Ryszard Zabrzewski

Polish

Research Papers in Economics

Ryszard Zabrzewski
Wy¿sza Szko³a Finansów i Zarz¹dzania w Warszawie
Formy rynku i konkurencji we wspó³czesnej 
gospodarce. Ujêcie teoretyczne
Streszczenie
W artykule analizowany jest przedmiotowy uk≥ad rynku w ujÍciu teoretycz-
nym. U podstaw analizy tego uk≥adu leøπ kryteria iloúciowe. G≥Ûwnym mechani-
zmem zmian przedstawionej struktury rynku by≥a konkurencja niedoskona≥a.
Dwadzieúcia lat temu M.E. Porter, znany amerykaÒski ekonomista, sformu≥o-
wa≥ koncepcjÍ nowego etapu rozwoju rynkowego, wspÛ≥zawodnictwa podmiotÛw
reprezentujπcych podaøowπ stronÍ rynku. Artyku≥u przedstawia obok pozytywne-
go zarysu poglπdÛw Portera, takøe uwagi krytyczne.
Wprowadzenie
Obecnie mimo znacznego wzrostu udzia≥u paÒstwa w dzia≥alnoúci gospodar-
czej krajÛw, a nawet ca≥ych regionÛw geograficznych, w dalszym ciπgu rynek zaj-
muje znaczπce miejsce. Co prawda jego funkcjonowanie nie jest tak doskona≥e,
jak oczekiwa≥ A. Smith czy A. Marshall, to jednak nie widaÊ innych mechani-
zmÛw, ktÛre mog≥oby go zastπpiÊ w jego licznych funkcjach spo≥eczno-ekonomic-
znych. W ostatnich kilkunastu latach stanÍ≥y przed nim nowe wyzwania, ktÛre
niesie globalizacja i postÍp techniczno-organizacyjny, ktÛre niosπ takøe ujemne
skutki dla jego dobrego funkcjonowania. Ponadto coraz dotkliwiej dajπ o sobie
znak niedoskona≥oúci funkcjonowania paÒstwa oraz czÍste naruszania norm spo-
≥ecznego wspÛ≥øycia ludzi.
1. Rynek i jego funkcjonowanie
W literaturze  ekonomicznej  i encyklopediach  rÛønie  definiuje  siÍ  rynek.
Uwaøam, øe jego istotÍ najlepiej oddaje nastÍpujπca definicja: rynek to ogÛ≥ sto-
141sunkÛw  wymiennych  miÍdzy  sprzedajπcymi,  reprezentujπcymi  podaø  dÛbr
i us≥ug, a kupujπcymi reprezentujπcymi popyt na nie, ktÛre sπ nawiπzywane i re-
alizowane w okreúlonych warunkach techniczno-organizacyjnych. Definicja ta
bowiem adekwatnie odzwierciedla dotychczasowe stadia rozwoju produkcji to-
warowej i rynku, ale i jest zgodna z juø wyraünie rysujπcymi siÍ tendencjami do-
konywanie aktÛw kupna-sprzedaøy za poúrednictwem Internetu1.
Pos≥ugujπc siÍ jÍzykiem cybernetycznym, moøna stwierdziÊ, øe rynek tworzπ:
podmioty gospodarcze,
przedmioty wymiany (dobra i us≥ugi oraz pieniπdze),
sprzÍøenia miÍdzy stronami rynku.
Powiπzania miÍdzy podmiotami rynku, tj. miÍdzy dostawcami i nabywcami
przedstawia rys. 1.
Oczywiúcie miÍdzy potrzebami reprezentujπcymi przez te podmioty z jednej
strony, a moøliwoúciami ich zaspokojenia z drugiej, tj. miÍdzy podaøπ, ktÛrπ ofe-
rujπ dostawcy (sprzedawcy) i popytem, ktÛry zg≥aszajπ nabywcy, dzia≥ajπ dodat-
nie i ujemne sprzÍøenia zwrotne. Ilustruje to rys. 2
Przedstawione  na  rysunkach  relacje  i sprzÍøenia  miÍdzy  podmiotami
i przedmiotami rynku stanowiπ fundament mechanizmu rynkowego. Mechanizm
ten  w dalszym  ciπgu  jest  liczπcπ  siÍ  sprÍøynπ  rozwoju  gospodarczego  spo≥e-
czeÒstw. Mimo, øe obecnie zawiera on szereg niedoskona≥oúci, ktÛre rodzπ takie
zjawiska jak: bezrobocie, efekty zewnÍtrzne, nierÛwnoúci spo≥eczne itp. Zakres
oraz wachlarz skutkÛw dzia≥ania tego mechanizmu jest niema≥y. Rynek, bowiem
spe≥nia nastÍpujπce funkcje spo≥eczno-ekonomiczne:
ï optymalizacyjne,
W SPÓ£CZESNA  E KONOMIA Nr 4/2007(4)
142
1 Por.: Artyku≥ zamieszczony w dodatku do ÑRzeczpospolitejî, 2002 nr 22.
 ród³o: Kamiñski, 1999: 25.
Rys. 1. Graficzny model powiązań między podstawowymi podmiotami rynkuï motywacyjne,
ï dystrybucyjne,
ï informacyjne,
ï integracyjne.
Zakres, stopieÒ i sposÛb realizacji tych funkcji wp≥ywa zarÛwno na poziom
i jakoúÊ øycia spo≥eczeÒstw, jak i na efektywnoúÊ funkcjonowania ca≥ego systemu
spo≥eczno-gospodarczego, a takøe na stopieÒ zintegrowania spo≥eczeÒstwa, oraz
jego zadowolenie z systemu prawno-podatkowego.
PrzedsiÍbiorstwa powinny wytwarzaÊ tylko te dobra i us≥ugi, ktÛrym nabyw-
cy przypisujπ wiÍksze wartoúci niø wynoszπ ponoszone przez przedsiÍbiorstwa
koszty ich wytworzenia i dystrybucji. W procesie wytwÛrczym przedsiÍbiorstwa
powinny stosowaÊ takie kombinacje czynnikÛw, ktÛre pociπgajπ za sobπ jak naj-
niøsze koszty rÛwnieø w skali spo≥ecznej. Zaú ich nabywcami mogπ byÊ tylko te
podmioty (a wiÍc i gospodarstwa domowe), ktÛre sπ w stanie zap≥aciÊ øπdanπ lub
wynegocjowanπ cenÍ. Z kolei ceny oferowanych na rynku dÛbr i us≥ug sπ swego
rodzaju miernikiem wspomnianych wielkoúci oraz pe≥niπ rolÍ koordynatora, co
prawda nie w pe≥ni doskona≥ego2, decyzji podejmowanych przez strony wymiany.
2. Formy rynku
Wspomniana wymiana dÛbr i us≥ug nastÍpuje pomiÍdzy podmiotami rynku
majπcymi rÛøne interesy (jedni, aby dane dobro czy us≥ugÍ kupiÊ, a drudzy, aby
je korzystnie sprzedaÊ). Podmioty te sπ zrÛønicowane takøe, co do liczby. RÛøny
jest rÛwnieø udzia≥ sprzedawcÛw w ogÛlnej podaøy dÛbr i us≥ug, jak i rÛøny jest
udzia≥ nabywcÛw w ogÛlnej wielkoúci popytu. Liczba sprzedawcÛw oraz nabyw-
Nr 4/2007(4) W SPÓ£CZESNA  E KONOMIA
143
2 Wynika to z pozycji rynkowej sprzedajπcego oraz nabywcy.
 ród³o: Mynarski, 2000: 63.
Rys. 2. Graficzny model sprzężeń strumieni podaży i popytucÛw okreúla strukturÍ podmiotowπ rynku. A liczba podmiotÛw dzia≥ajπca na da-
nym rynku decyduje o stopniu zatomizowania rynku (Wrzosek, 1998: 48ñ49).
Biorπc pod uwagÍ tÍ relacjÍ wyrÛønia siÍ podstawowe formy rynku, podane w ta-
beli 1 (Sibke, 1995: 52; Wrzosem, 1998: 50)3.
Uwaøa siÍ, øe struktura rynku jest symetryczna, jeúli tworzπ jπ sprzedawcy
lub nabywcy o jednakowym lub zbliøonym udziale w rynku. Natomiast jest nie-
symetryczna, jeúli dominujπcπ wielkoúÊ obrotÛw osiπga tylko kilku (czy kilkuna-
stu) uczestnikÛw rynku (Wrzosek, 1998: 51).
Polipol charakteryzuje siÍ bardzo duøπ liczbπ podmiotÛw gospodarczych, za-
rÛwno po stronie popytu, jak i podaøy, przedsiÍbiorstwa oferujπ jednorodne pro-
dukty, jest pe≥na swoboda Ñwejúcia na rynek i opuszczenia goî, a ceny sπ wielko-
úciami Ñzadanymiî.
Oligopol natomiast tworzy od dwÛch do kilkunastu podmiotÛw gospodar-
czych podejmujπcych samodzielne decyzje dotyczπce wielkoúci oferowanych na
dany rynek produktÛw (dÛbr i us≥ug) oraz ich ceny, przy czym wystÍpujπ tutaj ba-
riery Ñwejúcia na rynekî.
W przypadku monopolu wystÍpuje jeden oferujπcy na rynek produkty, zaú
w przypadku monopsonu jeden nabywca. Produkty te nie majπ bliskich substy-
tutÛw, rynek jest chroniony ekonomicznymi i/lub administracyjnymi barierami
(KamiÒska, Kπtowski red.).
Jeszcze raz naleøy podkreúliÊ, øe g≥Ûwnym wyznacznikiem takiej czy innej
formy rynku jest iloúÊ produktÛw biorπcych udzia≥ w wymianie. Im jest ich mniej,
tym bardziej ich dzia≥ania zaleøπ do konkurentÛw, oczywiúcie z wyjπtkiem mono-
polu, gdyø baczy on, aby nie pojawili siÍ na danym rynku konkurenci lub substy-
tuty oferowanych przez niego produktÛw.
Przy czym odnotowaÊ naleøy, øe procesy koncentracji produkcji i centraliza-
cji kapita≥u dokonujπ siÍ zasadniczo po stronie podaøy. W mniejszym stopniu
i zakresie natomiast po stronie popytu. Z wyjπtkiem rynkÛw B2B (ang. Business
to Business). W tym bowiem przypadku dany podmiot czerpie podwÛjne korzyúci
ze  swoich  rozmiarÛw:  jako  oligopolista  i monopolista  oraz  jako  oligopsomista
i monopsomista.
W SPÓ£CZESNA  E KONOMIA Nr 4/2007(4)
144
3 PominiÍta tutaj zosta≥a jeszcze jedna forma, a mianowicie konkurencja monopolistyczna,
ktÛrej wydzielenie zwiπza≥o siÍ z lokalizacjπ przedsiÍbiorstwa i niewielkimi zyskami z tego wy-
nikajπcymi.
Tabela 1. Podstawowe formy rynku
Liczba sprzedawców
Liczba nabywców
Wiele ma³ych Kilka œrednich Jeden du¿y
Wiele ma³ych Polipol Oligopson Monopson
Kilka œrednich Oligopol Oligopol bilateralny Monopson ograniczony
Jeden du¿y Monopol Monopol ograniczony Monopol bilateralny
 ród³o: opracowanie w³asne.3. Obecnie dominujπcy kszta≥t konkurencji
Zarysowane  powyøej  formy  rynku  wp≥ywajπ  na  otoczenie  konkurencyjne
przedsiÍbiorstw. Jednak w miarÍ rozwoju stosunkÛw wymiennych zmienia siÍ
natura samej konkurencji. ZauwaøyÊ naleøy, øe w po≥owie XX w. aktorzy (pod-
mioty gospodarcze) przedstawionych powyøej struktur rynku, zaczÍli zmieniaÊ
formy swojego dzia≥ania, stanÍli siÍ bardziej agresywni i dynamiczni. Gdyø po-
goÒ za coraz to wiÍkszymi rynkami zbytu stawia≥a przed tymi przedsiÍbiorstwa-
mi zadanie osiπgniÍcia przewagi konkurencyjnej, ktÛra moøe przybieraÊ kszta≥t
przewagi jakoúciowej, cenowej, czy informacyjnej. Oczekuje siÍ, øe przewaga ja-
koúciowa zaowocuje wzrostem zadowolenia spo≥ecznoúci z polepszenia warunkÛw
pracy i øycia. Z kolei przewaga cenowa wczeúniej czy pÛüniej spowoduje obniøkÍ
kosztÛw utrzymania. Zaú przewaga informacyjna doprowadzi takøe do przemian
w strukturach konsumpcji wyborÛw rynkowych.
Pierwszπ osobπ, ktÛra zwrÛci≥a uwagÍ na te zmiany i je naukowo udowodni-
≥a, by≥ amerykaÒski ekonomista M.E. Porter. Wyrazem jego pracy jest monogra-
fia zatytu≥owana ÑStrategia konkurencji. Metody analizy sektorÛw i konkuren-
tÛwî (Porter, 1996). Od jego nazwiska bÍdziemy nazywaÊ ten narastajπcy kszta≥t
konkurencji rynkowej. Obecnie ten jej kszta≥t przewija siÍ przez wymienione for-
my rynku, oczywiúcie z wyjπtkiem monopolu.
We  wspomnianej  monografii  M.E.  Porter  wyrÛønia  konkurencjÍ  narodÛw
(krajÛw), konkurencjÍ miÍdzynarodowπ przedsiÍbiorstw oraz konkurencjÍ w sek-
torze.
Konkurencyjnπ przewagÍ narodÛw przedstawia on w postaci Ñrombu sk≥ada-
jπcego siÍ z czterech podstawowych czÍúci: warunkÛw czynnikÛw produkcji, wa-
runkÛw popytu, kontekstu strategii i rywalizacji oraz pokrewnych i wspomaga-
jπcych sektorÛwî (Porter, 2001: 206ñ207). Polityka w≥adz podstawowych moøe
pozytywnie albo negatywnie oddzia≥ywaÊ na wszystkie cztery czÍúci rombu. Bar-
dziej konkretnie swoje poglπdy zaprezentowane w edytowanej pracy formu≥uje
na  temat  miÍdzynarodowej  konkurencyjnoúci  przedsiÍbiorstw.  Stwierdza,  øe
Ñnajpopularniejszymi czynnikami miÍdzynarodowej konkurencyjnoúci przedsiÍ-
biorstw sπ: koszty pracy, stopy oprocentowania, kursy walut i efekty skali. W fir-
mach  Ñhas≥ami  dniaî  sπ:  fuzja,  alians,  przymierze,  strategiczne  partnerstwo,
wspÛ≥praca i globalizacja ponadnarodowaî. (Porter, 2001: 192).
Nie zawsze jednak alianse, fuzje czy pokojowe przejÍcia koÒczπ siÍ sukcesem.
Gdyø jak donoszπ czπstkowe enuncjacje prasowe, doúÊ czÍsto koÒczπ siÍ one plaj-
tπ lub rozdzieleniem uprzednio po≥πczonych przedsiÍbiorstw.
Menedøerowie przedsiÍbiorstw miÍdzynarodowych, jak i globalnych nierzad-
ko starajπ siÍ uzyskaÊ pomoc paÒstwa dla poszczegÛlnych sektorÛw (ga≥Ízi, ryn-
kÛw branøowych). W rzπdach narasta tolerancja do eksperymentowania nad roz-
maitymi instrumentami polityki zmierzajπcymi do ustalania kursÛw wymiany,
przez nowe sposoby kierowania handlem Ñpo ≥agodzenie przepisÛw antymonopo-
lowychî (Porter, 2001: 192). Zauwaømy przy tym, øe paÒstwo uruchamiajπc ta-
Nr 4/2007(4) W SPÓ£CZESNA  E KONOMIA
145kie czy inne instrumenty polityki gospodarczej, przyczynia siÍ do polepszenia sy-
tuacji jednych uczestnikÛw rynku czÍsto kosztem drugich. Bez tego jednak wiel-
kie przedsiÍbiorstwa w swoim rozwoju napotyka≥yby barierÍ niedostatecznego
popytu. Stπd polityka ta staje siÍ takøe znaczπcym elementem si≥y i zakresu ry-
walizacji tych uczestnikÛw (Stankiewicz, 2002). Zaprzeczanie temu by≥oby oczy-
wiúcie zamykaniem oczu na rzeczywistoúÊ. Czynienie z tego jednak, z tych Ñwy-
kroczeÒ paÒstwî krajÛw wysoko rozwiniÍtych, cnoty wspÛ≥czesnych czasÛw, jak
to czyni Porter w swojej monografii ÑStrategia konkurencji. Metody analizy sek-
torÛw i konkurencjiî, to duøa przesada, ktÛrej dos≥owna realizacja moøe zaowo-
cowaÊ miÍdzynarodowymi konfliktami zbrojnymi. Konkurowanie, bowiem pole-
ga na tym, øe przedsiÍbiorstwa dπøπce do identycznych rodzajowo celÛw dzia≥a-
jπ w taki sposÛb, øe osiπgniÍcie celÛw przez jedno odbywa siÍ kosztem drugiego
(Rokita, 2005: 70). Obecnie úwiat moøe sobie pozwoliÊ jedynie na rywalizacjÍ
miÍdzynarodowπ przedsiÍbiorstw i to pod miÍdzynarodowπ kontrolπ.
Podstawπ  wspomnianej,  miÍdzynarodowej  konkurencyjnoúci  przedsiÍ-
biorstw jest konkurencja w danym sektorze, co prawda rozciπgajπcym siÍ na te-
rytoria kilku czy kilkunastu krajÛw. Zaú konkurencja w sektorze zaleøy od piÍ-
ciu si≥ konkurencji, do ktÛrych M.E. Porter zalicza: groübÍ nowych wejúÊ na ry-
nek  (sektor),  groübÍ  wprowadzenia  na  rynek  substytutÛw,  si≥Í  przetargowπ
klientÛw, si≥Í przetargowπ dostawcÛw, oraz stopieÒ rywalizacji dzia≥ajπcych na
dalszym rynku (sektorze) przedsiÍbiorstw. W tym ujÍciu konkurentami danych
przedsiÍbiorstw sπ inne przedsiÍbiorstwa, ktÛrych przedmiot dzia≥ania jest taki
sam bπdü zbliøony (substytut), czy teø inne przedsiÍbiorstwa zajmujπce siÍ, co
prawda poza granicami paÒstwowymi, ale w warunkach swobody miÍdzynarodo-
wych przep≥ywÛw nie tylko dÛbr i us≥ug, ale i úrodkÛw finansowych, nie ma to
wiÍkszego znaczenia.
Odnotujmy przy tym, øe odrÛøniÊ naleøy rzeczywistych konkurentÛw od kon-
kurentÛw potencjalnych. Konkurentami potencjalnymi mogπ byÊ przedsiÍbior-
stwa dzia≥ajπce w innych krajach, a nawet w innych regionach geograficznych.
Procesy aliansÛw, czy pokojowego przejmowania przedsiÍbiorstw s≥abszych przez
przedsiÍbiorstwa o wiÍkszym potencjale ekonomicznym, mogπ zmieniaÊ pozycjÍ
rynkowπ konkurentÛw (Aaker, McLaughing, 2007: 62ñ63).
W ujÍciu M.E. Portera konkurencja oznacza jednak walkÍ o rynki zbytu lub
zaopatrzenia, ktÛra co prawda moøe koÒczyÊ siÍ ugodπ, czÍúciej jednak zdoby-
ciem przewagi rynkowej nad konkurentem. Na podstawie takiej koncepcji kon-
kurencji, M.E. Porter formu≥uje koncepcjÍ strategii konkurencji jako instrumen-
tu walki o rynki zbytu. Rodzi siÍ przy tym wπtpliwoúÊ, czy w wyniku tych dzia-
≥aÒ przedsiÍbiorstw suma ich korzyúci nie przekracza sumy ich strat, oraz czy
powstajπce innowacje powiÍkszajπce wartoúci uøytkowe, rzeczywiúcie podnoszπ
dobrobyt spo≥eczeÒstwa, jak to sugeruje M.E. Porter (1985: l), czy teø wynika on
z efektu demonstracji i naúladownictwa. Pojawia siÍ takøe pytanie, czy kaøde
przedsiÍbiorstwo (w≥πczajπc monopol), aby utrzymaÊ siÍ na rynku, czy teø osiπ-
gnπÊ  na  nim  lepszπ  pozycjÍ,  musi  uczestniczyÊ  w porterowskiej  konkurencji,
przecieø moøe to osiπgnπÊ rÛwnieø poprzez alianse lub fuzje.
W SPÓ£CZESNA  E KONOMIA Nr 4/2007(4)
146Z wywodÛw  M.E.  Portera  wynika,  øe  dzia≥ania  wspÛ≥czesnych  przedsiÍ-
biorstw winny byÊ nakierowane nie tylko na zaopatrywanie i obs≥ugÍ popytu lud-
noúci czy innych organizacji oraz instytucji paÒstwowych, ale rÛwnieø na walkÍ
z konkurentami. Aby temu zadaniu podo≥aÊ, przedsiÍbiorstwa winny formu≥owaÊ
odpowiednie strategie4. Porter wyrÛønia trzy ich rodzaje. Sπ to: minimalizacji
kosztÛw, zrÛønicowania produktÛw5, koncentracji dzia≥alnoúci na tych produk-
tach, ktÛre odpowiadajπ úciúle okreúlonej grupie nabywcÛw (Porter, 1996: 41ñ43).
Do formu≥owania, jak i realizacji tych strategii, przedsiÍbiorstwa mogπ anga-
øowaÊ szeroki wachlarz narzÍdzi marketingowych, poczπwszy od informacji o na-
bywcach oraz analiz porÛwnawczych pozycji w≥asnej przedsiÍbiorstwa na tle naj-
silniejszych konkurentÛw, a skoÒczywszy na rÛønych strategiach oddzia≥ywania
na nabywcÍ nie tylko za poúrednictwem reklamy i innych sk≥adnikÛw promocji.
Zakoñczenie
Widzimy zatem, øe lansowany przez niektÛrych ekonomistÛw i rÛøne organi-
zacje  miÍdzynarodowe  postulat  wzrostu  konkurencyjnoúci  gospodarek  moøe
w konsekwencji prowadziÊ do zdominowania ich przez monopole i oligopole, czÍ-
sto oficjalne bπdü Ñcichoî wspomagane przez instytucje paÒstwowe, mimo obo-
wiπzujπcego w krajach rozwiniÍtych ustawodawstwa antymonopolowego. Oczy-
wiúcie praktyki te nie narastajπ linearnie, gdyø ostatnio obserwujemy rÛwnieø
rozbijanie przez KomisjÍ UE niektÛrych karteli producentÛw, jak i konserwato-
rÛw wind w krajach cz≥onkÛw Unii Europejskiej (Passa: 3).
Zjawiska  te  w konsekwencji  prowadzπ  do  powiÍkszenia  niedoskona≥oúci
funkcjonowania rynku takøe w skali miÍdzynarodowej. W zwiπzku z tym po-
wstaje pytanie, czy deregulacje oraz Ñzawieszanieî polityki antymonopolowej nie
os≥abi nadmiernie regulacyjnej roli rynku. A jeúli tak, to kto lub co bÍdzie mog≥o
pe≥niÊ jπ w≥aúciwie, skoro w ostatnich latach narastajπ takøe niedoskona≥oúci
funkcjonowania paÒstwa (Zabrzewski, 2004). Malejπ bowiem, w wyniku liberali-
zacji obrotÛw miÍdzynarodowych ochronne bariery wymiany miÍdzynarodowej.
Ruszπ  natomiast  moøliwoúci  przemieszczania  siÍ  cykli  koniunkturalnych  ze
wszystkimi tego konsekwencjami spo≥eczno-gospodarczymi.
Bibliografia
Aaker D.A., McLaughlin, Strategic Market Management, John Wiley and Sons, European Edi-
tion 2007.
Garbarski L., Rutkowski J., Wrzosek W., Marketing. Punkt zwrotny nowoczesnej firmy, PWE,
Warszawa 2001.
Nr 4/2007(4) W SPÓ£CZESNA  E KONOMIA
147
4 OdnotowaÊ tutaj trzeba, øe nie tylko wymienione strategie mogπ zapewniÊ przedsiÍbior-
stwu przewagÍ rynkowπ, ale do tego moøe przyczyniÊ siÍ takøe przewaga informacyjna.
5 Konkurencja przez zrÛønicowanie produktÛw jest charakterystyczna dla tzw. niedoskona-
≥ej konkurencji, odkrytej przez J. Robinsona.KamiÒska T., Kπtowski T. (red.), Nieefektywnoúci rynku. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Uni-
wersytetu GdaÒskiego, GdaÒsk.
KamiÒski T., Marketing. Istota, zarzπdzanie, strategie, informacje, Wydawnictwo WSE-I w War-
szawie, Warszawa 1999.
Passa, 2007, Ø: 21,VI.
Porter M.E., Competitive Advantage. Creative and Sustaining, The Free Press, New York 1985.
Porter M.E., Porter o konkurencji, PWE, Warszawa 2001.
Porter M.E., Strategia konkurencji. Metody analizy sektorÛw i konkurentÛw, PWE, Warszawa
1996.
Rokita J., Zarzπdzanie strategiczne. Tworzenie i utrzymanie przewagi konkurencyjnej, PWE,
Warszawa 2002.
Stankiewicz  M.J.,  KonkurencyjnoúÊ  przedsiÍbiorstw.  Budowanie  konkurencyjnoúci  przedsiÍ-
biorstw w warunkach globalizacji, Dom Organizatora, ToruÒ 2002.
Wrzosek W., Funkcjonowanie rynku, PWE, Warszawa 1998.
Zabrzewski R., Polityka ekonomiczna paÒstwa w warunkach globalizacji a niedoskona≥oúci me-
chanizmu rynkowego, ÑEkonomiczno-Informatyczny Kwartalnik Teoretycznyî, 2004 nr 1.
Forms of Market and Competition in the Contemporary Economics. 
Theoretical Aspect
Summary
In the article author analyses the subjective structures of markets (as abstract
notion). Bases of these structures are quantitative criteria. The main mechanism
which changes these structures is the non-perfect competition. Twenty years ago
M.E. Porter, the famous American economist, was formulated a concept of new
stage of market rivalry. Above the article, the author makes a critical remark on
Porterís concept of market competition.
W SPÓ£CZESNA  E KONOMIA Nr 4/2007(4)
148

Forms of Market and Competition in the Contemporary Economics. Theoretical Aspect

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Research Papers in Economics