تحلیل مقایسها‌ی کارکرد روایت در داستان‌های آدمی و سگ اعظم رهنورد زریاب و پِشَک‌هایی1 که آدم می‌شوند سپوژمی زریاب

Abstract

قصد اصلی نوشته‌ی حاضر، این است که کارکرد و شناخت ساختار و عناصر هسته­ای و اصلی روایت را در متن­های روایی، یکی از عوامل کلیدی در شناخت درون­مایه‌ی اصلی اثر روایی معرفی کند. تحلیل سطوح روایت و طرح پیرنگ در درون دنیای داستانی، نشان می­دهد که تم اصلی متن داستانی چیست و داستان­نویس با چه ترفندهایی می­تواند این تم یا درون­مایه‌ی اصلی را برای خواننده‌ی اثرش به ­نمایش بگذارد؟ برای رسیدن به ­این مهم، سطح روایی و طرح پیرنگ دو داستان از نویسندگان به­نام و پرکار افغانستان را به­گونه‌ی مقایسه­ای تحلیل و تبیین کرده­ایم. داستان آدمی و سگ نوشته‌ی رهنور زریاب، از نویسندگان نام­آشنای افغانستان در طول چند دهه‌ی اخیر است. فعالیت­های پیوسته و تعدّد آثارش، او را در رأس پرکارترین نویسنده­های افغانستانی در حوزه‌ی ادبیات داستانی قرار داده است. داستان پِشَک‌هایی که آدم می‌شوند، نوشته‌ی سپوژمی2 زریاب است که او نیز یکی از داستان­نویسان به­نام بوده و آشنایی­اش با زبان فرانسه توانسته بر کیفیت ساختاری داستان­های او اثر بگذارد. تحلیل مقایسه­ای روایت­شناختی این داستا­ن­ها به­خوبی می­تواند درون­مایه‌ی اصلی داستان­ها را مشخص سازد. مخاطب، با خوانش این داستان­ها بدون تشخیص ساختارهای روایی، شاید درون­مایه‌ی اصلی آن­ها را به­سادگی درک نکند، اما با دقت و توجه روی ساختارهای روایی، به ­این مهم به­راحتی دست می­یابد