Kwaśniewski, Andrzej

Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)

A R C H I WA ,  B I B L I O T E K I I MUZEA KOŚCIELNE 121 (2023)https://doi.org/10.31743/abmk.12699672KS. ANDRZEJ KWAŚNIEWSKI* – LUBLINSPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ ARCHIWUM DIECEZJALNEGO  IM. BŁ. WINCENTEGO KADŁUBKA W KIELCACH  ZA ROK 2022Towarzystwo Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach zostało założone w dniu liturgicznego wspomnienia bł. Wincentego Kadłubka – 9 października 2012 roku. Począwszy od 2015 roku wydawane są co-roczne sprawozdania z jego działalności w czasopiśmie ogólnopolskim „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” oraz w kieleckim czasopiśmie „Świętokrzyskie Studia Archiwalno-Historyczne”. Poprzez regularne publikowanie sprawozdań systematycznie zbierano przy tej okazji literaturę na temat działalności stowa-rzyszenia1. Aktualne sprawozdanie dotyczy roku 2022 i oparte jest na literaturze, źródłach kancelarii towarzystwa i informacjach dostępnych w internecie2.* Ks. Andrzej Kwaśniewski – dr nauk humanistycznych w zakresie historii, adiunkt, Ośrodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych, Wydział Nauk Humanistycznych, Katolicki Uniwer-sytet Lubelski Jana Pawła II, prezes Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Win- centego Kadłubka w Kielcach e-mail: andrzej.kwasniewski@kul.plhttps://orcid.org/0000-0001-7174-21221 Najnowsze opublikowane sprawozdania: A. Kwaśniewski, Sprawozdanie z działalności Towa-rzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2021, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” (dalej: ABMK), 119 (2022) s. 583-588; L. Frączek, Spra-wozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłub-ka w Kielcach za rok 2021, „Świętokrzyskie Studia Archiwalno-Historyczne”, 11 (2022) s. 269-273.2 Towarzystwo Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach (dalej: TPADWKK), Dokumentacja kancelaryjna; tamże, [Protokoły.] Wideokonferencje od nume-ru I do XIX odbyte w 2022 r., oprac. Marian Obara, ss. 379; https://www.facebook.com/towarzy-stwoprzyjaciolarchiwumdiecezjalnego (dostęp: 15.10.2023);https://www.facebook.com/groups/1655306088077804 (dostęp: 15.10.2023);https://www.facebook.com/oratoriumswietychdiecezjikieleckiej (dostęp: 15.10.2023);https://www.facebook.com/groups/194700014201450 (dostęp: 15.10.2023).658 INFORMACJE I SPRAWOZDANIAOd 2013 roku towarzystwo prowadzi program naukowy „Rola Kościoła jako wychowawcy i stróża kultury narodowej”. Przedmiotem tych badań są kościelne dobra kultury, a w praktyce – archiwalia i zbiory bibliotek kościelnych. Działa-nia w ramach programu polegają na prezentowaniu przez pracowników nauko-wych własnych badań w formie referatów w Kurii Diecezjalnej w Kielcach przy ul. Jana Pawła II nr 3. Wystąpienia są zapowiadane poprzez ogłoszenie w postaci cyfrowego plakatu upowszechnianego na Facebooku. Wydrukowany plakat jest również kolportowany w 30 egzemplarzach na terenie miasta Kielce. W dniu 10 maja 2022 roku o godz. 16.00 przedstawiony został referat dr. Piotra Kardysia pt. Organizacja i działalność oficjalatu okręgowego w Kurzelo-wie w okresie staropolskim3. Spotkanie towarzystwa poprowadził dr Jan Główka. Partnerami merytorycznymi programu było Archiwum Diecezjalne w Kielcach, Wyższe Seminarium Duchowne w Kielcach i Wydawnictwo Jedność. Patronat medialny należał do gazety „Niedziela Kielecka” i Tygodnik eM oraz do Radia eM Kielce. Akta Oficjalatu Kurzelowskiego należą do najcenniejszych staropol-skich zespołów w Archiwum Diecezjalnym w Kielcach. Doktor P. Kardyś zajmuje się tym zespołem od dłuższego czasu i jest pierwszym badaczem podejmującym pracę jego całościowego rozpoznania. Przebadane akta pozwoliły mu na ukazanie zawartości, określenie przedmiotu, którym zajmowali się poszczególni oficjałowie, a w rezultacie opracowanie zamierzonego tematu4.W dniu 11 października 2022 roku o godz. 16.00 przedstawiony został referat prof. dr. hab. Adama Massalskiego (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach) pt. Kościół i duchowieństwo jako przedmiot wystąpień na konferencjach sprawozdawczo-wyborczych KW PZPR Województwa Kieleckiego w latach 1949-1971. Spotkanie towarzystwa poprowa-dziła dyrektor Archiwum Państwowego w Kielcach Wiesława Rutkowska. Autor na podstawie prowadzonych badań w dokumentacji partyjnej wyselekcjonował kwestie dotyczące Kościoła. Tematyka grupowała się wokół dwóch zagadnień – opóźnianie przez duchownych procesu zakładania spółdzielni produkcyjnych oraz zmniejszanie rangi obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego poprzez organizowanie obchodów Milenium. Rzadko w dyskusji partyjnej pojawiały się aktualne tematy związane z bp. Czesławem Kaczmarkiem oraz prymasem Stefanem Wyszyńskim. Przepro-wadzona kwerenda ujawniła słabe wykształcenie osób kierowniczych partii oraz niski poziom dyskusji. Szczególnie rażący jest język używany przez debatujących i utrwalony przez protokolantów. Cenna tematyka prezentowana przez prof. dr. hab. A. Massalskiego wpisuje się w kategorię programu – dzieje diecezji kielec-kiej. Współorganizatorem spotkania był Ośrodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Partnerami merytorycznymi programu było Archiwum Diecezjalne w Kielcach i Wyższe Seminarium Duchowne 3 https://www.facebook.com/events/3257307311209750/?ref=newsfeed (dostęp: 15.10.2023).4 https://www.facebook.com/events/s/organizacja-i-dzia%C5%82alnosc-ofic/3257307311209750 (dostęp: 15.10.2023); https://www.facebook.com/groups/1219636988052478/perma-link/5825878950761569 (dostęp: 15.10.2023). INFORMACJE I SPRAWOZDANIA 659w Kielcach. Patronat medialny należał do gazety „Niedziela Kielecka” i Tygodnik eM oraz do Radia eM Kiece5.W ciągu 2022 roku odbyło się 19 wideokonferencji, w tym dwie połączone z wyjazdami. W dniach 14-16 stycznia 2022 roku członkowie towarzystwa prze-bywali w Ciekotach w Ośrodku Pracy Twórczej KREATE, gdzie odbyło się m.in. walne zgromadzenie oraz prezentacja osiągnięć doktoratu W. Rutkowskiej. W czasie tego wyjazdu odwiedzone zostały kościoły w Bodzentynie, Tarczku, Daleszycach i Cisowie. Ponadto odbyło się zwiedzanie ruin zamku biskupiego w Bodzentynie. W dniach 9-10 grudnia 2022 roku miał miejsce objazd naukowy po ziemi mie-chowskiej, w trakcie którego członkowie towarzystwa zwiedzili bazylikę Grobu Bożego w Miechowie, Muzeum Ziemi Miechowskiej, kościoły w Uniejowie, Żarnowcu (rodzinna parafia bł. Maksymiliana Binkiewicza), Łanach Wielkich (romański) oraz Rokitnie. Wieczorem dnia 9 grudnia, po kolacji w hotelu Planeta w Charsznicy, poszczególni uczestnicy czytali kazania prymasa kard. S. Wyszyń-skiego wygłoszone w czasie koronacji obrazów maryjnych w diecezji kieleckiej – Piekoszów, Dąbrowa Górnicza, Wiślica i Smardzowice. Sebastian Filus omówił swoją pracę magisterską na temat dziejów miejscowości Zagorzyce k. Miechowa. Pobyty w kościołach były dobrą okazją do odmówienia litanii do bł. Wincentego Kadłubka w intencji obecnych oraz za zamarłych członków towarzystwa. Wyjazdy były ściśle związane z telekonferencjami, na których przygotowywano program od strony merytorycznej i organizacyjnej. Szczególny ich walor stanowi aspekt ćwiczeniowy. Osoby przygotowujące wybrane treści przedstawiają je zwykle na telekonferencjach. Część zagadnień podejmowanych na wyjazdach prezentowana była w oryginalnej scenerii i funkcji zwiedzania. Obszerną tematykę 19 wideokonferencji da się stypologizować poprzez po-dział na grupy tematyczne. Najwyrazistszą była problematyka hagiograficzna, która dotyczyła świętych związanych z terenem diecezji kieleckiej – Sługa Boży Jan Cieplak, Sługa Boży Rafała z Proszowic, Sługa Boży Świętosław Milczący, bł. ks. Maksymiliana Binkiewicza, bł. bp Jerzy Matulewicz, św. Kinga, bł. Salomea, bł. Bronisława, św. Jacek. Wspomnienia o nich były przygotowywane na podstawie literatury przedmiotu. Szczególne miejsce poświęcono bł. Stefanowi Wyszyńskie-mu oraz św. Janowi Pawłowi II. Z literatury oraz z dostępnych źródeł prasowych i internetowych starano się udokumentować miejsca i formy pobytu tych patronów na terenie diecezji kieleckiej. Grupa referatów dotyczyła biskupów krakowskich i kieleckich – bp Bodzanta, bp Andrzej Załuski i bp Szczepan Sobalkowski. Z tema-tyki maryjnej zrealizowano zagadnienia kultu cudownych obrazów w Daleszycach, Stradowie i Zielenicach. Odrębny charakter miał cykl omówień literatury na temat typu Hodegetrii krakowskiej oraz występowania w Polsce typu ikonograficznego 5 A. Dziarmaga, Jak PZPR debatowała o lokalnym Kościele, „Niedziela”, 64 (2022) nr 44, (wkładka kielecka), s. VII; taż, Kielce: prof. dr hab. Adam Massalski – o Kościele jako przedmiocie wystąpień na konferencjach PZPR w latach 1949-1971, https://www.ekai.pl/kielce-prof-dr-hab-a-dam-massalski-o-kosciele-jako-przedmiocie-wystapien-na-konferencjach-pzpr-w-latach--1949-1971-d624803/ (dostęp: 11.10.2022); https://m.facebook.com/events/505447304330158 (dostęp: 15.10.2023); https://facebook.com/events/s/koscio%C5%82-i-duchowienstwo-jako--p/505447304330158/ (dostęp: 15.10.2023).660 INFORMACJE I SPRAWOZDANIAMatki Bożej Śnieżnej (Sancta Maria Maior – Salus Populi Romani). Grupę referatów tworzyła tematyka związana ze znanymi postaciami historycznymi – bohater z cza-sów wojennych napoleońskich Kajetan Wojciechowski, rodzina Rostworowskich (w tym prof. Emanuel Rostworowski), prof. Władysław Konopczyński, ks. Walerian Meysztowicz (twórca czasopisma „Antemurale”), Tadeusz Czacki (założyciel Li-ceum Krzemienieckiego). Podobny charakter miał referat o przyjaźni Stefana Żerom-skiego z ks. Franciszkiem Zientarą (budowniczy kościoła w Zawierciu). Omówienie postaci księcia Leszka Czarnego miało na celu wyłowienie szczególnie związków z terenami Kielecczyzny oraz cennych ideowo aspektów kultu św. Stanisława.  Dopełnieniem były tematy o: jędrzejowskim obwodzie Armii Krajowej, dziejach parafii w Nowym Korczynie, bitwie miechowskiej (17 lutego 1863 ro-ku), sakramentariach i relikwiarzach. Aktualne problemy związane z wojną na Ukrainie stały się przyczyną swobodnych wypowiedzi, które ułożyły się w cykl nazwany roboczo „podróże na Kresy”. Z problematyką wojny na Ukrainie wiązały się ćwiczenia polegające na omówieniu tekstu kazań Stanisława ze Skarbimierza na temat wojny sprawiedliwej. Na forum towarzystwa była omawiana ostatnia książka ks. prof. Daniela Olszewskiego – Kultura i życie religijne społeczeństwa polskiego w XIX wieku. Członkowie towarzystwa brali udział w kulcie religijnym w sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Szczaworyżu.Z misją towarzystwa związane są najnowsze artykuły dotyczące kościelnych dóbr kultury oraz dziejów kościelnych odnoszących się do terenów obecnej diecezji kieleckiej. Doktor hab. Maria Dębowska (emerytowany pracownik Ośrodka Archi-wów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych KUL oraz członek Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach) wydała kolejny tom kroniki norbertanek imbramowickich6. Doktor P. Kardyś opublikował artykuł na temat inkunabułów medycznych przechowywanych w Bibliotece Wyższego Seminarium Duchownego w Kielcach7. Ponadto recenzję na temat Antyfonarza kieleckiego8. Ksiądz dr Andrzej Kwaśniewski wydał artykuł popularyzujący badania naukowe na temat Polaków pomagających Żydom w czasie II wojny światowej9. Opracowana została również publikacja ukazująca wartość dorobku naukowego ks. Józefa Zdanowskiego10. Profesor Waldemar Kowalski wydał tekst na temat war-6 Kronika klasztoru norbertanek w Imbramowicach 1703-1741, oprac. M. Dębowska, Kraków 2022.7 P. Kardyś, Inkunabuły „medyczne” z Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego w Kielcach, ABMK, 118 (2022) s. 141-170.8 Tenże, [Recenzja]: Antiphonarium Kielcense. Antyfonarz kolegiaty kieleckiej (ok. 1372 r.). Wydanie fototypiczne z komentarzem, red. Krzysztof Bracha, Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Ko-chanowskiego, Wydawnictwo Jedność, Kielce 2020, ss. 744, ISBN 978-83-7133-780-2 UJK, 978-83-8144-387-6 Jedność, ABMK, 119 (2022) s. 541-548.9 A. Kwaśniewski, Ratowanie Żydów w czasie II wojny światowej, ankieta diecezji kieleckiej, „Echo Dnia”, 24.02.2022, [dodatek:] „Nasza Historia. Świętokrzyskie”, s. 7. Por. tenże, Polacy ratujący Żydów na terenie diecezji kieleckiej w latach 1939-1945. Nieznane przypadki heroizmu chrześcijańskiego, w: Pomoc świadczona ludności żydowskiej przez Polaków w latach 1939-1945 ze szczególnym uwzględnieniem Kielecczyzny, red. J. Gapys, A. Dziarmaga, Kielce 2016, s. 135-155.10 Tenże, Dorobek historiograficzny księdza Józefa Zdanowskiego, w: Patrimonium Ecclesiae Christi tradere. Księga pamiątkowa dedykowana księdzu biskupowi Janowi Kopcowi z okazji 75-lecia  INFORMACJE I SPRAWOZDANIA 661tościowego źródła dotyczącego parafii Racławice11. Drugą pracę W. Kowalskiego stanowi cenne studium oparte o najstarszą księgę metrykanlą parafii kieleckiej12. Profesor Małgorzata Karkocha opublikowała edycję źródłową zawierającą spis plebanów nawarzyskich13.Słowa kluczowe: Archiwum Diecezjalne w Kielcach; kościelne dobra kultury; oficjalat kurzelowski; program naukowy „Rola Kościoła jako wychowawcy i stróża kultury naro-dowej”; Ośrodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych KULREFERENCES / BIBLIOGRAFIAŹródła archiwalneTowarzystwo Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im bł. Wincentego Kadłubka w Kiel-cach (TPADWKK) Dokumentacja kancelaryjna.[Protokoły.] Wideokonferencje od numeru I do XIX odbyte w 2022 r., oprac. M. Obara, ss. 379.Źródła drukowaneDziarmaga Agnieszka, Jak PZPR debatowała o lokalnym Kościele, „Niedziela”, 64 (2022) nr 44, (wkładka kielecka), s. VII.Kronika klasztoru norbertanek w Imbramowicach 1703-1741, oprac. M. Dębowska, Kra-ków 2022.OpracowaniaFrączek Lech, Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjal-nego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2021, „Świętokrzyskie Studia Archiwalno-Historyczne”, 11 (2022) s. 269-273.Kardyś Piotr, [Recenzja:] Antiphonarium Kielcense. Antyfonarz kolegiaty kieleckiej (ok. 1372 r.). Wydanie fototypiczne z komentarzem, red. Krzysztof Bracha, Wydawnic-two Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, Wydawnictwo Jedność, Kielce 2020, ss. 744, ISBN 978-83-7133-780-2 UJK, 978-83-8144-387-6 Jedność, „Archiwa, Biblio-teki i Muzea Kościelne”, 119 (2022) s. 541-548.urodzin, 50-lecia prezbiteratu, 30-lecia sakry biskupiej i 40-lecia pracy naukowej, t. 2, red. P. Gó-recki, J. Pyka, Opole 2022, s. 895-908.11 W. Kowalski, Podkrakowska plebania schyłku XVII stulecia w świetle rozliczeń po śmierci jej gospodarza, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 70 (2022) nr 4, s. 465-485.12 Tenże, Trydenckie wyzwania a duszpasterstwo w kieleckiej parafii kolegiackiej drugiej poło-wy XVI wieku, w: Jednostka, rodzina i struktury społeczne w perspektywie historycznej. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Cezaremu Kukli z okazji 45-lecia pracy naukowej, red. P. Łozowski, R. Poniat, Białystok 2022, s. 616-626.13 M. Karkocha, Rządcy parafii Nawarzyce w XVI–XIX stuleciu, „Przegląd Nauk Historycznych”, 20 (2022) s. 281-315.662 INFORMACJE I SPRAWOZDANIAKardyś Piotr, Inkunabuły „medyczne” z Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego w Kielcach, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 118 (2022) s. 141-170. Karkocha Małgorzata, Rządcy parafii Nawarzyce w XVI–XIX stuleciu, „Przegląd Nauk Historycznych”, 20 (2022) s. 281-315.Kowalski Waldemar, Podkrakowska plebania schyłku XVII stulecia w świetle rozliczeń po śmierci jej gospodarza, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 70 (2022) nr 4, s. 465-485.Kowalski Waldemar, Trydenckie wyzwania a duszpasterstwo w kieleckiej parafii kolegiac-kiej drugiej połowy XVI wieku, w: Jednostka, rodzina i struktury społeczne w perspek-tywie historycznej. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Cezaremu Kukli z okazji 45-lecia pracy naukowej, red. P. Łozowski, R. Poniat, Białystok 2022, s. 616-626.Kwaśniewski Andrzej, Dorobek historiograficzny księdza Józefa Zdanowskiego, w: Patri-monium Ecclesiae Christi tradere. Księga pamiątkowa dedykowana księdzu biskupo-wi Janowi Kopcowi z okazji 75-lecia urodzin, 50-lecia prezbiteratu, 30-lecia sakry biskupiej i 40-lecia pracy naukowej, t. 2, red. P. Górecki, J. Pyka, Opole 2022, s. 895-908.Kwaśniewski Andrzej, Polacy ratujący Żydów na terenie diecezji kieleckiej w latach 1939-1945. Nieznane przypadki heroizmu chrześcijańskiego, w: Pomoc świadczona ludności żydowskiej przez Polaków w latach 1939-1945 ze szczególnym uwzględnie-niem Kielecczyzny, red. J. Gapys, A. Dziarmaga, Kielce 2016, s. 135-155.Kwaśniewski Andrzej, Ratowanie Żydów w czasie II wojny światowej, ankieta diecezji kieleckiej, „Echo Dnia”, 24.02.2022, [dodatek:] „Nasza Historia. Świętokrzyskie”, s. 7.Kwaśniewski Andrzej, Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2021, „Archiwa, Bi-blioteki i Muzea Kościelne”, 119 (2022) s. 583-588.NetografiaDziarmaga Agnieszka, Kielce: prof. dr hab. Adam Massalski – o Kościele jako przedmio-cie wystąpień na konferencjach PZPR w latach 1949-1971, https://www.ekai.pl/kiel-ce-prof-dr-hab-adam-massalski-o-kosciele-jako-przedmiocie-wystapien-na-konfe-rencjach-pzpr-w-latach-1949-1971-d624803/ (dostęp: 11.10.2022).https://facebook.com/events/s/koscio%C5%82-i-duchowienstwo-jako-p/5054473 04330158/ (dostęp: 15.10.2023).https://www.facebook.com/events/306145083723848/ (dostęp: 15.10.2023).https://www.facebook.com/events/3257307311209750/?ref=newsfeed (dostęp: 15.10.2023).https://www.facebook.com/events/s/organizacja-i-dzia%C5%82alnosc-ofic/325730 7311209750 (dostęp: 15.10.2023).https://www.facebook.com/groups/1219636988052478/permalink/5825878950761569 (dostęp: 15.10.2023).https://www.facebook.com/groups/1655306088077804 (dostęp: 15.10.2023).https://www.facebook.com/groups/194700014201450 (dostęp: 15.10.2023).https://www.facebook.com/oratoriumswietychdiecezjikieleckiej (dostęp: 15.10.2023).https://www.facebook.com/towarzystwoprzyjaciolarchiwumdiecezjalnego (dostęp: 15.10. 2023).

Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. Bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2022

https://repozytorium.kul.pl/bitstreams/afc34653-e00a-44bc-8c68-637eb46484aa/download

Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. Bł. Wincentego Kadłubka w Kielcach za rok 2022

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)