Jamiołkowska, Weronika

Kalemba, Danuta

Matkowski, Adam

Zielińska, Sylwia

Lodz University of Technology Repository

Łódź, 27 – 29 czerwca 2012INSTYTUT PODSTAW CHEMII ŻYWNOŚCIWYDZIAŁ BIOTECHNOLOGII I NAUK O ŻYWNOŚCIPOLITECHNIKA ŁÓDZKAV KRAJOWE SYMPOZJUMKomitet Naukowy prof. dr hab. Zbigniew Janeczko Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, Kraków prof. dr hab. Józef Kula Politechnika Łódzka prof. dr hab. Stanisław Lochyński Politechnika Wrocławska, Wyższa Szkoła Fizjoterapii, Wrocław prof. dr hab. Ewa Osińska Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Warszawa dr Magdalena Sikora Politechnika Łódzka dr hab. Barbara Thiem Uniwersytet Medyczny, Poznań prof. dr hab. Czesław Wawrzeńczyk Uniwersytet Przyrodniczy, Wrocław prof. dr hab. Renata Zawirska-Wojtasiak Uniwersytet Przyrodniczy, Poznań    Komitet Organizacyjny Danuta Kalemba (przewodnicząca), Anna Wajs-Bonikowska (sekretarz),  Radosław Bonikowski, Anna Kurowska, Jolanta Stołowska-Druri     Wydawca: Instytut Podstaw Chemii Żywności Politechniki Łódzkiej  ISBN 978-83-924145-5-1    Nakład 150 egz.    Druk: Studio Poligrafii i Reklamy Wolak V Sympozjum „Naturalne i syntetyczne produkty zapachowe i kosmetyczne” – Łódź, 2012  16 Ontogenetyczna zmienność składu olejków eterycznych koreańskiej rośliny leczniczej Agastache rugosa  Weronika Jamiołkowska,¹* Sylwia Zielińska,¹ Danuta Kalemba,² Adam Matkowski¹   ¹Katedra i Zakład Biologii i Botaniki Farmaceutycznej, Uniwersytet Medyczny,  ul. Jana Kochanowskiego 10, 51-601 Wrocław ²Instytut Podstaw Chemii Żywności, Politechnika Łódzka, ul. B. Stefanowskiego 4/10, 90-924 Łódź *weronika.jamiolkowska@am.wroc.pl   Ontogenetyczna zmienność składu poszczególnych metabolitów wtórnych w trakcie życia rośliny nie jest niczym zaskakującym – odnosi się to do większości metabolitów wtórnych, nie omijając olejków eterycznych. W niektórych przypadkach zawartość poszczególnych składników olejku w trakcie jednego sezonu może zmieniać się w szerokim zakresie od ilości śladowych w fazie wzrostu aż do 50-70% w fazie pełnego kwitnienia. Na zmienność składu związków lotnych wytwarzanych przez roślinę mają wpływ warunki abiotyczne takie jak klimat, zanieczyszczenie środowiska, położenie geograficzne, jak również ontogeneza i wszystko z nią związane, czyli stopień zaawansowania organogenezy oraz – w przypadku roślin olejkowych, typ wytwarzanych struktur wydzielniczych. Agastache rugosa jest rośliną wieloletnią, stosowaną w ziołolecznictwie Azji Wschodniej, głównie Korei i Chin. O właściwościach leczniczych decyduje olejek eteryczny produkowany we włoskach gruczołowych, oraz nielotne polifenole i diterpeny obecne w różnych organach rośliny. W naszych badaniach wykorzystano olejki eteryczne otrzymane przez destylację z parą wodną poszczególnych części roślin 1-rocznych i 2-letnich rosnących w Ogrodzie Botanicznym Roślin Leczniczych przy Katedrze Biologii i Botaniki Farmaceutycznej we Wrocławiu. Określono profil związków lotnych w olejkach eterycznych pozyskanych z liści, kwiatostanów i łodyg w sezonie 2011, jak również z liści roślin jednorocznych, dwu- i trzyletnich w sezonie 2010. Olejki były otrzymane przez destylację w aparacie typu Derynga oraz analizowane techniką GC-MS. Głównymi związkami tworzącymi olejki lotne są: estragol pochodzący ze szlaku biosyntezy fenylopropanoidów, oraz należące do monoterpenów: limonen, menton, izomenton i pulegon.  Zaobserwowano różnice w zawartości monoterpenów produkowanych na różnych etapach szlaku biosyntezy w zależności od organu – olejek uzyskany z liści charakteryzuje się wysoką zawartością mentonu i izomentonu, z kwiatostanu – pulegonu, natomiast z łodyg – limonenu. Estragol znajdował się głównie w olejku z kwiatostanów. Zawartość estragolu w olejku z liści rośliny 1-rocznej, zarówno suszonej, jak i mrożonej, była porównywalna lub wyższa od sumy badanych monoterpenów. W przypadku olejku z liści rośliny 2-letniej ilość monoterpenów przewyższała ilość estragolu trzykrotnie, w przypadku materiału mrożonego (sezon 2011), oraz ponad dziesięciokrotnie w przypadku materiału suszonego (sezon 2010). Olejek otrzymany z liści rośliny 3-letniej, podobnie jak w przypadku rośliny 1-rocznej, zawierał głównie estragol. We wszystkich otrzymanych wynikach stosunek zawartości izomentonu do mentonu wynosił około 6, przy zachowaniu negatywnej korelacji udziału pary menton/izomenton do zawartości pulegonu. Zaobserwowane zależności i zmienność rozwojowa profilu metabolicznego wskazują na konieczność dokładnego zbadania od czego zależy jakościowy skład surowca, a także w jaki sposób roślina ta kontroluje biosyntezę lotnych metabolitów w kolejnych fazach rozwoju. 

Ontogenetyczna zmienność składu olejków eterycznych koreańskiej rośliny leczniczej Agastache rugosa

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Lodz University of Technology Repository