ktoś przebije ten mur? : sprawa Stanisława Pyjasa / wstęp i oprac. Florian Pyjas, Adam Roliński, Jarosław Szarek ; wspomnienie o przyjacielu Bronisław Wildstein. – Kraków : Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościo-wego ; IPN Oddział w Krakowie ; Biuro Festiwalowe "Kraków 2000" ; Księgarnia Akademicka, 2001. – 315 s. ; 24 cm. – (Biblioteka Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego ; t. 10) Tom 10             

Czy ktoś przebije ten mur? : sprawa Stanisława Pyjasa

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository