Nizamiye medreselerinin kurulması ve bu medreselerde, Şirâzî, Cüveynî, Gazzâlî gibi Eş’ari kelamcıların görevlendirilmesinden sonra – medreselerin zengin kütüphanelere sahip olması ve müderrislerin dolgun bir maaşa sahip olması dolayısıyla- Eş’ari müderrisler farklı inançları ve düşünce gruplarını inceleme fırsatı bulmuş ve Kelam ilmine yöneltilen eleştirileri dikkate almışlardır. Eş’ariler bu inceleme sonunda bir taraftan Kelama yöneltilen haklı eleştirileri dikkate alarak kendi metotlarını gözden geçirirken, öte yandan diğer fırkalara daha objektif bakmanın imkânlarını araştırmışlardır. Bu durum Eş’ariliğin zaaf noktalarından uzaklaşmasına fırsat verdiği gibi onun sistemleşmesine ve bünyesinden daha güçlü âlimler çıkarmasına da fırsat oluşturmuştur
