research article

Nagroda czy kara? Nowe godności i funkcje w karierze Stanisława Reszki (1544–1600)

Abstract

This article analyzes how Stanisław Reszka (1544–1600), a Catholic clergyman, Polish diplomat, and religious writer, perceived the offices and dignities conferred upon him. Particular attention is given to his narrative regarding promotions—whether he regarded them as an honor or rather as a burden. The study is set within a socio-historical context, incorporating Reszka’s personal reflections on his career development. Reszka’s activities have been previously studied by scholars such as Franz Hipler and Jan Czubek, and more recently by Jadwiga Ambrozja Kalinowska and Anna Maria Lepacka. A detailed reconstruction of his biography is possible due to a rich body of sources, primarily his letters and diary. These documents, partially classified as ego-documents, provide not only factual information but also insight into his emotions and personal experiences. Although Reszka achieved professional success and frequently received new appointments, his path to the highest positions, particularly the episcopate, remained blocked due to his non-noble background. His correspondence contains numerous references to internal dilemmas associated with accepting new dignities, especially those that provoked controversy. In his notes, he often expressed a lack of enthusiasm for certain nominations, emphasizing the challenges and difficulties they entailed. One example is the position of Dean of Warsaw, which required residency, conflicting with his diplomatic duties and ultimately leading him to resign from the post. Reszka twice declined the role of obedience envoy to the pope—a highly prestigious position but one that required significant financial resources and caused him considerable anxiety. His strongest attachment was to the offices granted to him by Stanisław Hozjusz—the Warmian canonry and the sigillatoria at the Apostolic Penitentiary. Beyond their financial benefits, psychological factors may have played a role, including loyalty to Hozjusz and a sense of personal connection to his patronage.Artykuł analizuje sposób, w jaki Stanisław Reszka (1544–1600), katolicki duchowny, polski dyplomata i pisarz religijny, postrzegał nadawane mu urzędy i godności. Szczególną uwagę poświęcono jego narracji dotyczącej awansów – czy traktował je jako wyróżnienie, czy raczej jako obciążenie. Badanie osadzono w kontekście społeczno-historycznym, uwzględniając osobiste refleksje Reszki na temat rozwoju jego kariery. Działalność Reszki była już przedmiotem badań, prowadzonych m.in. przez Franza Hiplera i Jana Czubka, a współcześnie przez Jadwigę Ambrozję Kalinowską oraz Annę Marię Lepacką. Możliwość szczegółowej rekonstrukcji jego biografii wynika z bogatego zasobu źródłowego, obejmującego listy i diariusz, które – jako częściowo egodokumenty – dostarczają nie tylko informacji faktograficznych, lecz także wglądu w emocje i osobiste doświadczenia Reszki. Choć odniósł on sukces zawodowy i wielokrotnie otrzymywał nowe urzędy, jego droga do najwyższych stanowisk, zwłaszcza biskupstwa, pozostawała zamknięta z powodu nieszlacheckiego pochodzenia. W jego korespondencji znajdują się liczne odniesienia do wewnętrznych dylematów związanych z obejmowaniem kolejnych godności, zwłaszcza tych budzących kontrowersje. W swoich notatkach często wyrażał brak entuzjazmu wobec niektórych nominacji, podkreślając związane z nimi trudności i wyzwania. Przykładem może być dziekania warszawska, której wymóg rezydencji kolidował z jego obowiązkami dyplomatycznymi, co ostatecznie skłoniło go do rezygnacji z tego urzędu. Reszka dwukrotnie odrzucił propozycję objęcia funkcji posła obediencyjnego do papieża – zaszczytnego stanowiska, lecz wymagającego znacznych nakładów finansowych i wzbudzającego w nim duży niepokój. Największe przywiązanie wykazywał do stanowisk nadanych mu przez Stanisława Hozjusza – kanonii warmińskiej oraz sygillatorii w Penitencjarii Apostolskiej. Oprócz ich wymiernych korzyści finansowych istotną rolę mógł odgrywać także czynnik psychologiczny, w tym lojalność wobec Hozjusza i poczucie osobistego związku z jego patronatem

    Similar works