Hasło w "Słowniku metod, technik i form pracy socjalnej, opiekuńczej i terapeutycznej" ukazuje zastosowanie modlitwy w terapii.The entry in "The dictionary of methods, techniques and forms in the social, caring and therapeutic work" shows using the paryer in the therapy

Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

Marek Mariusz Tytko (UJ)Modlitwa jako metoda terapeutyczna,  ang. prayer as a therapeutic method. Definicja (określenie)przedmiotu: modlitwa stosowana (pomocniczo) w terapii, szczególnie w psychoterapii, w przypadku osóbcierpiących  duchowo,  będących  ludźmi  wierzącymi.  ale  także  (pomocniczo)  w  somatoterapii.Charakterystyka  przedmiotu.  Współcześnie modlitwa nie  zastępuje leczenia  stricte medycznego,  np.leczenia  operacyjnego,  farmakoterapii,  hormonoterapii,  chemioterapii,  radioterapii,  ale  duchowowspomaga wolę człowieka chorego do walki z chorobą, wzmacnia jego psychikę, odnosząc się do duszy iciała,  aktywizując  osobę  w  relacji  z  Bogiem.  Pierwowzorem  używania  modlitwy  jako  metodyterapeutycznej  w  Biblii  (Nowym  Testamencie)  jest  Jezus  Chrystus,  który  uzdrawia  chorych  (np.trędowatych,  cierpiącą  na  krwotok,  sparaliżowanych,  dotkniętych  wysoką  gorączką)  i  przywracasprawność  zmysłów  u  niepełnosprawnych  (niewidomych,  głuchych,  chromych)  oraz  egzorcyzmujeopętanych (nie należy mylić opętania z chorobami psychicznymi), a czyni to poprzez modlitwę i np.nałożenie rąk na człowieka. Ewangelia św. Marka opisuje ok. 20 takich uzdrowień dokonanych przezBoga-Człowieka. W Kościele chrześcijańskim od 2 tysięcy lat (w tym po schizmie w 1054 r. – zarówno wKościele Rzymskokatolickim, jak i Cerkwi Prawosławnej) nadal żywa jest tradycja tzw. modlitwy ouzdrowienie (modlitwy uzdrawiającej). Kościół Katolicki stosuje specjalne modlitwy w intencji osóbchorych (np. przy tzw. Sakramencie Namaszczenia Chorych). Jan Paweł II w 1992 r. ustanowił ŚwiatowyDzień  Chorego  (przypadający na  dzień  11  lutego,  w święto  Matki  Bożej  z  Lourdes,  na  pamiątkęuzdrowień  dokonanych  w  tym  francuskim  sanktuarium,  potwierdzonych  medycznie,  aniewytłumaczalnych z medycznego punktu widzenia) oraz modlitwy za chorych. Modlitwy uzdrawiającemają także znaczenie oczyszczające ludzką psychikę, wspomagają proces leczenia, dlatego w szpitalachważnym miejscem jest szpitalna kaplica dla chorych, gdzie mogą oni wzmocnić się duchowo, przyjąćsakramenty, skorzystać z posługi kapelana szpitalnego (spowiedź, komunia św., namaszczenie chorych),uczestniczyć we mszy św., która jako liturgia także jest rodzajem modlitwy, podobnie jak nabożeństwaparaliturgiczne (Liturgia Godzin, Różaniec, Koronka do Miłosierdzia Bożego, Droga Krzyżowa, GorzkieŻale, nabożeństwa majowe do Najświętszej Maryi Panny, nabożeństwa czerwcowe do NajświętszegoSerca  Pana  Jezusa,  rozmaite  nowenny itd.).  Modlitwa  działa  na  człowieka  wierzącego  całościowo,pozwalając mu na przywrócenie równowagi duchowej (i psychicznej), jest korzystna w psychoterapii,szczególnie w połączeniu z procesem wewnętrznego nawrócenia (metanoia) i oczyszczenia (katharsis)duchowego  poprzez  sakrament  pokuty  (pojednania),  przywraca  harmonię  duchową  człowiekowichoremu. Elementy terapeutyczne zawarte w modlitwie biorą się z transcendentnej relacji intencjonalności(zwrócenia się chorej osoby do Boga z prośbą o uzdrowienie, tzw. modlitwa prośby, dziękowanie Bogu zauzdrowienie, tzw. modlitwa dziękczynna, chwalenie, uwielbianie Boga za dokonane dzieła, tzw. modlitwauwielbienia). Przezwyciężenie ludzkiej słabości i wspomaganie leczenia choroby przez modlitwę w relacjiczłowieka z Bogiem (w katolicyzmie i prawosławiu również za pośrednictwem innych osób, tj. w relacjizapośredniczonej – przez świętych, błogosławionych i sługi boże, modlitwa wstawiennicza do patronówuważanych  za  szczególnie  pomocnych  w  uzdrowieniu  danej  choroby  czy  przypadłości).  Zakresprzedmiotu.  Modlitwa jako metoda terapeutyczna ma zastosowanie pomocnicze w procesie  leczeniakażdej choroby, w przypadku każdego pacjenta, niezależnie od wyznawanej przez niego religii, kręgukulturowego, narodowości, cywilizacji itd. Modlitwa o uzdrowienie spotykana jest w islamie, judaizmie,buddyzmie, hinduizmie itd. W teizmie istotna jest silna wiara człowieka w możliwość uzdrowienia przezBoga oraz działanie transcendentne Boga w odpowiedzi na tę wiarę. Zło w języku teologii nazywa się‘grzechem‘,  Dobro  (transcendentne)  w  języku  teologii  nazywa  się  ‘łaską’.  Uzdrowienie  polega  nadziałaniu  Dobra  transcendentnego  (łaski  Boga)  na  człowieka  grzesznego  (chorego,  skażonego  złemchoroby) w celu przezwyciężenia zła (choroby). Należy zatem odróżnić działanie łaski Boga od efektuplacebo (autosugestii), znanego w medycynie. Modlitwa o uzdrowienie nie jest modlitwą człowieka dosamego siebie (autosugestią,  autosugeracją),  w celu wywołania efektu  placebo.  Metody przedmiotu.Modlitwy o uzdrowienie mogą być odmawiane zbiorowo według specjalnych formuł (skodyfikowanych,np. w Kościele Katolickim specjalna modlitwa o uzdrowienie), a także indywidualnie (nieskodyfikowanamodlitwa  spontaniczna  każdego  chorego).  Środki  przedmiotu.  Środkami  modlitwy  na  płaszczyźniezmysłowej są wypowiadane słowa (środki werbalne) lub muzyka religijna - śpiew (wykonywany solo,przez kapelana, lub chóralnie, przez wiernych,  a capella lub z towarzyszeniem instrumentów, w myślzasady św. Augustyna:  kto śpiewa, dwa razy się  modli)  albo taniec sakralny (środki  pozawerbalne,używane w wielu kulturach). Teoria naukowa budująca dany przedmiot: teologia, teologia duchowości,teologia życia wewnętrznego, teologia literatury, psychologia religii, psychologia modlitwy, teoria terapiimodlitwą (terapia przez modlitwę), filozofia religii, religioznawstwo, pedagogika religijna (pedagogikareligii),  teoria wychowania religijnego, pedagogika moralności, teoria wychowania moralnego, etyka,teoria sumienia moralnego, teologia modlitwy, modlitwoznawstwo (teoria modlitwy, wiedza o modlitwie),katechetyka.  Podmioty – uczestnicy – osoby (relacje międzypodmiotowe – międzyosobowe): kapłan(duchowny)  udzielający  sakramentu,  sprawujący  liturgię  lub  odprawiający  dane  nabożeństwo,przewodzący  modlitwie,  wierni  (pacjenci,  chorzy)  modlący  się  o  uzdrowienie,  personel  medyczny(wspomagający leczenie od strony medycznej). Rodzaje przedmiotu – podział  przedmiotowy rzeczy.Modlitwa jako metoda terapeutyczna może być podzielona na 1) zbiorową, 2) indywidualną; a także na 1)werbalną, 2) pozawerbalną (tzw. modlitwa myślna, stosowana w kontemplacji i medytacji), ale również:1) sformalizowana (kościelna, publiczna), 2) niesformalizowana (prywatna). Sformalizowane czynności wzwiązku z modlitwą o uzdrowienie zawiera np. w Kościele Katolickim tzw. Instrukcja na temat modlitwyw celu osiągnięcia uzdrowienia od Boga (23 IX 2000), wydana przez Kongregację Nauki Wiary. Czytamytam m.in.  o  specjalnych spotkaniach  modlitewnych „organizowanych celem otrzymania  cudownegouzdrowienia wśród uczestników chorych lub modlitw w tym samym celu po zakończeniu Komunii św.”.Przepisany ryt obliguje kapłana do sprawowania modlitw o uzdrowienia według określonych zasad (1.zasada niemieszania modlitw liturgicznych z nieliturgicznymi, 2. zasada niewłączania do Liturgii Godzinoraz do Eucharystii – jakichkolwiek dodatkowych modlitw o uzdrowienie, 3. zasada fakultatywnegowłączania modlitwy o uzdrowienie do tzw. ‘modlitwy wiernych’ w ramach mszy św. w czasie LiturgiiSłowa). Na temat instrukcji por. Instrukcja na temat modlitwy w celu osiągnięcia uzdrowienia od Boga zkomentarzem  teologicznym,  Wydawnictwo  „M”,  Kraków  2001;  Instrukcja  „Ardens  felicitatisdesiderium” na temat modlitwy o uzdrowienie, z wł. przeł. Kazimierz Lubowicki, Kongregacja NaukiWiary,  Tum,  Wrocław  2003.  Należy  zaznaczyć,  że  tzw.  terapia  Gestalt  nie  ma  nic  wspólnego  zuzdrowieniem chrześcijańskim i z modlitwą jako metodą terapeutyczną (por. Ian Davidson, Tu i teraz.Uzdrowienie  chrześcijańskie  a  terapia  Gestalt,  tłum  z  ang.  Anna  Pawlik,  [Wydawnictwo]  M,Wydawnictwo Diecezjalne, Kraków-Sandomierz 1996). Uzdrowienie z choroby w sensie teologicznymjest kwestią wolnej łaski Boga,  którego nie można traktować instrumentalnie jako środka uzdrawiającego(sprawcą uzdrowienia  jest  sam Bóg,  a  nie  silna wola  chorego,  choć  Jezus  Chrystus  powiedział  douzdrowionego „Twoja wiara cię uzdrowiła” [Mk 10,52,  Łk  17,19 i 18,42]). Należy odróżnić procesegzorcyzmowania ze stanu opętania od procesu modlitwy o uzdrowienie, w tym od procesu modlenia sięo uzdrowienie z choroby psychicznej, ponieważ opętanie i choroba psychiczna to dwa różne zagadnienia,jak podkreślają egzorcyści  i  demonolodzy,  jakkolwiek opętanie może się przejawić poprzez objawypsychiczne (wg ks. Aleksandra Posackiego). Modlitwa, włączona w obszar kultury religijnej, umiejętnieaplikowana do terapii, wzmacnia skuteczność jej metod. Literatura zagadnienia modlitwy (w różnychkontekstach) jest bardzo obszerna (za lata 1989-2011 wydano ok. tysiąca książek w Polsce na ten temat). Marek Mariusz TytkoWybrana bibliografia:Ks. Jan Jagiełka, Uzdrowienie, [w:] Leksykon  duchowości katolickiej, prtaca zbiorowa pod red. ks. Marka Chmielewskiego,Wydawnictwo „M”, Lublin-Kraków 2002, s. 901-904, Robert DeGrandis,  Posługa uzdrawiania. Podręcznik dla ludzi świeckich, przeł. z ang. Wincenty Łaszewski, WydawnictwoKsięży Marianów, Warszawa 1994. Robert Faricy, Modlitwa o uzdrowienie wewnętrzne, tłum. Kinga Maciuszak, Wydawnictwo „M”, Kraków 1993.Benedict M. Heron, Modlitwa o uzdrowienie. Wyzwanie, przekł. Maria Kantor, Wydawnictwo M, Kraków 1992.Valerio Albisetti,  Uzdrowienie medytacją chrześcijańską. Modlitwa na nowo odkryta, tłum. Władysława Zasiura, Jedność,Kielce 2000. Linda Schubert,  Uzdrawiająca moc ojcowskiego błogosławieństwa. Modlitwa kochającego ojca według Psalmu 23, tłum.Barbara Kowalik, Rhema, Lublin 1999.Zbigniew Przybylak, Samouzdrawianie relaksem. medytacją i modlitwą, Wydawnictwo Duszpasterstwa Rolników, Włocławek2000.Augustyn Pelanowski [Wiesław Augustyn Pelanowski), Siódmy rozdział. Modlitwa o uzdrowienie wewnętrzne, Księgarnia św.Jacka, Katowice 2001. Kallistos Ware, Misteria uzdrowienia, przekł. Włodzimierz Misijuk, Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska, Lublin 2004.

Prayer as a therapeutic method

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository