Vassilis Alexakis : les « translingues », quels paradigmes?

Abstract

Βασίλης Αλεξάκης: Οι διαγλωσσικοί συγγραφείς, ποια πρότυπα; Η γαλλόφωνη λογοτεχνική παραγωγή των «διαγλωσσικών» συγγραφέων, ιδιαίτερα εκείνη του Βασίλη Αλεξάκη στο μυθιστόρημά του Η πρώτη λέξη (2010), μας επιτρέπει όχι μόνο να εξερευνήσουμε τις κρυφές πτυχές της γαλλικής, μιας επίκτητης και δουλεμένης γλώσσας, αλλά και να εμβαθύνουμε στο μυστήριο των γλωσσών στο σύνολό τους, αγγίζοντας μέχρι και τις απαρχές του ανθρώπινου λόγου. Η αναζήτηση του κεντρικού μυθιστορηματικού χαρακτήρα, του Μιλτιάδη, καταξιωμένου γλωσσολόγου του οποίου η ζωή έχει αφιερωθεί στις γλώσσες, συμβολίζει την ενσάρκωση ενός επανεμφανιζόμενου σύγχρονου Ερμή. Ο ρόλος αυτός, τον οποίο θα ενδυθεί, μετά τον θάνατό του, η αδελφή του, τη μετατρέπει σε έναν «θηλυκό» Ερμή. Ως «οδηγός», αυτό το ανώνυμο πρόσωπο χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα χαρίσματα, όπως τη δυνατότητα να επικοινωνεί με τους νεκρούς και να φέρνει κοντά τα ποικίλα σύμπαντα στα οποία πλοηγείται. Η παρούσα προβληματική για τη γραφή του Αλεξάκη αναπτύσσεται με βάση τη μυθοκριτική οπτική, αναφορικά με τη νέα κατηγοριοποίηση όχι μόνο των γλωσσών που επηρεάζουν η μία την άλλη αλλά και των μύθων οι οποίοι στις μέρες μας εξακολουθούν να επικαιροποιούνται και να επανεγγράφονται.La littérature francophone des auteur-e-s « translingues », particulièrement celle de Vassilis Alexakis dans son roman Le premier mot (2010), nous permet non seulement d’explorer les recoins cachés du français, langue acquise et apprivoisée, mais aussi de creuser le mystère même de toutes les langues, s’aventurant jusqu’aux origines de la parole humaine. La quête que mène principalement le personnage central Miltiadis, dans sa vie « entre les langues » et en tant que linguiste réputé, fait qu’il incarne un Hermès réactualisé, le rôle qui incombera, après son décès, à sa propre sœur devenue une Hermesse au féminin. En tant que « guide », cette personne sans nom est caractérisée par des dons particuliers, étant capable de communiquer avec les morts et de faire se rencontrer les univers variés dans lesquels elle navigue. La présente réflexion sur l’écriture d’Alexakis procède donc dans une perspective mythocritique, face à la nouvelle donne dans la paradigmatique non seulement des langues qui s’influencent mutuellement mais aussi des mythes qui de nos jours continuent à se réactualiser et à se réécrire