Taha Toros Arşivi, Dosya No: 26-Peyami-İlhami Saf

Evrimer, R. Necdet

Istanbul Sehir University Repository

Şair İsmail Safa'ya dair
Som bir sanatkâr olan İsmail Safa istipdatm kahrına 
uğramasaydı milletin ıstıraplarım haykıran bir şair 
olarak en güzel eserlerini ortaya koyacaktı
B undan tam ellisekiz yıl önce menfi bulunduğu 
Sivas’ta kaybettiğimiz İsmail 
Safa, hakikaten şair doğdu, 
şair yaşadı ve şair olarak öl­
dü. o, dürüst, samimi, müte- 
vazi, dost ve idealist bir in­
sandı. Tevfik Fikret gibi o da 
zulme, haksızlığa isyan, etti. 
O da bir iffet ihtirası içinde 
çok kısa bir ömür sürdü. Mil­
li ve dini hisleri kuvvetliydi. 
Küçük yaşta yetim ve öksüz 
kaldı. Bu erken, bu beklen­
medik ayrılışlar çocuk ruhun 
da derin izler bıraktı. Istırap 
onu küçük yaşta derinleştir­
di.
İsmail Safa, şair bir baba­
nın, Trabzonlu Mehmet Beh­
çet Beyin oğludur. 1867 de 
Mekkede doğdu. Babası o sı­
rada Hicaz mektupçusu sıfa- 
tiyle Mekke’de bulunuyordu. 
Küçük Safa, onüç yaşında 
kardeşi Ahmet Vefa ile İs­
tanbul’a geldi, tahsilini Darüş 
şafakada tamamladı. Evkaf 
ve Posta ve Telgraf Nezaret­
lerinde memur olarak bulun­
du. Bir müddet «Mirsad» mec 
muasını idare etti. İlk gazeli­
ni 1888 de «Saadet» gazetesin 
de neşretti. Muallim Naci bu 
gazeli pek beğendi ve kendi­
sine «Şair-i mâder-zâd» un­
vanını verdi. Safa 1888 de bir 
müddet Mülkiye İdadisinde 
edebiyat muallimliği yaptı. 
1898 de sıhhati bozuldu, hava 
tepdili için Midilliye gitti. 
1900 de İngiltere - Transuval
B E R C E S T E
MISRALAR
Kemâl-i cehl ile dâvâ-yi 
irfan eylemek olmaz
Cümlenin maksûdu bir am­
ma rivayet muhtelif
Hâtır-ı dost için zahmet-i 
düşmen çekerim
Mâr’ı sermâ-dideye Rab- 
bim güneş göstermesin
Eğer maksûd eserse mısra-ı 
berceste kâfidir
Elde istidâd olunca kâr 
kendin gösterir
Olur bir gün müsâit rûzigâr 
amma zaman ister
Sükûtun vakti geçmiş, şim 
di iş feryada kalmıştır
İtibâr olmaya ol ilme ki 
gelmez amele
Çeşm-i insâf kadar kâmile 
mizân olmaz.
Ehl-i hünerin kadrini bil­
mek te hünerdir
Y A Z  A N i R. Necdet EVRİMER
savaşı sırasında İngiltere le­
hinde yazılan bir mazbataya 
imza koyduğu İçin tevkif'edil 
di. Safa, serbest bırakıldıktan 
sonra da takip edildi. Evinde 
siyasî toplantılar yaptığı id- 
diasiyle yine aynı yılın mayıs 
ayında Sivas’a sürüldü. 24 
Mart 1901 de Sivas’ta henüz 
otuzdört yaşında iken vefat 
etti. 1939 da Sivasta vazife ile 
bulunduğumuz kısa bir müd­
det içinde merhumun mezarı
Batıdan çizgiler
İyilik inancı olmıyan in­
san, görünür iyilikler üze­
rinden bakışlarım kaydırıp 
içinin zavallıığına bakmıya 
dayanamaz. — Pascal — 
Yabancı dil bilmiyenler, 
kendi dillerini de bilmez­
ler. — Goethe —
Hafif fikirler, uçucu mad 
deler gibidir. —Pasternak— 
Tehlikesiz bir galebe, şe­
refsiz bir zaferdir. — Cor- 
neille —
İkalıların mezarcının ta­
rafını tutması tıp âlemini 
küçük mevkie düşürüyor.
— O. Henri — 
Fena öğretiyorsanız, öğ­
rettiğiniz şeyin hiçbir kıy­
meti yoktur. —Livingstone— 
Ölmek üzere olanlar ço­
cuklaşırlar. — Danton — 
Evlenmiyen bir erkek için 
bencil derler. Belki öyle­
dir ama kadınların erkek­
lere varmakta ısrar etmele­
ri bencil bir hareket değil 
midir? — Butler —
nın tamirine teşebbüs edil­
mişti. Bu teşebbüsün ne neti 
ce verdiğini sonradan öğre­
nemedik. Sivas’ın aziz topra­
ğında bir millet vediası ola­
rak yatan şair Safa’ya lâyık 
bir mezar inşasını kadirbilir 
SivaslIlardan beklemek hak­
kımızdır
İsmail Safa şark kültürü 
almıştı, fakat batı eserleriy­
le de alâkadar ve meşguldü. 
Nitekim kardeşi Ahmet Vefa 
İle Fransızçadan <<Saklı Sev­
dalar» adlı bir roman tercü­
me etmesi bu alâkayı göste­
rir. Şairin ilk eseri «sünuhat» 
adlı tercibend şeklinde uzun 
bir manzumesidir.
İm a il Safa, Servet-i Fü- 
nû^ailesine mensup bir şa­
irdi. Tevfik Fikret ve Hüse­
yin Sîret’in en samimî arka­
daşıydı. Şiirlerinde görülen 
başlıca özellikler şu suretle 
hulâsa edilebilir: 1 — Safa, 
lirik ve içli bir şairdir 2 — 
Arûz veznini devrinde ve hat 
tâ devrinden sonra da en iyi 
kullananlardan biridir. 3 — 
Muallim Naci, Recai zade. Ek 
rem ve Abdülhak Hamid’in, 
sonra da Tevfik Fikret’in te­
sirinde kalarak bazı şiirler 
yazdı. 4 — Şiirlerinde kafiye­
ye, vezne ve dile gereken dik 
kati gösterdi. 5 — Altmış yıl 
önce yazdığı şiirlerde bugün­
kü dilin sadeliği göze çarpar. 
0 — O devrin yeni şiir telâk­
kisine samimî olarak taraf­
tardı. 7 — Şiirlerinde derin 
duyanın, mustarip yaşıyanm 
en içli, en özlü ifadesi var­
dır. Ömrü vefa etse ve daha 
doğru bir tabirle İstibdat ida 
resinin kahrına uğramasaydı,
Bekir Sıtkı Kunt
Realist küçük hikâye yaza­
rı Bekir Sıtkı Kunt’u da Mar­
tın onuncu günü genç deni­
lecek bir yaşta toprağa ver­
dik, bir değer daha kayboldu. 
Hatayda doğmuştu, hukuk­
tan mezundu, genç yaşında 
gazeteciliğe başladı, uzun 
müddet Vakit gazetesinde ça­
lıştı. Hatay dâvasında yakın 
arkadaşı ve değerli hukukçu 
Hamdi Selçuk ile candan uğ­
raştı. Hataydan mebus seçil­
di. Sonra adliyeye intisap et­
ti. İstanbul asliye ceza hâ­
kimliğini vukuf ve dirayetle 
İfa etti İyi ve örnek bir aile 
reisiydi. Refikası Feriha H. 
Amerikada tahsilini tamamla 
mış münevver bir Türk kadı­
nıdır İki kızım A b. büyük fe­
dakârlıklarla Aaerikada o- 
kutmakta idi. Bekir Sıtkı 
Kunt, resmi vazife dışında’ 
devamlı okurdu, bütün arzu­
su, emekliye ayrıldıktan son­
ra kendisini tamamiyle yazı 
hayatına vermekti. Devrimi­
zin kuvvetli bir hikâyeeisiy- 
di. Son kitabı «Yataklı Vapon 
Yolcusu» dur. Bu eserinde on 
dört küçük hikâyesi toplan­
mıştır. Sade, temiz, pürüzsüz 
bir dil, ifade ve tabiî bir üs­
lûp taşıyan hikâyelerinin bü­
tün konularını hakikî hayat­
tan almış, her hangi bir özen 
tiye kaçmadan tatlı bir ifade 
ye büründürmeyi bilmiştir. 
Ömrü vefa etseydi, yazılıp ta 
henüz neşredilmemiş olan kü 
çük hikâyelerini yeni bir cilt­
te toplıyacaktı. Çok vakitsiz 
öldü ve şüphe yok ki Türk hi 
kâyeciliği mühim bir uzvunu 
kaybetti. Bekir Sıtkı Kunt, 
ağır, ciddi, halûk, temiz, has­
sas ve vefalı bir insandı. Ken 
dişini tanıyanlar ve yazıla­
rını okuyanlar, bir değerin 
daha kaybedildiği kanaatinde 
birleşmişlerdir.
milletin ıstıraplarını haykı­
ran bir şair olarak en güzel 
esererini ortaya koyacaktı.
İsmail Safa som bir şair, 
idealist ve tam mânasiyle in 
san adamdı. Onun şiirlerin­
den birini aynen köşemize ah 
yoruz:
TERENNÜM
Her dem sözüm efsûs ile 
eyvah olacaktır; 
Dünyada benim son nefe­
sim âh olacaktır. 
Derdimden, eminim- o da 
agâh olacaktır: 
Dünyâda benim son nefe­
sim âh olacaktır.
Pür girye olan gözlerimi 
bağlıyacaksın, 
Kurban edeceksin de beni 
ağlıyacaksın 
Âhın ne demek olduğunu 
anlıyacaksın: 
Dünyâda benim son nefe­
sim âh olacaktır.
Sağlıkta, Safâ. Bövle gider 
nâle ü zarım 
Hâk-i siyehe düştüğü dem 
cism-i nizârım 
Âh olmalıdır fâtiha-yı 
seııg-i mezârım: 
Dünyâda benim son nefe­
sim âh olacaktır.
Eflâtun'dan
çizgiler
Büyk Yunan filozofu Ef- 
lâtun’a göre: 1 — Olan her 
şey bir bütün şekline girmiş­
tir. 2 — Bütün olmıyanın hiç 
bir niceliği olamaz. 3 — Söz, 
fikirlerin karşılıklı birleşme­
sinden doğar. 4 — Nerede al­
danma varsa, orada her şey 
muhakkak ki hayaller ve kop 
yelerle doludur. 5 — Sofistler 
söz pehlivanıdır. 6 — Bütün 
takipleri şaşırtmak doğru de­
ğildir 6 — Bilgisizlik istemi- 
yerektir. Ben bilginim diyen 
kimse, elimden gelir dediği 
şeyde bilgi edinmek istemiye 
çektir.
Dante'ye dair
Büyük İtalyan şairi Dan- 
te, «İilâhi Komedi» adlı ese­
rine yalnız «Commedia» de­
mişti. «Divina» kelimesini 
sonradan İtalyan şairi «Boc 
caclo ilâve etmiştir. Dante- 
nin İtalyanca eserleri şun­
lardır:
1 — Vita Nuova: Sevgili­
si Beatrice’ye duyduğu aş­
kı terennüm eden lirik man­
zumeler. 2 — Convivio - Ziya 
fet»: Felsefe, siyaset ve ah­
lâkı ele alan ondört man­
zume ve bunların şerh ve iza 
hım ihtiva eden bir eser o- 
lacaktı, yarım kaldı. 3 — İl 
Canzoniere: Beatrice ve di­
ğer sevdiği kadınlar için yaz 
dığı şiirleri ihtiva eder.
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 1 6 2 2 9 0


Şair İsmail Safa'ya dair

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository