Kıraat İlmi Lisansüstü Derslerinin Değerlendirilmesi: Müfredat Önerisi

Abstract

Bu çalışmada kıraat ilmi derslerinin lisansüstü programındaki mevcut durumu nasıldır?  Derslerin hiyerarşik dağılımı nasıl olmalıdır? Ders örnekleri nasıl olmalıdır? sorularına cevap aranmıştır. Çünkü mevcut durumda lisansüstü kıraat ilmi derslerinin yetersiz ve dağılımının düzensiz olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, derslerin verimliliğini artırmak için giriş sınavı, dil problemi ve bazı konularda önerilerde bulunulmuştur. Son yıllarda lisansüstü eğitim yaygınlaşmıştır.  İlahiyat fakültelerinin çoğalmasıyla birlikte kıraat ilminde lisansüstü eğitim talebi artmıştır. Bu eğitimin, Millî Eğitim Bakanlığında ve Diyanet İşleri Başkanlığında da kariyer basamaklarında önemi büyüktür. Kur’an okuma ve kıraat ilmi de bütün görev alanlarında en temel dersleri oluşturmaktadır. Kıraat ilmindeki yeterliliğin lisansüstü ders döneminde sağlanması gerekmektedir. Bunun yerine getirilmesinde müfredat derslerinin önemi büyüktür. Bu sebeple yüksek lisans ve doktora programı derslerinin birbirini tamamlayıcı olması gerekir. Yüksek lisans derslerinin, alanın kaynaklarını ve konularını tanıtan temel derslerden; doktora derslerinin ise teferruata dair ve problematik konuları içeren derslerden oluşması programın amacına katkı sağlayacaktır. Bu amaçla kıraat ilminde lisansüstü programı için yeni bir müfredat önerisi sunulmuştur. Çalışma müfredat dersleri ile sınırlandırılmıştır. Çalışma yapılırken, bünyesinde kıraat ilmine ilişkin ders müfredatı barındıran sosyal bilimler enstitülerinin müfredatları taranmıştır ve genel durum açıklanmıştır. Bununla birlikte, kıraat ilmi dışındaki diğer İslami ilimler alanlarında yapılan çalışmalar, yaşadığımız tecrübeler ve alanın uzmanlarının yorumları muvacehesinde değerlendirmeler yapılmıştır. Kıraat ilminde birçok köklü üniversitede yeterli ders mevcut iken, yeni yapılanan birçok üniversitede kıraat ve tefsir ilminin birlikte düşünülmesi ve yeterli öğretim elemanın olmaması sebebiyle derslerin yetersiz ve düzensiz olduğu tespit edilmiştir. Yüksek lisans ve doktora programının amacını gerçekleştirmek için derslerin hiyerarşik olması gerekir. Bu çerçevede yüksek lisans programında Klasik Tecvid Metinleri, Klasik Tecvid ve Kıraat Kaynakları, Kıraat İlmi ve Tarihi, İmam-ı Âsım ve Âsım Kıraatı, Kur’an/Mushaf Tarihi ve Klasik Kıraat Metinleri derslerinin verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Doktora derslerinde ise Klasik Kıraat Metinleri (konu ve usul metinleri), Kıraat-ı Aşere Usulü, Şaz Kıraatlar, Kıraat-Tefsir İlişkisi, Kıraat İlminde Vakıf-İbtida ve Literatürü gibi dersler öncelikli olarak seçilmiş, iki programda okutulabilecek farklı dersler de önerilmiştir. Ayrıca, ilahiyat alanında tezsiz yüksek lisans programının ve derslerinin pek olmadığı görülmüştür. Alanda çalışanlara yönelik (MEB) meslekî bir programın açılmasının, hassaten Kur’an kıraatına dair yeterliliği ve verimliliği artırma konusunda bir ihtiyaç olduğu kanaati hasıl olmuştur. Bu programın Tashih-i Hurûf ve Hüsn-i Tilavet adıyla açılması halinde, Kur’an Okuma (Yüzüne Talim) (2 Dönem), Kur’an Okuma (Ezber Talimi) (2 Dönem), Tecvid Metinleri, Güzel Kur’an Okuma, İmamlık ve Müezzinlik, Cami Musikisi, Kıraat İlmi ve Tarihi, Âsım Kıraatı ve Özellikleri gibi derslerin verilmesi gerekli görülmüştür