Taha Toros Arşivi, Dosya No: 465-Münevver-Şakir-Sadullah Ayaşl

Önder, Mehmet

Istanbul Sehir University Repository

A Y AŞ L I  
Ş A K İ R
______ M E H M E T  Ö N D E R  ---------
H İSAR'm 34. cü sayısında yayınlanan (Ana­dolu’nun kara yazısı) başlıklı yazımızla oku­
yucularımız pek ilgilendiler.
Bu yazımızda, Adanalı Ziya, Ayaşlı Şakir, Er- 
menekli Haşan Rüşdii, Konyalı Naci Fikret gibi 
yoksulluk içinde sönüp giden Anadolulu şair ve 
düşünürlerden bahsetmiyen edebiyat tarihi nok­
sandır, demiye getirmiş, bu fikir ve sanat değer­
lerimizin unutulup gitmesine asla razı değiliz, de­
miştik. Okuyucularımız bizden hiç olmazsa adla­
rını andığımız dört kişi için bilgi vermemizi İsrar­
la isterken, Üstad Mahir Erkmen, (Adanalı Ziya) 
için Hisar'ın 36.cı sayısında etraflı bir yazı yazdı. 
Daha önce, Hisar’ın 1951 yılında yayınlanan 14. cü 
sayısında, (Ermenekli Şair Haşan Rüşdü) nün ha­
yatı ve eserleri hakkında bilgi vermiş, bir de 
fotoğrafını yayınlamıştık. Bu kerre, Ayaşlı Şakir 
üzerinde kısaca durmağı, daha sonra da Naci Fik­
ret’i tanıtmayı düşündük. Böylece, Hisar okuyu­
cularının istediği dört Anadolulu şair’i tanıtmış 
oluyoruz.
Ayaşlı Şakir, 1872 yılında, Ankara’nın ilçelerin­
den biri olan Ayaş'ta doğmuştur. Babası Ayaş’ın 
ileri gelenlerinden Nazif Ağadır. İlk ve orta tahsi­
lini Ayaş'ta tamamlayan, ayrıca özel olarak arap- 
ça, farsça ve fransızca dillerini öğrenen Şakir, 
1889 yılında İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu’nun 
Edebiyat bölümüne girmiş, 1895 yılında bu okulu 
birincilikle bitirerek, Konya Lisesi müdür yar­
dımcılığı ve edebiyat öğretmenliğine atanmıştır. 
Adtı yıl Konya’da öğretmenlik yapan ayaşlı Şakir, 
burada şiir, sanat ve felsefe ile uğraşmış, 1901 yı­
lında Tokat Lisesi Müdürlüğüne getirilmiştir. Bu 
görevi, 1904 yılma kadar sürmüştür.
Ayaşlı Şakir, gerek Konya’da, gerekse Tokat’­
ta açık fikirleriyle kısa zamanda tanınmış, bu yüz­
den sık sık dar görüşlü softaların hücumuna uğ­
ramıştır. Tokat’tayken bir cülûs (padişahın tahta 
çıkış yıldönümü) töreninde, ansızın kürsüye çı­
karak, Hükümet ve Sultan Abdülhamid aleyhinde 
sert, yerici bir konuşma yapmış, bu durum herke­
si şaşırtmış, (Şakir çıldırdı!.) diyerek yaka-paça 
kürsüden indirmiş ve tedavi için memleketi olan 
Ayaş’a göndermişlerdi.
Şakir, Ayaş’ta bannamamış, Konya’ya gönde­
rilmesini istemişti. Konya’da uyanık bir müderris 
olan Sivaslı Ali Kemali, Şakir’i himayesine almış­
tı. Tek başına bir odada okumak ve yazmakla yıl­
larım geçiren Ayaşlı Şakir, bu arada Mevlâna’nm 
eserlerine kendini vermiş, tasavvufî şiirler yazma­
ğa ve söylemeğe başlamıştır. 1917 yılının soğuk 
bir günü, yarı çıplak edasından fırlayan Şakir, 
doğru Mevlâna’nm Türbesine koşmuş, Niyâz Pen­
ceresi’nin soğuk demirlerini kavnyarak saatlerce 
Mevlâna'ya seslenmiş, O'nu güçlükle oradan ayıran 
Sivaslı Adi Kemali, tekrar odasına kapatmışsa da, 
Şakir bu kerre şiddetli bir üşütmeden yatağa seril­
miştir. Bir kaç ay sonra da 18 Haziran 1917 de ha­
yata gözlerini kapamış, bir süre sonra da mezarta- 
şma şu cümleler yazılmıştır: (Burası, Ayaşlı Nazif 
Ağazade münzevî Şakir Efendi’nin kabridir. Sağlı­
ğında olduğu gibi, öldükten sonra da kimseden bir- 
şey talep etmez). Ölümünden birkaç gün sonra, 
Konya’da yayınlanan Türk Sözü Gazetesinin 21 Ha­
ziran 1917 tarihli sayısında şu haber çıkmıştır: 
(Konya’nın ilmi hayatında büyük bir mevkii olan 
eski İdadinin birinci muavini Şakir efendi, geçen 
gün hücresinde vefat etmiştir. Vilâyetimizin bu­
günkü uyanık neslinin gözlerini ilk defa açan, istib­
dat devrinin bütün acılarım, felâketlerini kendine 
mahsus bir eda ile talebelerinin ruhuna nakşeden 
Şakir efendi idi...)
Ayaşlı Şakir'in birçok dergilerde yayınlanmış 
şiirleri ile yayınlanmamış olanları, öğrencilerinden 
Konyalı M. Muhlis Koner ve N. Faik Soyman tara­
fından derlenerek (Muallim Ayaşlı Şakir) adı ile 
1933 yılında basılmıştır. Bunun dışında Ayaşlı Şa­
kır üzerine çeşitli monografiler yazılmış ve der­
gilerde çıkmıştır. O’nun (düşündüm) redifli 184 
beyitlik felsefî şiiri, en güçlü eseridir. Aşağıdaki 
(müstezâd) O’nundur.
Hatırdadır ol yâr ki bu taze civandır ----------------------------
Bir âfet-i candır
Biz şehr-i Ayaş'tan çıkalı hayli zamandır 
Sevda ne yamandır
Ateşlere yansın bizi âteşlere yaktı 
Hep aklımız aktı
Elhâsıl o mehpâre ki nevreste fidandır 
Bir rûh-i revandır
Terketti bizi âkibet ol rene u mihende 
Ağûş-ı vatanda
Ağrep bu ki inşâna vatan cây-ı emandır 
Asude mekândır
Bin dil döker uşşâka o meh içşe biraz mey 
Lâkin ne zarif şey
Hurşîd gibi her tarafa ta'ne-feşandır 
Hurşîd-i cihandır
Tenhâda geçirdim ele ol nazlı nigârı 
Ol şiveli yârı
Amma ki öpüp okşaması savma ziyandır 
Madem Ramazandır
Şakir bizi meftun eden o gözle o kaştır 
Mahsöi'i Ayaş'tır
Lâkin kime arzeyleyeyim râz-ı nihandır
Derler ki yalandır ----------------------------------
Taha Toros Arşivi
10


Ayaşlı Şakir

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository