Badano efektywność ekonomiczną zastosowania wzrastających dawek hydrożelu
w uprawie pieczarki dwuzarodnikowej Agaricus bisporus (Lange) Sing. Imbach odmiany
SYLVAN 737 w warunkach kontrolowanego klimatu. Stwierdzono, że zastosowanie
dawki hydrożelu w ilości 50 i 150 g·m-2 jest ekonomicznie nieuzasadnione, ponieważ
nie odnotowano istotnego wzrostu plonowania. Przeprowadzona analiza ekonomiczna
oraz analiza istotności różnic upoważniają do stwierdzenia, że ekonomicznie uzasadniona
dawka hydrożelu wynosi 100 g·m-2

Koc, Grzegorz

Szarek, Stanisław

English

AgEcon Search - Research in Agricultural & Applied Economics

Give to AgEcon SearchThe World’s Largest Open Access Agricultural & Applied Economics Digital LibraryThis document is discoverable and free to researchers across the globe due to the work of AgEcon Search.Help ensure our sustainability.AgEcon Searchhttp://ageconsearch.umn.eduaesearch@umn.eduPapers downloaded from AgEcon Search may be used for non-commercial purposes and personal study only. No other use, including posting to another Internet site, is permitted without permission from the copyright owner (not AgEcon Search), or as allowed under the provisions of Fair Use, U.S. Copyright Act, Title 17 U.S.C.No endorsement of AgEcon Search or its fundraising activities by the author(s) of the following work or their employer(s) is intended or implied. ISSN 1899-5772 Journal of Agribusiness and Rural Development www.jard.edu.pl 4(22) 2011, 115-122  Copyright © Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu  Adres do korespondencji – Corresponding author: dr inż. Stanisław Szarek, Pracownia Agrome-teorologii i Podstaw Melioracji, Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach, ul. Prusa 12, 08-110 Siedlce, Poland, e-mail: szarek@uph.edu.pl EFEKTYWNOŚĆ ZASTOSOWANIA WZRASTAJĄCYCH DAWEK HYDROŻELU W UPRAWIE PIECZARKI DWUZARODNIKOWEJ AGARICUS BISPORUS (LANGE) SING. IMBACH Grzegorz Koc, Stanisław Szarek Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach Abstrakt. Badano efektywność ekonomiczną zastosowania wzrastających dawek hydro-żelu w uprawie pieczarki dwuzarodnikowej Agaricus bisporus (Lange) Sing. Imbach od-miany SYLVAN 737 w warunkach kontrolowanego klimatu. Stwierdzono, że zastosowa-nie dawki hydrożelu w ilości 50 i 150 g·m-2 jest ekonomicznie nieuzasadnione, ponieważ nie odnotowano istotnego wzrostu plonowania. Przeprowadzona analiza ekonomiczna oraz analiza istotności różnic upoważniają do stwierdzenia, że ekonomicznie uzasadniona dawka hydrożelu wynosi 100 g·m-2.  Słowa kluczowe: efektywność produkcji, hydrożele, pieczarka dwuzarodnikowa WSTĘP W produkcji rolniczej poszukuje się wciąż nowych sposobów na poprawę efektyw-ności gospodarowania. Realizacja tego celu jest możliwa poprzez maksymalizację wiel-kości produkcji lub minimalizację kosztów uzyskania tej produkcji. W tym celu stosuje się różne substancje mające korzystny wpływ na wzrost wielkości produkcji, poprawę jej jakości, ograniczenie zachorowalności oraz inne cechy produktów. Zasadą racjonal-nego gospodarowania jest to, aby wydatkowane środki zwróciły się w całości. Mija się z celem ponoszenie dodatkowych nakładów, jeśli nie zwrócą się one z nawiązką. Dlate-go też stosowanie nowych technologii i środków produkcji zawsze powinno być wni-kliwie analizowane pod kątem poniesionych kosztów i osiągniętych korzyści.  G. Koc, S. Szarek Journal of Agribusiness and Rural Development 116 Większość substancji plonotwórczych zastosowanych w produkcji rolniczej daje efekt hormetyczny. Oznacza to, że przekroczenie optymalnej dawki tej substancji po-woduje spadek plonu i pogorszenie jego jakości. Wyznaczenie właściwej dla danej rośliny dawki hormetyzatora jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy zastosuje się rachu-nek marginalny. Rachunek ten został skonstruowany na bazie prawa coraz mniejszej wydajności ziemi i jest, jak udowodniono, pochodną efektu hormetycznego [Szarek 2005]. Nie podlega dyskusji, że plonowanie roślin uprawnych jest uzależnione od ilości do-stępnej wody. Niestety, w sezonie wegetacyjnym występują okresy nadmiernej podaży wody oraz okresy deficytu wody. Równomierne zaopatrzenie rośliny w wodę w całym sezonie wegetacyjnym może wydatnie polepszyć plony, a co za tym idzie – w istotny sposób wpływa na poprawę efektywności gospodarowania. Takie założenie było impul-sem do wprowadzenia i stosowania hydrożeli (sorbentów) w produkcji rolniczej. Zastosowanie w podłożach hydrożeli wpływa na wzrost powierzchni właściwej oraz pojemności sorpcyjnej gleby, co zwiększa możliwość zatrzymywania wody [Hetman  i Martyn 1996, Martyn i in. 1998]. Równocześnie zmienia się struktura zatrzymywanej wody. Zostaje ograniczona ilość wody adsorpcyjnej, niedostępnej dla roślin, natomiast zwiększa się ilość wody dostępnej dla roślin. Wyniki badań pokazują również, że sor-benty hamują proces filtracji i parowania wody z podłoża [Hajnos i in. 1994, Sokołow-ska i in. 1994]. Możliwość wbudowania w hydrożele kationów różnych metali i nieme-tali sprawia, że stają się one potencjalnym źródłem składników pokarmowych dla roślin [Breś i Łuczak 1996].  Niewiele wyników dotychczas przeprowadzonych badań dotyczyło zastosowania hydrożeli w uprawie pieczarek. Dostępne dane dają podstawę do stwierdzenia, że hy-drożele chronią pieczarki przed stresem wodnym, wywołanym okresowymi niedobora-mi wody w podłożu, poprawiają strukturę okrywy i jej napowietrzenie. Redukują rów-nież częstotliwość podlewania [Szyduga 2002]. CEL PRACY, MATERIAŁ I METODY BADAWCZE Celem pracy była ocena efektywności zastosowania wzrastających dawek hydrożelu poliamidowego w uprawie pieczarki dwuzarodnikowej Agaricus bisporus (Lange) Sing. Imbach odmiany SYLVAN 737 w warunkach kontrolowanego klimatu.  Materiałem badawczym były wyniki czterech doświadczeń przeprowadzonych  w obiekcie pieczarkarskim zlokalizowanym w powiecie siedleckim. Doświadczenie 1  i 2 przeprowadzono w III rzutach, zaś doświadczenie 3 i 4 w II rzutach ze względu na wystąpienie grzyba zielonych pleśni (Trichoderma harzianum). W doświadczeniach zastosowano następujące dawki hydrożeli: H0 – kontrola bez dodatku hydrożelu, H1 – 50 g·m-2, H2 – 100 g·m-2, H3 – 150 g·m-2. We wszystkich doświadczeniach określono wielkość plonu handlowego (kg·m-2). Efektywność zastosowania sorbentów określono przeprowadzając rachunek marginalny [Szarek i Witak 2005]. Celem tego rachunku jest wyznaczenie takiego poziomu inten-Efektywność zastosowania wzrastających dawek hydrożelu w uprawie pieczarki ... 4(22) 2011 117sywności produkcji, po przekroczeniu którego dalsze zwiększanie nakładów nie ma uzasadnienia ekonomicznego. Podstawowym wzorem na koszty krańcowe (Kk) jest:  kKΔPΔK  gdzie: K – dodatkowe koszty produkcji P – wartość dodatkowej produkcji Przyrost kosztów (K) można określić jako ciąg arytmetyczny przybierający postać: K1 – K0; K2 – K1; K3 – K2… Kn – Kn-1. Przyrost produkcji (P) jest pochodną przyrostu kosztów i można go również okre-ślić jako ciąg arytmetyczny w postaci: P1 – P0; P2 – P1; P3 – P2… Pn – Pn-1 Relację K i P określa się dla tych samych poziomów intensywności.  Możliwe są następujące warianty relacji K/P:  1ΔPΔK  – dodatkowe nakłady na dodatkową produkcję są opłacalne,  1ΔPΔK  – dodatkowe nakłady są równe dodatkowej produkcji,  ;1ΔPΔK  0ΔPΔK  – dodatkowe nakłady na dodatkową produkcję są nieopłacalne. W badaniach obliczono koszt zastosowania hydrożelu – K (€·m-2) oraz wartość dodatkowej produkcji – P (€·m-2), przyjmując założenie, że dodatkowa dawka hydro-żelu ma wyłączny wpływ na wielkość osiągniętej produkcji. Średnia cena sprzedaży pieczarek będąca podstawą do obliczeń wyniosła 0,997 €·kg-1. Cena hydrożelu zasto-sowanego do doświadczenia wyniosła 7,48 €·kg-1. Aby zbadać stopień zróżnicowania plonów, określono wartość średniej, odchylenia standardowego (SD) i współczynnika zmienności (CV). Przyjęto, że o małym zróżni-cowaniu wyników można mówić wtedy, jeśli wartość współczynnika zmienności jest niższa od 10%, o średnim – 10-60% i wysokim – powyżej 60% [Rószkiewicz 2002]. Dla zbadania istotności różnic średnich zastosowano test t-Studenta, dla poziomu istot-ności p = 0,01. WYNIKI Przeprowadzone doświadczenia pokazały, że zastosowanie hydrożeli w uprawie pie-czarki prowadziło do wzrostu plonu z jednostki powierzchni. Średni plon pieczarek  w próbie, gdzie nie stosowano dodatku hydrożelu do podłoża, wyniósł 20,78 kg·m-2 (tab. 1). Dodatek hydrożelu w ilości 50 g·m-2 spowodował wzrost średniego plonu  z czterech doświadczeń o 0,5 kg. Gdy dodano hydrożel w ilości 100 g·m-2, zanotowano wzrost plonu o 1,35 kg·m-2, a gdy dodano 150 g·m-2 hydrożelu zanotowano wzrost G. Koc, S. Szarek Journal of Agribusiness and Rural Development 118 plonu o 1,29 kg·m-2. Należy zauważyć, że przy dawce H3 hydrożelu plon pieczarek był niższy niż przy dawce H2. W doświadczeniach występowało średnie zróżnicowanie plonowania, bowiem war-tość współczynnika zmienności dla czterech doświadczeń wyniosła 18,2%. Na taki wynik miało wpływ zróżnicowane plonowanie w niektórych rzutach. W 3 i 4 doświad-czeniu uprawa została zaatakowana przez grzyb zielonej pleśni Trichoderma harzia-num, co wydatnie zmniejszyło plon handlowy pieczarek z tych doświadczeń, bowiem nie zebrano pieczarek z III rzutu (tab. 1).  Tabela 1. Plony pieczarek w doświadczeniach 1-4 (kg·m-2) Table 1. Mushrooms harvest during the experiments 1-4 (kg·m-2). Nr rzutu Area nr Dawka hydrożelu – Hydrogel dose Średnia Mean SD CV (%) H0 H1 H2 H3 Doświadczenie 1 – Experiment 1 I 11,90 13,20 12,70 13,60 12,85 0,73 5,70 II 11,00 11,70 12,40 12,40 11,88 0,67 5,64 III 3,40 3,30 4,00 4,40 3,78 0,52 13,74 I-III 26,30 28,20 29,10 30,40 28,50 1,72 6,04 Doświadczenie 2 – Experiment 2 I 13,50 13,30 14,30 14,20 13,83 0,50 3,61 II 10,60 10,50 10,50 11,60 10,80 0,54 4,96 III 2,10 2,60 2,80 2,80 2,58 0,33 12,83  I-III 26,20 26,40 27,60 28,60 27,20 1,12 4,12 Doświadczenie 3 Experiment 3 I 8,39 9,02 9,47 7,90 8,70 0,69 7,94 II 5,09 4,52 5,94 4,22 4,94 0,76 15,31  13,48 13,54 15,41 12,12 13,64 1,35 9,91 Doświadczenie 4 – Experiment 4 I 11,70 10,77 10,47 11,37 11,08 0,56 5,04 II 5,45 6,21 5,93 5,77 5,84 0,32 5,43  I-II 17,15 16,98 16,40 17,14 16,92 0,35 2,09 Średnia 1-4 Mean 1-4 20,78 21,28 22,13a 22,07 21,56 3,93 18,22 a – różnice istotne dla p = 0,01. Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników doświadczeń. a – differences significant on p = 0.01. Source: self elaboration based on experiments results. Efektywność zastosowania wzrastających dawek hydrożelu w uprawie pieczarki ... 4(22) 2011 119Analizując poszczególne doświadczenia można zauważyć nierównomierny wzrost plonowania w miarę zwiększania dodatku hydrożelu do podłoża. W doświadczeniu 1 i 2 wzrost plonowania był obserwowany aż do dawki H3 hydrożelu. W doświadczeniu 3 po przekroczeniu dawki 100 g·m-2 hydrożelu zaobserwowano wyraźny spadek plonu pie-czarki (tab. 1, rys. 1). W doświadczeniu 4 nie zaobserwowano wzrostu plonowania. Dodatek hydrożelu w ilości 50 i 100 g·m-2 spowodował nawet spadek plonu w stosunku do kontroli. Najwyższe plony pieczarek zanotowano w doświadczeniu 1 i 2. W porów-naniu z kontrolą, przyrost plonu (H3-H0), wywołany dodatkiem hydrożelu, w doświad-czeniu 1 wyniósł prawie 1,7 kg·m-2. W doświadczeniu 2 i 3 przyrost plonu nie przekro-czył 1 kg·m-2. Najwyższy wzrost plonowania – 1,93 kg – wywołany dodatkiem hydro-żelu, zanotowano w doświadczeniu 3, gdy dawka wyniosła 100 g·m-2.   Rys. 1. Średnie plony pieczarek w doświadczeniach I i II  Źródło: opracowanie własne. Fig. 1. Average volume of mushrooms harvest in different experiments  Source: self elaboration. W związku z tym, że cena kilograma pieczarek wyniosła 0,997 €, wartość produkcji z powierzchni 1 m2 kształtowała się na poziomie takim samym jak plonowanie i wystę-powały pod tym względem jednakowe tendencje (tab. 2), dlatego też w tym wypadku pominięto szczegółową analizę. Test istotności różnic potwierdził, że dawka hydrożelu w ilości 100 g·m-2 spowodo-wała istotny wzrost plonowania w porównaniu z obiektem kontrolnym. Tym samym wartość plonu pieczarek wykazała również istotne różnice.  Aby ocenić ekonomiczną efektywność zastosowania wzrastających dawek hydroże-lu, przeprowadzono rachunek marginalny (tab. 3). Jeśli relacja K/P < 0, wówczas zastosowanie dodatkowych nakładów jest efektywne. W tym przypadku dodatkowe koszty hydrożelu są niższe niż wartość dodatkowego plonu pieczarki. Wartość K/P > 0 lub ujemna, świadczy o nieefektywnym wykorzystaniu dodatkowych nakładów. 2425262728293031Plon pieczarek (kg·m-2) Mushroms harvest  (kg·m-2)2H0 H1 H2 H3Doświadczenie 1Experiment 1 Doświadczenie 2Experiment 2 26,3 26,2 28,226,429,127,630,428,6 Dawka hydrożelu – Hydrogel doseG. Koc, S. Szarek Journal of Agribusiness and Rural Development 120 Tabela 2. Wartość plonu pieczarek w doświadczeniach 1-4 (€·m-2). Table 2. Value of mushroom harvest in experiments 1-4 (€·m-2). Nr rzutu Area nr Dawka hydrożelu – Hydrogel dose H0 H1 H2 H3 Doświadczenie 1 – Experiment 1 I 11,86 13,16 12,66 13,56 II 10,97 11,66 12,36 12,36 III 3,39 3,29 3,99 4,39  I-III 26,22 28,12 29,01 30,31 Doświadczenie 2 – Experiment 2 I 13,46 13,26 14,26 14,16 II 10,57 10,47 10,47 11,57 III 2,09 2,59 2,79 2,79  I-III 26,12 26,32 27,52 28,51 Doświadczenie 3 – Experiment 3 I 8,36 8,99 9,44 7,88 II 5,07 4,51 5,92 4,21  I-II 13,44 13,50 15,36 12,08 Doświadczenie 4 – Experiment 4 I 11,66 10,74 10,44 11,34 II 5,43 6,19 5,91 5,75  I-II 17,10 16,93 16,35 17,09 Średnia 1-4 Mean 1-4 20,72 21,22 22,06a 22,00 a – różnice istotne dla p = 0,01. Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników doświadczeń. a – differences significant on p = 0.01. Source: self elaboration based on experiments results. Badania pokazały zróżnicowanie wyników. Zastosowanie hydrożelu w ilości 50 g·m-2 było nieefektywne, bowiem relacja K/P wyniosła 1,89. Dodatek 100 g hydrożelu okazał się również nieefektywny, bowiem wartość K/P wyniosła 1,11. Bardzo niee-fektywne było zastosowanie dawki 150 g·m-2, bowiem w tym przypadku relacja K/P miała wartość ujemną. Wyniki doświadczeń oraz przeprowadzona analiza istotności różnic upoważniają do stwierdzenia, że ekonomicznie uzasadniona dawka hydrożelu wynosi 100 g·m-2, bowiem po zastosowaniu dawki hydrożelu w ilości 50 g·m-2 nie obserwuje się pozytywnych rezultatów. Oznacza to, że jest to dawka zbyt mała. W tej sytuacji za optymalną dawkę należy uznać 100 g hydrożelu na 1 m2 powierzchni.  Efektywność zastosowania wzrastających dawek hydrożelu w uprawie pieczarki ... 4(22) 2011 121Tabela 3. Przyrosty marginalne wynikające z zastosowania dodatkowej dawki sorbentu (€·m-2) oraz relacja pomiędzy dodatkowymi kosztami hydrożelu (ΔK = 0,374 €) a dodatkowym przychodem uzyskanym z jego zastosowania (ΔP) Table 3. Marginal increases due to the application of sorbing agents’ dose (€·m-2) as well as the ratio between extra expenses on hydro gels (ΔK = 0.374€) and extra profit from their application (ΔP) Nr rzutu Area nr Przyrosty marginalne – Marginal increase  P Relacja –Ratio K/P dawka hydrożelu – hydrogel dose H1 H2 H3 H1 H2 H3 Doświadczenie 1 – Experiment 1 I 1,30 –0,50 0,90 0,29 –0,75 0,42 II 0,70 0,70 0,00 0,54 0,54 0,00 III –0,10 0,70 0,40 –3,75 0,54 0,94  I-III 1,89 0,90 1,30 0,20 0,42 0,29 Doświadczenie 2 – Experiment 2 I –0,20 1,00 –0,10 –1,88 0,38 –3,75 II –0,10 0,00 1,10 –3,75 0,00 0,34 III 0,50 0,20 0,00 0,75 1,88 0,00  I-III –0,15 0,50 0,50 –2,50 0,75 1,00 Doświadczenie 3 – Experiment 3 I 0,63 0,45 –1,57 0,60 0,83 –0,24 II –0,57 1,42 –1,71 –0,66 0,26 –0,22  I-II 0,03 0,93 –1,64 12,50 0,40 –0,23 Doświadczenie 4 – Experiment 4 I –0,93 –0,30 0,90 –0,40 –1,25 0,42 II 0,76 –0,28 –0,16 0,49 –1,34 –2,34  I-III –0,08 –0,29 0,37 –4,41 –1,29 1,01 Średnia 1-4 Mean 1-4 0,20 0,34 –0,02 1,89 1,11 –15,01 Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników doświadczeń. Source: self elaboration based on experiments results. WNIOSKI 1. Dodatek hydrożelu do podłoża miał istotny wpływ na plonowanie pieczarek w wa-runkach produkcji towarowej. G. Koc, S. Szarek Journal of Agribusiness and Rural Development 122 2. Najwyższe plonowanie uzyskano stosując dawkę hydrożelu w ilości 150 g·m-2. Pomimo tego, należy uznać, że zwiększenie dawki ze 100 do 150 g·m-2 jest ekonomicz-nie nieuzasadnione. Rachunek marginalny pokazał, że w takim przypadku dodatkowe koszty przewyższają osiągnięte przychody. 3. Ekonomicznie uzasadniona dawka hydrożelu wyniosła w warunkach produkcji towarowej 100 g·m-2. LITERATURA Breś W., Łuczak P., 1996. Ocena właściwości hydrożelu alcosorb (AS 400) oraz badanie możli-wości jego stosowania jako komponentu podłoży. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 429, 65-68. Hajnos M., Sokołowska Z., Stawiński J., 1994. Wpływ sorbenta poliamidowego na opór penetra-cji i porowatość gleb. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 407, 21-24. Hetman J., Martyn W., 1996. Oddziaływanie hydrożeli na właściwości wodne podłoży ogrodni-czych. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 429, 133-135. Martyn W., Onuch J., Amborska J., 1998. Ocena tempa wysychania podłoży ogrodniczych  w zależności od udziału w nich hydrożeli. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 461, 291-298. Rószkiewicz M., 2002. Narzędzia statystyczne w analizach marketingowych. C.H. Beck, War-szawa. Sokołowska Z., Hajnos M., Gliński J., Wolski T., 1994. Retencja wody w glebie gliniastej  i piaszczystej modyfikowanej dodatkiem sorbenta poliamidowego. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 407, 51-55. Szarek S. 2005. Deficiencies in the law of dimishing returns. EJPAU 8, 2. Szarek S., Witak B., 2005. Zastosowanie analizy marginalnej do wyznaczenia ceny równowagi skupu żywca indyczego. Pol. Drob. 6, 38. Szyduga K., 2002. Uprawa pieczarki. Hortpress, Warszawa.  EFFICIENCY OF THE APPLICATION OF AN INCREASING HYDROGEL DOSE IN BISPORE MUSHROOMS CULTIVATION. AGARICUS BISPORUS (LANGE) SING. IMBACH Summary. The economical efficiency of the application of an increasing hydrogel dose in bispore mushrooms (Agaricus bisporus (Lange) Sing. Imbach SYLVAN 737) has been experimented in controlled weather conditions. It was found that the application of a 50 and 150 g·m-2 hydrogel dose is not economically proved due to the lack of harvest signifi-cant increase. In the cultivation of this particular variety of mushrooms, the optimal hy-drogel dose should not be 100 g·m-2 of subsoil. Key words: production efficiency, hydrogel, bispore mushroom Zaakceptowano do druku – Accepted for print: 17.06.2011 Do cytowania – For citation: Koc G., Szarek S., 2011. Efektywność zastosowania wzrastających dawek hydrożelu w uprawie pieczarki dwuzarodnikowej Agaricus bisporus (Lange) Sing. Imbach. J. Agribus. Rural Dev. 4(22), 115-122. 

Efektywność zastosowania wzrastających dawek hydrożelu w uprawie pieczarki dwuzarodnikowej agaricus bisporus (lange) sing. Imbach

AgEcon Search: Research in Agricultural and Applied Economics

https://ageconsearch.umn.edu/record/356334/files/Efficiency%20of%20the%20Application%20of%20an%20Increasing%20Hydrogel%20Dose%20in%20Bispore%20Mushrooms%20Cultivation.%20Agaricus%20Bisporus%20%28Lange%29%20Sing.%20Imbach.pdf

Efektywność zastosowania wzrastających dawek hydrożelu w uprawie pieczarki dwuzarodnikowej agaricus bisporus (lange) sing. Imbach

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

AgEcon Search - Research in Agricultural & Applied Economics

AgEcon Search: Research in Agricultural and Applied Economics