Taha Toros Arşivi, Dosya No: 13-Berat Zeki-Zeki-Ekrem Zeki-Vedat Üngö

Toros, Taha

Istanbul Sehir University Repository

Müzik dünyamızda Baba-Oğul 
OSMAN ZEKİ-EKREM ZEKİ
TAHA TOROS
(İstiklal Marşı) nın bestekarı OSMAN ZEKİ ile oğlu EKREM ZEKİ, türk Musiki 
Tarihinde abideleşmiş bir aileyi oluşturur. Ailenin tek kızı BERAAT ZEKİ ise 
zengin kültürüylii Un yapmış,hukuk dünyasında zirveye ulaşmış,Milletlerarası or­
ganizasyonlarda görev almış,Türkiyenin ilk kadın Hukuk doktorudur.
Bu kültür ve müzik ailesinin geçmişi, (saray MBfsikisi)'nde (Easlıcedit) denilen 
bir çığırın kurucusu olan Santuri Albay Hilmi Bey'e dayanır. Ailenin ana tara- ' 
jT$ '> (îercüman-ı Ahval) adındaki ilk hususi gazeteyi yayınlayan,elçilikte,idare 
amirliklerinde,posta nazırlığında bulunan Agah
gfendi (1832 - 1885) 'ye uzanır.
Batı mûsikisinin ülkemizde gelişmesinde büyük rolü bulunan ve en son İstiklal 
Marşı'nm bestecisi olarak müzik yaşantımıza damgasını vuran Osman Zeki Bey.1880 
yılında^sküdarda doğdu. Beşiktaş askerî rüştiyesinde okurken ,11 yaşında,saray 
mızıkasına alındı. Burada görev yapan yabancı müzik adamlarının yanında çalışa­
rak, başkemancı oldu.Rütbesi Binbaşılılığa yükseltildi, flaha sonra.saray muzıka- 
sının son kademsi olan.Orkestra şefliğine atandı.
1917 yılında Orkestrasıyla Avrupa turnesine çıkarak, büyük sanat merkezlerinde 
konserler verdi. Osman Zeki Bey, Avrupada konser veren ilk Türktür.
Gerek son padişah,gerek son halife döneminde de saray orkestrasının şefliğini 
yaptı. Kurtuluş savaşının zaferle sonuçlanmasının heyecanı ve ilhamı ile (İs­
tiklal Marşı)'nı besteledi. Osman Zeki Bey'den önce bu marş muhtelif sanatkâr­
lar tarafından bestelenmişti. Ne var ki Osman Zeki Bey'in bestesi Ankarada • 
Mustafa Kemal Paşa ile arkadaşlarını çok etkiledi. Osman Zeki Ankara'ya davet 
edildi. Çankayada bir orkestra ile İstiklal Marşı çalındı. 0 günden itibaren 
Osman Zeki'nin bu yapıtı, Milli Marş olarak uygulamaya konuldu.
Artık Osman Zeki Çankaya'ya mal edilmiş ve Cumhurbaşkanlığı orkestrası ona 
kurdurulmuştu. Batı anlamı ve üslubundaki musiki'nin yurdumuzda kökleşmesini 
ve gelişmesini arzu eden Atatürk, Ankarada bir musiki Muallim mektebi açılma­
sını önerdi. Bunun gerçekleştirilmesi Osman Zeki Bey'e verildi.
Hayatını 11 yaşından itibaren musikiye adamış olan saray orkestra şefi, bu 
defa Cumhurbaşkanlığı senfonik orkestrası şefliğiyle beraber, müzik öğretmeni 
yetiştirmek için kurulan okulun da müdürlüğünü 1934 yılına kadar,birlikte 
sürdürdü.
Rahatsızlığı nedeni ile emekli olup İstanbul'a dönen Osman Zeki Bey,Modaya 
yerleşti. Musiki dünyamızın bu dev adamı 28.Şubat.1958 günü aramızdan ayrıldı. 
Cenaze töreni ilginçti,Karacaahmette toprağa verilirken.bestecisi olduğu İstik­
lal Marşı çalındı.
Osman Zeki Üngör bir (Marş Babası)'ydı. Bunlardan önemli olanlardan bazıları 
şunlardır
Asakir-i şahane marşı, Azm-i ümit marşı, gençlik marşı, gurur marşı, ilim 
marşı, Hamidiye marşı, Sultan vahdettin marşı, Türk marşı, Lise marşı, İstiklal 
Marşı, Yeni harfler marşı..
Zeki Üngör'ün kendi gibi müzisyen olan oğlu Ekrem Zeki, soyadı olarak, aile 
soyadının ilk hecesini aldı.
Babası gibi kemancı,besteci ve orkestra şefi olan Ekrem Zeki Ün, 23.Ocak.1910 yı­
lında İstanbuldâ i doğdu. . 6 yaşında keman'a başladı. Üstün kabiliyeti ile,14 
yaşında iken,Avrupa imtihanını kazandı. 1924-1930 yıllarında Parisde
(Ecole Normale de Musique),'te okudu. Avrupacın ünlü keman profesörleriyle bir-
İ:lkt<: ç^11Şj3;' Ilk bestesini, 18 yaşında iken, pariste yaptı. 1930 yılında 
Türkiye ye dönerek,babasının kurduğu ve müdürlüğünü yaptığı, Ankara müzik 
gretmeıı okulunda öğretmenliğe başladı. Aynı zamanda, Cumhurbaşkanlığı Or-
W , o aS1?aa 8^ 6V aldl’,Daha sonra İstanbul Belediyesi konservatuarında keman hocası oldu. Öğrenci orkestrası kurarak şefliğini üstlendi. Yurtiçi ve Yurt­dışı konserler verdi. *
Ekrem ZekıÜn’ün eğitimciliği yanında,iki özelliği vardı. Türk Halk musikisi
k dr  yaraîrlanaram batı uslubi ile ilginç besteler yaptı ve babası gibi başarılı marşlar besteledi. Bunlandan en tanınmışları :
Ankaradan doğdu gün, 
öğün Türk oğlu öğün.
sözleri ile başlayan (Ankara Marşı) ile,
Tarihe sığmayan şanlar Türk'ündür, 
sözleri ile başlayan (29 Ekim Marşı)'dır.
Ekrem Zeki Ün ün Atatürk ile ilgili marşı da vardır.
Unlu müzisyenimiz, özellikle Yunus Emre başta olmak üzere,Karacaoğlan, Dadal- 
oglu gibi halk ozanlarından ve Köroğlu ile Kozanoğlu gibi türkülerden etki- 
endı. Yöresel oyun türküleride onun işlediği konular arasındaydı.
Ekrem Zeki Un Un eşi de, tanınmış bir piyanist olan Verda Üngördür.
Berem Zeki Un , 1987 yılında İrlandanın Dublin şehrinde öldü. Uçakla getir­
tilen na aşı,Karacaahmette aile kabristanında toprağa verildi.
v İ lk İnoo811 T6 klZ1 Beraat Ungördü. Dame de Sion'dan sonra. Hukuk Fakültesini 1928 yılında birincilikle bitiren Beraat Zeki, burada doktora 
yaptı. Türkiye-nm ilk kadın huhuk doktoru oldu. Uzun süre üstlendiği bu 
meslelcteleı derin bilgisi, Milletlerarası hukuk dünyasında büyük takdir 
gordu. Milletlerarası muhtelif hakem mahkemesine Türk ajanı olarak seçildi 
Fransız "Türk hakem mahkemesinde başarılı hizmetler verdi. Bu çalışmaları 
yanında eğitimci yönünün ağır basmasıyla, Erenköy kız lisesinde,25 yıl
hoca1 ığı yaptı. Eğitimciliğini şefkat duyguları ile sürdüren Beraat 
Ungor , yüzlerce kültürlü genç kızlarımızın yetişmesini sağladı. 
BerfatJ\n,8Ö,r ’jİr idealistti. Bütün yaşamı hizmet ve kültür dağıtımı ile 
geçti.Türk kadınlığına şeref veren bir görevi de, Dünyanın ünlü bir kadın 
organızasyonu olan soroptimist teşkilatının Avrupa konseyi İkinci Başkan­
lığıydı. Kadınlığı yüceltmeyi, diinytt kadınları arasında dostluğu pekiştir-
şereflendimiştiU kuruluşun ikinci başkanlığına seçilmesi, Türk kadınlığını
Kişiliği,bir eski zaman hanımefendiliğini^bütün bütün nitelikleriyle dopdolu 
olan Beraat Ungör, 22 Aralık 1993 günü, ışıklı gözlerini kapadı.
Taha Toros Arşivi
6  2 1 o  o  f


Müzik dünyamızda baba oğul:Osman Zeki-Ekrem Zeki

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository