Taha Toros Arşivi, Dosya No: 154-İsmail Habib Sevük. Not: Gazetenin "Yeni Eserler Karşısında" köşesinde yayımlanmıştır

Sevük, İsmail Habib

Istanbul Sehir University Repository

t (Yeni Eserler Karşısında {(
“  Erenler, 11
n Yazan■
L İSMAİL HABIB SEVUK
t)!® I  .
geyiği atla kovalarken geyik bir
Üç yıl önce 1949 un ikinci yarı­
sında, «Malazgirdin öncesi, kendisi, 
sonrası» başlığile gazetemizde çı­
kan 15 yazının 4 ü Malazgirdin 
«öncesi» ne, 7 si «kendisi» ne, di­
ğer 4 ü de «sonrası» na aiddi. Se­
rinin sonuncu bölümüne geldiğim 
sıralarda Halûk Nihad Pepey'.den 
bir mektub almıştım. Bu yazılar­
dan duyduğu heyecanla bir destan 
yazmak istediği için noksan nüsha­
ların gazete tarafından gönderilme­
sine delâletim isteniyordu. Şimdi 
çıkan kitabından anlaşılıyor ki yaz­
dığı destanın ismine «Erenler» de­
meyi uygun bulmuş. E, Malazgird 
kahramanı Alpaslan ki yalnız yiğit­
ler yiğiti bir serdar değil aynı za­
manda mücahidler mücahidi bir 
ermiştir, o ve onun cihad arkadaş­
larına öyle bir isim elbet yakışık 
alırdı.
Şimdi kitaba «Destana dair ta­
rihçe» başlığile on sahifelik uzun 
bir etüd yazan Hilmi Ziya Ülkenin 
fikirlerinden anlıyoruz ki mekteb- 
tenberi arkadaşı olduğu Halûk 
Nihadı bir yandan destan yazmağa 
ısrarla teşvik edip dururken Lir 
yandan da tarihin aydmlığile bir 
realite halinde olan kahraman’ara 
destan yapılamıyacağını telkin et­
miş. Onun fikrince arkadaşı, Alp- 
aslanları değil, meselâ halk ruhuna 
kök budak salmış Battalgaziyi des­
tana geçirmelidir. «Erenler» i ya­
rıda bırakan Halûk Nihad da «Ga­
ziler» diye Battalı yazmağa koyu­
lur. v
O ki validir, ağır idare meşgale­
lerinden vakit buldukça şevkle ese 
rini yazıyor. Bir ara İstanbula ge­
lince öğrenir ki meğer... bunu «ön­
söz» de müellifin kendi kaleminden 
dinliyelim: «Battalgaziye seslenir­
ken velûd ve dinamik şair Behçet 
Kemalin buna başladığını öğren­
dim. Yazdıklarını kendisinden din­
ledim. O kadar muvaffak olmuştu 
ki benimkileri yırtmağa...» Ne ya­
pıyorsun yahu, yazık değil mi? 
Bereket yırtmağa kıyamaz, evet 
kıyamaz ama, «bunu da kısa kes­
tim» diye işi yarıda bırakır. Malaz­
gird de yarım kalmıştı, iki yârım 
birleşti, ve «Erenler, Gaziler» diye 
bir bütün kitab çıktı. *
Irmak ırmak geçtiler, ne büyii, ne 
bilmece;
Ova onları saydı yedi gün yedi gece.
Malazgirdde cenk başlıyacak. Bu 
cenk ne iki ordunun karşılaşması, 
ne iki serdarın imtihanı, bu bam­
başka bir karşılaşma:
Gün kendini saklasın kılıç parıltı­
sından
İşte karşı karşıya iklim padişahları.
Evet orada iki cihan cenk ede­
cek. Bunu «iklim padişahları» diye 
ifade edebilmek keşif gibi bir şey. 
Alpaslan kendinden dört beş misli 
kalabalık düşman karşısında .sec­
deye kapanmış dua eder:
Bizi yoktan var eden ey cihanın
sahibi,
Beni din düşmanıma mahcub etme 
Yarabbi.
İslâmın sancağını yıldızlarına yük­
selt.
Ya şerefimle gazi, ya şevkimle şehid
et.
Sultan şehid olursa kefen yerine 
geçsin ve «kanı güneşler gibi belli 
olsun» diye beyaz ipekten bir kaf­
tan giyip küheylânma atladı:
Artık kıpırdamıyor zaman bile ye­
rinden,
Alpaslan irkilince kır atın eğerin­
den.
Malazgird sahrasının lav teres- 
siibatlı yalçın hendeklerine gizle­
nip düşmanın hiç farkına varmak­
sızın önlerinden geçip gittiği akın­
cılar meydana çıktıkları zaman düş­
manı dağlarla çevirmiş gibi heyfcet- 
leşiverdiler:
Hangi tepenin boyu akıncıdan yük­
sektir?
«Malazgirdin sonrası», bu. Ana­
dolu dediğimiz anavatanın kurmu­
şu, Malazgirdden sonra bir kaç yıl 
içinde Türk atlıları Üsküdar kıyı­
larında görünürler:
Bir vatan çağlamada gök kadar 
mavi geniş
Alpaslan haritayı bu kayalara çiz­
miş.
Koşuyorlar bir ufku bir ufka bağ­
lıyarak...
*  ^  sfe
Fetihten sonra yurd cennete dön­
dü. Cengâverler kılıçlarını bırakıp 
tezgâhların başına oturdular. San­
atkârlar kubbeleri yükseltip mina­
releri uzatarak yurdu şenlendiri­
yorlar:
Kılıcı süsleyen eller mekikte,
İç baharımızı serdik tezgâha.
Asi kayalara duygu verdik de. 
Uzattık minare diye Allaha.
Halkın içliliği; o cennet yurdda 
sanatkâr parmaklı göllerdeki saz­
ları neyden seslenen şairlere ye 
güzel nağmeli müezzinler okuduk­
ları ezanları şakıyan bülbüllere 
döndürüp çiçekler gül yüzlü kız­
ları kıskanırlar.
Sazlar elde ozan olur,
Bülbül sesi ezan olur.
Çiçek kıskanır Ayşeyi.
sjc Jk
Kitabın Battalgazi kısmma gelin­
ce: Çocukluğumun buğulu hatıra­
ları buram buram canlanıyor. O- 
nun babası Gazi Hüseyin ki - bir
mağaraya girdi. Gazi de girer. Bir 
de ne görsün? Gümüş eğerli, ağzı 
köpüklü, şahlanmış bir küheylân 
mağarayı sallarcasına kişniyor. Ata 
yaklaşmak imkânsız. Mağaranın bir 
duvarından esrarlı bir ses işitildi: 
Ya Aşkar teslim ol bu yiğit ere. 
Tanrı bağışlasın seni Cafere.
«Cafer», Gazi Hüseyinin henüz 
on yaşlarında bulunan oğlu, «Aş­
kar» küheylânın adı. Gazi Hüseyin: 
Kayserin kumandanlarından Meh- 
rayil kırk bin askerle çevirip ke- 
mendler atarak şehid düşürdü. Oğ­
lu Cafer on dördüne girince Aşka- 
ra atlayıp babasının öcünü almak 
için Mehrayilin üzerine yürür. Dü: 
man kumandanının kellesini uçura­
rak bütün maiyet kuvvetlerini da­
ğıttıktan sonra MalatyalIlar Mehteı 
takımaln önlerinde onu karşılama­
ğa çıktılar. Son tepeden Caferiı 
görünüşü; o ne heybetli görünüşti 
o:
Davullar çalındı her taraf duman 
Tepede bir kişi: Göründiiâ Cafer 
Tepe ondan, o tepeden kocaman
Cafere sonra yavuz manasına 
«Battal» dediler. Seyyid Battalgaz 
artık bir nârada bin kâfirin ödüni; 
koparan bir dehşettir:
Din uğruna nice yıllar koştu o, 
Yerde aslan, gökte uçan kuştu o. 
Aşkarmın göründü mü yelesi, 
Kapısını açar düşman kalesi.
Kitab «işi kısa kesmek için» des­
tanı en tatlı yerinde bırakıverdi 
Fakat bir defa harekete gelen ço­
cukluk hatıraları; onlar dalgala: 
misali birbirini kovalayarak kafa­
mın uzak enginlerinde «Kızkulesi» 
ne kadar uzanan maceralarla çal­
kanıp duruyor.
O ne candan samimî önsöz o? 
Kendini otuz yıllık idare hayatının 
çarkına kaptırmış bir kimse elbette 
şairliği profesyonellik pâyesine çı­
karacak değildi. Açıkça «şairlik 
iddiasında değilim» diyor ve ilâve 
ediyor: «Hele teknik çok zayıf.» 
Uzun idare hayatını ileri sürerek 
şunu da söyler: «Daire diline alı­
şanlar konuşma türkçesini unutur­
lar zaten.» Bunlarda tevazu payı 
kadar, doğruluk payı da var. Bu 
doğruluğu ispat için eserdeki ak­
saklıkları sayıp gitmek çok kolay. 
Fakat kolay olanda kıymet olmaz. 
Eserde profesyonelliğin mükem­
melliğini mi yoksa amatörlüğün sı­
cak samimiliğini mi aramalıyız? 
Soğuk mükemmelliktense canlı çet­
refillik elbet daha iyidir.
*  *  *
Bizans Kayseri, eski Komanın en 
haşmetli devrinde bile çıkarılamı- 
yan üç yüz binlik bir ordu ile. He- 
medam payitaht. Ahlatı üs edinmiş 
Selçuk Türklerinin kökünü kazıyıp 
Bağdaddaki hilâfeti de kaldırarak 
İslâmlığa ölüm darbesi vurmak ;z -  
mile sonsuz bir gurur içinde gidi­
yor:
Bizans yola koyulmuş başında 
Kayserde,
Geliyor ufuklara sığmıyan askerde
Taha Toros Arşivi


Erenler, gaziler

http://openaccess.marmara.edu.tr//bitstream/11424/132704/3/001640147010.pdf

Erenler, gaziler

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository