Pomnik słynnej przepowiedni – opowieść o fundacji lubelskiego klasztoru Najświętszego Zbawiciela św. Brygidy w „Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis” Jana Długosza
The creation of the monastery of the Order of the Most Holy Savior of Saint Birgitta in Lublin is inherently connected to the Polish-Lithuanian triumph in the battle of Grunwald and with the Swedish saints’ prophecy about the punishment of Teutonic Knights (cruciferi) which was supposed to be realised in the form of this battle. At the turn of the fourteenth and fifteenth centuries in Poland, Birgitta’s works were highly regarded in the university and court circles. However, it is from the lands of Prussia that the fifteenth-century accounts confirming the dissemination of the prophecy aimed at Teutonic Order are known, also in the form identifying the famous battle as foretold by the saint. A significant exception to this is the story of the foundation of the Lublin monastery from Jan Długosz’s Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis. King Ladislaus II is depicted here as the executor of the will of God foreseen by the visionary. This kind of content makes Długosz’s story a specimen of the political prophecy genre (vaticinium ex eventu) – a form of narration about the past popular, e.g., in the British Isles of the same era. The canon of Cracow’s interest in the particularities of Birgitta’s prophecy as well as his description of the process of its interpretation immediately after the battle should be considered as proof for the high validation of this kind of thinking about the history in the circle of Cracow intellectual elite. It may also disclose the use of the information of local provenance in the process of constructing the story.Powstanie klasztoru Zakonu Najświętszego Zbawiciela św. Brygidy w Lublinie jest nieodłącznie związane z wiktorią grunwaldzką, w szczególności zaś z przepowiednią szwedzkiej świętej o ukaraniu Krzyżaków (cruciferi). Na przełomie XIV i XV wieku w Polsce pisma Brygidy cieszyły się uznaniem w kręgach uniwersyteckim i dworskim. Jednak to z obszaru Prus pochodzą piętnastowieczne przekazy świadczące o cyrkulacji antykrzyżackiego proroctwa, również w formie identyfikującej słynną batalię jako wydarzenie zapowiedziane przez świętą. Wyjątkiem jest opowieść o fundacji lubelskiego klasztoru z Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis Jana Długosza. Król Władysław II występuje tu w roli zapowiedzianego przez wizjonerkę wykonawcy woli Boga. Taka treść fabuły Długosza czyni z niej przykład przepowiedni politycznej (vaticinium ex eventu) – formę narracji o przeszłości, popularną w tym czasie choćby na Wyspach Brytyjskich. Zainteresowanie kanonika krakowskiego specyfiką treści i jego opis procesu interpretacji proroctwa Brygidy zaraz po bitwie są dowodem na wysokie waloryzowanie tego rodzaju myślenia o dziejach w kręgu krakowskiej elity intelektualnej. Może również zdradzać wykorzystanie informacji o lokalnej proweniencji w procesie konstruowania opowieści
