Artykuł jest biografią magistra Adama Cieślaka (1955-2008), polskiego archiwisty z Uniwersytetu Jagiellonskiego w Krakowie.The article is the biography of Adam Cieślak M.A. (1955-2008), a Polish archivist from the Jagiellonian University Archives in Cracow

Tytko, Marek Mariusz

Jagiellonian Univeristy Repository

ADAM CIEŚLAK (1955-2008) Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w KrakowieAdam Cieślak urodził się dnia 23 XII 1955 roku w Krakowie, gdzie m.in. otrzymał średnią edukację w krakowskim XIII Liceum Ogólnokształcącym. Po ukończeniu szkoły średniej w 1974 roku i zdaniu matury studiował archeologię w Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Filozoficzno-Historycznym w Instytucie Archeologii w latach 1974-1979 oraz 1981-1982. Tytuł zawodowy magistra archeologii uzyskał dnia 16IV 1987 roku na podsta­wie pracy magisterskiej pt. Eksploatacja i obróbka metali kolorowych we wczesnym śred­niowieczu na ziemiach polskich (miedzi, ołowiu, cyny, cynku i ich stopów). Jej promotorem był archeolog prof. dr hab. Kazimierz Godłowski.Swoją pracę zawodową w Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego Adam Cieślak rozpo­czął w okresie stanu wojennego, mając absolutorium z archeologicznych studiów wyższych, ale nie mając jeszcze magisterium. Został przyjęty do pracy przez ówczesnego kierownika Archiwum UJ prof. dr. hab. Leszka Hajdukiewicza. Swoją karierę zawodową w Archiwum Uniwersyteckim, trwającą ponad ćwierć wieku, przebył jako pracownik służby bibliotecznej, a nie jako pracownik dokumentacji i informacji naukowej, ponieważ takie były ówczesne przepisy dotyczące archiwistów w archiwach szkół wyższych. Początkowo w Archiwum UJ pracował na stanowisku stażysty od dnia 1 XII 1982 roku do dnia 30 XI 1983 roku, następnie na stanowisku młodszego bibliotekarza w okresie od dnia 1 XII 1983 roku do dnia 31 V 1987 roku. Dopiero po uzyskaniu magisterium (16IV 1987) uzyskał awans na stanowisko bibliote­karza, na którym to etacie pracował od dnia 1 VI 1987 roku do dnia 31 X 1993 roku.382Jeszcze za czasów, gdy kierownikiem Archiwum UJ był prof. Hajdukiewicz, mgr Adam Cieślak odbył kilkutygodniowy staż szkoleniowy m.in. w Bibliotece Jagiellońskiej, co było jednym z wymogów formalnych dla dalszego awansu zawodowego. Od 1 XI 1993 roku kontynuował pracę w Archiwum UJ jako kustosz służby bibliotecznej. Na tym stanowisku pracował aż do swojej śmierci, tj. do 2 X 2008 roku.Równolegle z pracą w Archiwum UJ mgr Adam Cieślak działał na innych polach. Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku uczestniczył w kursie księgowości, zyskując stosowne uprawnienia, w tym czasie prowadził także działalność „na własny rachunek”. Doświadcze­nia z prywatnym „biznesem” spożytkował później w Archiwum UJ dla dobra publicznego, był operatywny jako menedżer, umiał rozmawiać z przedsiębiorcami, negocjować warunki umów tak, aby było to korzystne dla Archiwum UJ.Mgr Adam Cieślak był kierownikiem magazynu Archiwum UJ w okresie od dnia 1 I 1998 roku do dnia 30 IX 1999 roku oraz po ponownym powołaniu go na tę funkcję w czasie od 1 I 1999 roku do 30 IX 2002 roku. Był on także zastępcą kierownika Archiwum UJ od 1 X II2000 roku aż do 31 III 2004 roku, gdy kierownikiem Archiwum UJ był prof. dr hab. Jerzy Michalewicz. Po rezygnacji prof. Michalewicza z funkcji kierownika Archiwum Uni­wersyteckiego mgr Cieślak stał się czasowo pełniącym obowiązki kierownika Archiwum UJ od 1 IV 2004 roku do 31 V 2004 roku. Od 1 X 2004 roku do 31 V 2005 roku mgr Adam Cieślak został zastępcą nowego dyrektora Archiwum Uniwersyteckiego dr. hab. Krzysztofa Jana Stopki.W 1997 roku mgr Adam Cieślak wstąpił do Stowarzyszenia Archiwistów Polskich. Był wieloletnim prezesem krakowskiego Oddziału Stowarzyszenia Archiwistów Polskich w la­tach 1998-2007, aż do czerwca 2007 roku, natomiast od czerwca 2007 roku był wiceprze­wodniczącym krakowskiego Oddziału SAP, wybranym na kadencję 2007-2012. Był dele­gatem na XII Krajowy Zjazd Delegatów SAP w Szczecinie 14IX 2002 roku oraz delegatem na XIII Krajowy Zjazd Delegatów SAP w Olsztynie 7-8 września 2007 roku. W kadencji 2002-2007 był członkiem Zarządu Głównego Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, zo­stał także wybrany jako członek ZG SAP na kadencję 2007-2012. Był współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Archiwalnego i wiceprzewodniczącym Zarządu Głównego tegoż Towarzystwa (PTA) od roku 2007 aż do śmierci. Udzielał się jako działacz społeczny, or­ganizator licznych wycieczek zawodowo-szkoleniowych dla archiwistów, bibliotekarzy i muzealników. Udzielał się także jako organizator wystaw i konferencji.W Archiwum UJ dał się poznać od strony swojego talentu organizacyjnego. Był au­torem nowej, planowej organizacji rozmieszczenia zbiorów archiwalnych w magazynach przy ul. św. Anny 6 z końcem XX wieku, co pozwoliło na zmagazynowanie większej ilości akt. Zaplanował przeprowadzkę i rozmieszczenie zbiorów Oddziału Akt Collegium Medi- cum z Prokocimia z siedziby przy ul. Medycznej 7 na Grzegórzki do nowej siedziby przy ul. Śniadeckich 16 w lutym 2002 roku. Jego dziełem było także zorganizowanie przepro­wadzki Archiwum UJ z poprzedniej siedziby przy ul. św. Anny 6 do gmachu Biblioteki Jagiellońskiej i zaplanowanie rozmieszczenia zbiorów w nowej siedzibie Archiwum przy al. Mickiewicza 22, co miało miejsce we wrześniu-paździemiku 2004 roku i było skompli­kowaną operacją logistyczną, wszak chodziło o cenne akta uniwersyteckie ułożone na kilku kilometrach bieżących półek.383W dniu 19 VI 2008 roku mgr Adam Cieślak, w wyniku postępowania kwalifikacyjne­go, przeprowadzonego przez Komisją Egzaminacyjną do przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego dla kandydatów na dyplomowanego bibliotekarza oraz na dyplomowane­go pracownika dokumentacji i informacji naukowej, uzyskał kwalifikacje dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej. Po tym fakcie dyrektor Archiwum UJ dnia 20 VIII 2008 roku rozpoczął formalne starania o powołanie mgr. Adama Cieślaka na sta­nowisko kustosza dyplomowanego, tj. skierował formalnie wniosek w tej sprawie do Rady Bibliotecznej, działającej w Bibliotece Jagiellońskiej, z prośbą o opinię, lecz z powodów obiektywnych nie zdążono rozpatrzyć sprawy mianowania mgr. Adama Cieślaka dyplomo­wanym pracownikiem dokumentacji i informacji naukowej. Śmierć okazała się szybsza niż procedura. Z chwilą śmierci mgr. Adama Cieślaka w dniu 2 października 2008 roku Archi­wum Uniwersytetu Jagiellońskiego utraciło ostatniego, czynnego kustosza zatrudnionego na etacie w Archiwum UJ.W ostatnim, dramatycznym okresie swojego życia, kiedy w listopadzie 2007 roku prze­był skomplikowaną operację, a następnie, kiedy przechodził ciężką, wyczerpującą chemio­terapię (do lipca 2008 roku), wykazał szczególny heroizm, duchową determinację i wolę ży­cia. Uczestniczył w kilku archiwistycznych konferencjach naukowych, m.in. w Sztokholmie (IV 2008), Kielcach (V 2008), Nowym Sączu (IX 2008), Budapeszcie (IX 2008), prowadził obfitą korespondencję, niemal w każdym tygodniu z własnej woli przychodził do pracy w Archiwum UJ, o ile był w stanie, mimo silnego osłabienia, choć nie musiał tego czynić. Zbierał materiały bibliograficzne oraz archiwalne do zamierzonego od lat, projektowanego, własnego doktoratu z zakresu tematyki stypendiów dla studentów UJ (1850-1918). Nadto zbierał materiały do pracy nt. studentów Wydziału Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza w Lwowie (1850-1918), w tym celu wspólnie z mgr Danutą Grodowską-Kulińską nawiązał kontakt z uniwersyteckim archiwum lwowskim, czego owocem są liczne mikrofilmy posia­dane obecnie przez Archiwum UJ, dotyczące studentów Wydziału Prawa w Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Szkicował kolejne artykuły z zakresu archiwistyki. Wszyst­kiego, co zamierzał wykonać, nie zdążył zrobić.Adam Cieślak był rzymskim katolikiem, wierzącym i praktykującym. Był świadom, że umiera, powiedział to do o. prof. Józefa Mareckiego („Ja wiem, że umieram”).Według środowiskowej, powszechnej opinii, mgr Adam Cieślak pozostał w ludzkiej pamięci jako człowiek dobry, serdeczny, życzliwy, pomocny, uczynny, solidny, rzetelny, rzeczowy i spokojny, otwarty, rozważny, pracowity, który starał się po chrześcijańsku lu­dziom konkretnie pomagać (dobrym czynem lub dobrą radą, ale zawsze konkretnie, na­macalnie). Chętnie spieszył z pomocą, posiadał poczucie humoru, dar organizacyjny oraz dar jasnego i prostego formułowania zagadnień w sposób realistyczny. Był wrażliwy na sprawy społeczne, np. zaangażował się w walkę o dłuższe, 36-dniowe urlopy dla kustoszy i starszych bibliotekarzy, kiedy zostały one odebrane w 2007 roku, w związku z nową usta­wą o szkolnictwie wyższym i w związku z aktami wykonawczymi do tej ustawy. Ostatnie pożegnanie z koleżankami i kolegami w Archiwum UJ, do którego, mimo nieuleczalnej choroby nowotworowej, do ostatniej dekady września 2008 roku przychodził, brzmiało: „Do widzenia. Życzę wszystkiego najlepszego”. Tak pożegnał się 22 IX 2008 roku. Jeszcze 10-13 IX 2008 prowadził samochód, jadąc na archiwistyczną konferencję naukową z Kra­384kowa do Nowego Sącza. Jeszcze w dniach 23-25 IX 2008 roku jako ekspert uczestniczył w archiwistycznej, międzynarodowej konferencji naukowej w Budapeszcie, po przyjeździe z której w dramatycznych okolicznościach trafił niemal wprost do jaworznickiego szpitala, gdzie 28 IX 2008 roku wskutek postępującej choroby utracił przytomność i już jej nie odzy­skał. Ostatnie dni życia mgr Adam Cieślak przebył w Hospicjum św. Łazarza w Krakowie, gdzie zmarł 2 X 2008 roku.Pogrzeb mgr. Adama Cieślaka miał miejsce dnia 8 października 2008 roku na cmentarzu Rakowickim. W cmentarnej kaplicy pw. Zmartwychwstania Pańskiego mszę świętą żałob­ną w intencji jego duszy sprawowało trzech jego kolegów-archiwistów: kapucyn o. prof. nadzw. dr hab. Józef Marecki (Papieska Akademia Teologiczna), jako główny koncele- brans i kaznodzieja, ks. dr hab. Andrzej Bruździński (PAT), ks. dr Mieczysław Różański (Łódź) oraz ks. Krzysztof Kozioł, proboszcz parafii św. Jacka w Krakowie. W pogrzebie uczestniczyło około 130 osób przybyłych z różnych miast polskich oraz z zagranicy. Mowę pożegnalną na cmentarzu wygłosili kolejno: dr Hanna Krajewska, dyrektor Archiwum PAN w Warszawie oraz prof. dr hab. Krzysztof Jan Stopka, dyrektor Archiwum UJ.Jak napisano w jednym z nekrologów, „po długiej, przegranej walce z ciężką, nieuleczal­ną chorobą, opatrzony św. Sakramentami, zasnął w Panu” znany i ceniony w środowisku krakowskim człowiek, społecznik, animator środowiskowego życia archiwistycznego, za­służony dla kultury krakowskiej. Odszedł w pełni sił twórczych, w kwiecie życia, pozostawił po sobie publikacje i materiały przygotowywane do druku oraz filmografię. O jego twórczej aktywności świadczy zachowany dorobek. W nekrologu publikowanym jako pożegnanie od Rektora i Senatu UJ, Dyrektora i pracowników Archiwum UJ oraz od całej Społeczności Akademickiej czytamy m.in.: „W osobie Zmarłego straciliśmy cenionego, szanowanego i życzliwego Kolegę, a także całym sercem oddanego swojej pracy Człowieka”.Marek Mariusz Tytko

Adam Cieslak (1955-2008)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository