The article focuses on two main issues. The first is the effort to evaluate already available historiography on non-military uniformed formations (State Police, Silesian Voivodeship Police, Border Protection Corps, Border Guard, Prison Guard and National Railway Guard). They had been organized and trained along military lines and were responsible for internal security of the Second Polish Republic. All organizations mentioned were subordinated to civilian ministries. The paper covers months before the outbreak of WWII and the time of the Polish Military September Campaign of 1939. It also presents research perspectives related to abovementioned structures.Niniejszy artykuł koncentruje się na dwóch zasadniczych kwestiach. Po pierwsze, na próbie oceny historiografii dotyczącej działalności pozawojskowych formacji mundurowych (Policji Państwowej, Policji Województwa Śląskiego, Korpusu Ochrony Pogranicza, Straży Granicznej, Straży Więziennej oraz Straży Kolei Państwowych), a więc organów zorganizowanych i wyszkolonych na wzór wojskowy, odpowiedzialnych za utrzymanie bezpieczeństwa wewnętrznego II Rzeczypospolitej i podporządkowanych w czasie pokoju resortom cywilnym, w miesiącach poprzedzającym wybuch II wojny światowej oraz w trakcie kampanii polskiej 1939 r. Po drugie, na zaproponowaniu dalszych perspektyw badawczych dotyczących ich funkcjonowania we wspomnianym okresie
