Yirmi üç yıllık nüzul sürecinde hitap ettiği toplumun düşünce dünyasını şekillendiren Kur’an-ı Kerim, müntesiplerinin günlük pratiklerine varana kadar hayatına dokunan ilahi bir kitaptır. Araştırmanın konusu, Kur’an’ın nüzul sürecinde kadınların muvâfakatı ile inen ayetlerdir. Nüzul sebepleri dikkate alınarak belirli kadın sahabiler çerçevesinde konu işlenecektir. Kadın ve erkeğin toplumsal cinsiyet rolleri ve kadının toplumsal düzeyde değeri hakkında birçok çalışma yapılmıştır. Tefsir alanında yapılan çalışmalarda ise ilk dönem müfessirlerin ataerkil toplumsal ve geleneksel şartlarda yaşamaları, daha çok İsrailiyattan kaynaklı asılsız bilgileri kullanmaları neticesinde kadına hak ettiği değeri vermedikleri yadsınamaz bir gerçektir. Bu değersizleştirmelerin sözüm ona kadınların yaratılıştan getirdikleri noksanlık, fitne aracı olmaları gibi yorumlarla bağlantı kurularak yapıldığı aşikârdır. Araştırmada konu olarak Kur’an’ın indirildiği süreçte kadınların muvâfakatı ile inen ayetlerin seçilmesi, son dönemlerde İslamiyet’te kadına dair olumsuz söylemlerin artması nedeniyle bu konuyla alakalı çalışmalara katkı sunmaktır. Kaynak taraması yöntemiyle yapılan araştırmada, kadınların temennisi üzerine inen ayetlere farklı bir bakış açısıyla yaklaşım sergilenmiştir. Çalışma, nassın içeriğine ideolojik yaklaşan ve nastan ziyade yerel kültüre göre kadının İslam’daki yerini değersizleştirmeye çalışan yaklaşımlara karşı bir argüman üretmek amacıyla hazırlanmıştır. Kadınların hor görüldükleri bir halden Kur’an ile istekleri dikkate alınıp sorunları çözülerek, hayata dair faaliyetlerini iyi bir şekilde icra edebilecekleri konuma getirilmelerinin anlatıldığı bu çalışma tefsir alanyazınındaki ‘kadın’ ile ilgili çalışmalara katkı sağlayacaktır. Vahyedildiği toplumun Kur’an öncesi yaşantısını bilmek ilahi hitabı doğru anlamayabilmenin yollarındandır. Varlıklara hak ettiği değeri kazandıran bir söylemi olan ilahi hitabın kadınların haklarına dönük sunduğu argümanları daha iyi anlamak adına öncelikle Kur’an’ın hitap tarzıyla alakalı kısa bilgiler verilip cahiliye dönemindeki kadının durumuna değinilmiştir. Ayetlerle layık olduğu değeri bulan kadının isteklerinin, o an indirilen ayetlerle uyuştuğunu anlatabilmek açısından önce muvâfakaâta ve muvâfakaâtın imkanına dair bilgiler verilmiştir. Kadınların horlandıkları ve yaşamsal haklarının bile kısmen ellerinden alındığı bir halden Kur’an ile istekleri dikkate alınıp sorunları çözülerek, hayata dair faaliyetlerini iyi bir şekilde icra edebilecekleri konuma getirilmeleri verilen örneklerle anlatılmaya çalışılmıştır. Çalışma sonucunda cahiliyeden asrısaadete giden yolda Kur’an’ın, sosyokültürel bağlamda kadına çok değer verdiği, kadın ve erkeğe dair bir ayrımcılığın olmadığı ve tarih ötesi için kadın hakkında olumlu mesajlar içerdiği sonucuna ulaşılmıştır.
* Bu çalışma 4. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu’nda sözlü olarak sunulan “Kur’an’ın Nüzul Sürecinde Kadının Muvâfakaâtına Dair İnen Âyetler” adlı bildirinin içeriği geliştirilerek üretilmiş hâlidir
