Taha Toros Arşivi, Dosya No: 42-Hamdullah Suphi Tanrıöve

Tanrıöver, Hamdullah Suphi

Istanbul Sehir University Repository

Hamdullah Suphi Tanrıöver konuşuyor
Arap birliği hakkında tarih i
nüaiaiarvs bizim görüşlerimiz
Birkaç Ermeni'nin ve Gürcü'nün emir altında 
Hoprak bütünlüğümüz aleyhine ortaya attıkları 
fikirler ve tarihî bir vesika
[Büyük Elçi, İçel Milletvekilimiz 
Hamdullah Suphi Tannöver’in lisa­
nından, memleketi çok alâkadar eden 
meseleleri sütunlarımıza geçirdik. Bu 
güne kadar dost ve komşu memleket 
Romanyanm dünkü ve bugünkü va- 
vaziyetini, muhtemel inkişaflarını, Sov 
yet rejimi, Slav Birliği fikrinin tari­
hi devirler arasında hangi talihsiz tcc
yük Elçi, bugün de Arap BirMği ve 
birkaç emir almış Ermeni ve Gürcü­
nün Türk toprakları bütünlüğü aley­
hine attıkları iddialar üzerinde ko­
nuşuyor.]
T annöver’e  sordum:—  Arap milletlerinin birleşme­
si için son zamanlarda kuvvetli bir
mizin kuzeyinde Slav Birliğini tahak­
kuk ettirmek üzere gayret sarf edi­
lirken, güneyinde, Araplar lehine ay­
ni gayretin ortaya çıkması; size ne 
düşündürdü?
—  1915 de Şamda İbni Haldun’un 
türbesini ziyaret ettim. Şarkın bu 
büyük tarihçisi ve âlimi, Araplar 
hakkında şu acı cümleyi yazmıştı:, 
[D «t u m  S «: 2 Sü; *  â»>
i
V A T A  M »■»ıra-**?*
Hamdullah Suphi Tanrıöver konuşuyor
-•*•■»*»  * ^  *■■* * * * * « * ■ -' * »«»»-Ş* ' * * * -^ « »,*  «■ A. .».A A •»• A a  a-a - a-a  A a a a a a a a a a  A^ fc
Arap birliği hakkında ta rih i 
mütalâalar ve bizim görüşlerimiz
Birkaç Ermeni'nin ve Gürcü'nün emir altında 
toprak bütünlüğümüz aleyhine ortaya attıkları 
tikirler ve tarihî bir vesika
(Bayı 1. İncide)
«—  Araplarda aile gayreti ve ka­
bile asabiyeti her zaman bir birliğe 
mâni olmuştur.»
Timur’un muasrırt olan maruf ta­
rihçiyi bugün, derin uykusundan u - 
yandırmak mümkün olsa idi, şimdi 
Arap dünyasının; evvelkinden çok 
daha fâzla bölünmüş olduğunu ve 
vaktile söylediğinin, hâlâ doğruluğu­
nu muhafaza ettiğini görerek; kim 
bilir ne kadar meyus olurdu
Arap cemiyetleri hanedan ihtiras­
ları, ve kabile gayretleri, bir de bit­
mez tükenmez çöller ile, daima bir­
birinden ayrı kaldı. Umarım onlar, 
evlerinin kapılarına yaklaşan ölüm 
tehlikesi karşısında; iç rekabetleri bir 
tarafa atarak, çok büyük olan ma­
zilerine lâyık bir şuur ile; bir merkez 
etrafında toplanacaklar ve müşterek 
bir cephe teşkil edeceklerdir. Bu te­
şebbüsün tahakkuk etmesine, Türk- 
lerden daha fazla sevinecek kim var­
dır?
Biz ki onlarla, hin seneden fazla 
bir zaman dinde, medeniyette birleş­
miş, ayni imanın bayrağı altında ya­
bancılara karşı beraberce mücadele 
etmişizdir.
Fakat itiraf edeyim, bu asil fikrin 
önüne çıkacak mânilerden korkuyo­
rum. Çünkü evvelce saydığımız, mu­
arız kuvvetlere, bir de istilâcı bir mil 
letin her gün göze çarpan dağıtıcı 
telkinleri karışıyor.
Arap Birliği, bütün Şar km benim­
semesine lâyık asîl ve büyük bir 
murattır. Acaba onu başarmak gü­
neyde yaşayan eski dostlarımız için 
mümkün olabilecek mi?
*
Bazı Ermenilerin ve Gürcülerin 
Türk toprakları aleyhine, son za­
i
1
5
manlar da ortaya attıkları tdHîajar 
hakkında Tannövere, mütalâalarını 
sordum. O bana dedi ki:
—  Siz klarnet çalar mısınız?
—-  Hayır, dedim.
—  Ben de çalmam, dedi Yalnız bu 
âleti gördüm ve çalanı da gördüm. 
Bu, ağaçtan bir borudur. Üstünde bir 
çok delikler vardır. Bir kişi borunun 
bir ucundan üfler ve deliklerden is­
tediği sesleri çıkanr.
Diktatörlük idaresinde fertlerin ve 
zümrelerin ağızlan klâmet delikleri­
nin aynidir. Çıkan her ses üfüyenin 
sesinden ibarettir. Bu yazılara ehem­
miyet vermeyin. Eğer şimal komşu­
muzun topraklarında, milletler kendi 
arzularına göre konuşabilseler, Er- 
memlerin ve Gürcülerin bizden top­
rak istemeğe vakitleri kalmaz. Bu gi­
bi davalara, sıra gelmez.
Hakkında mütalâamı sorduğunuz 
iddiaların hakikî bir esası olsaydı, 
Gürcü hocaların bin senelik bir tarih 
devrini aramalarına imkân kalmazdı.
Kafkasya, Rus istilâlarının en ya­
kın merhalelerinden biridir. Bu m en 
leketin işgalinden sonra, Tiirkiyeye 
hicret eden yüz binlerce KafkasyalI, 
hâlâ topraklarımızda büsbütün tüken 
memiş bir nesil teşkil eder.
Şeyh Şâmil ismini taşıyayn Kafkas 
kartalının Rus. fatihlerine karşı yap­
tığı mücadele yirmi sene sürdü. Gür­
cülerin millî davaları, son günlere ka 
dar Sovyet hudutları haricinde, Sov- 
yetlere karşı devam etmektedir.
Kafkasyada Rus hâkimiyeü ancak, 
1865 de tamamlanmıştır. 1865, yani 
dün.
Zafer sarhoşluğundan gelen bazı 
iddialar yalnız aklın hududunu değil, 
hattâ deliliğin hududunu da geçmek­
tedir. Eğer bu iddiaların hukukî bir 
esası olsa idi, ortada Rusya diye bir 
millet kalmazdı. Kuzey Rusya Fin 
akvamının, güney Rusya Türk akva­
mının, asırlarca bir intişar sahası o- 
larak kalmıştır.
Evliya Çelebi, yalnız üç asır evvel, 
şimdi Ukrayna dediğimiz araziyi zi­
yaret ettiği vakit, orada gördüğü Kıp- 
çaklar’dan bize bahseder. Kıpçak dev 
letini ise, yıkan Timurdur. Nasıl ki, 
Harzem Türk devletini de Cengiz yık- 
ü. Her ikisi bu suretle, Rusların garp­
tan şarka doğru yayılması için lâzım 
gelen yollan açtılar.
Tâ şimaldeki Kazan devleti, Kanu­
ni Sultan Süleyman zamanında İs- 
tanbula hir heyet yollayarak Padişa­
ha memleketi namına biat etmişti.
Rusların Ural ötesine geçmeleri, 
Orta Asyada yerleşmeleri bu devletin 
çökmesinden sonra vukua gelmiş ya­
kın zamanlara ait bir memlekettir.
Yalnız biz, bugünkü hakikatleri hi­
çe sayan bir davada bulunmuyoruz. 
Topraklarında Türk ekalliyetleri ya­
şayan, ondan fazla irili ufaklı mem­
leketlerde siyasetimizin ana hattı şu­
dur:
Türk azlıklarını, hükümran ekse­
riyetlerin aleyhine bir tahrik vasıtası 
olarak kullanmamak.
Bunun için eski İskit, Sar mat, Kıp­
çak ovalarında, Milâttan sonra dokuz 
defa konup göçen, hazan Hazarlar, 
Kapçaklar gibi sürekli devletler kuran 
Türk kavimler! yalnız tarihî araştır­
malarımızın mevzulartdır. Bizden za­
yıf olan memleketlerde bile Türk
azlıklarını, bir dava mevzuu yapma­
dık.
Şimal komşumuzun şu veya bu 
noktada değil, Bal tık denizinden A k - 
denize, Akdenizden Irak, şarka ka­
dar değişmez bir politika usulü var­
dır. Onu şu cümleler ile hulâsa ede­
ceğim:
Moldavya radyosu harp esnasında, 
Romanya Moldavya’sına;
«—  Akşam saatlerinde, bana gel.» 
diye serenatlar yapardı. Şimdi bütün 
Ramanyayı, Moskovaya çağıran bir 
zümre orada, bildiğimiz tedbirler ile 
iktidar mevkiine getirilmiştir
Buıgaristanda, Yugoslavyada, aynî 
usul tatbik ediliyor. ,
Bizde mevcut rejim aleyhine, Mos- 
kovanın yaptığı tahrik; hep bu siya­
setin, diğer bir sahada tatbikine im­
kân hazırlamak içindir.
Kafkas Azerbaycanı, İran Azerbay- 
carunı kendine çekiyor. Afganistanda 
şimalden gelen istilâların yolu olan 
Haybar geçitleri etrafında, Ingiltere, I 
Rusyaya yolu kapamak için çoktan- i 
beri tedbir almaktadır.
Rus Türkistam, Çin Türkistamnı 
istilâ etti. Çin komünistleri, Moskova 
hesabına yüz binlerce kişilik ordular 
halinde harekete geçtiler.
Dâva büyüktür, âlemşümuldur.
Klârnet’in iki üç deliğinden çıkan 
o bir kaç ses, dünyanın dinlediği bü­
yük bir gaza şarkısının iki üç notun­
dan ibarettir. Siz ihtirasın umumî 
mahiyetini görünüz. Bu âleti bir u - 
cundan üfleyen adam, daha neler is­
tiyor. Ona dikkat ediniz.
*
Bu bahsi bitirmeden, size, Berlin 
kongresinin 6 temmuz 1878 tarihli ve 1 
14 numaralı protokolünden bir kaç 
cümleyi tekrar edeyim: Batum ve ha­
valisi halkının o zaman Türkiye hak­
kında ne düşündüğünü bu vesikada 
eşsiz hir sarahatle göreceksiniz. Satır­
lar şunlardır:
Ingiltere başmurahhası Lord Bea-
consfield, Batumun serbest bir liman ’ 
olmasını, Rus arazisine ilhak edilme­
sinden daha isabetli bulur. Rusya im­
paratorunun beyanatına tam bir iti­
madı olmakla beraber, bu limana ve­
rilecek serbesti şartlarından doğacak 
menfaatleri; asla tasvip etmediği il­
haka tercih eder.
Bu karardan doğacak faydalar mü- 
iâhazaslle, kendini tebrik etmekle be­
raber Batum havalisinde yeniden çı­
kacak kargaşalıklara karşı; mâni ça­
relerin şimdiden düşünülmesi lüzu­
munu hissetmekten müteessirdir.
Bu vilâyet halkı, hakikatte, Rus hâ 
kimiyetine girmekten memnun değil­
dir. Bu cesur ahali, cebri bir ilhaka 
karşı kendisini silâh!arile müdafaa et­
mek imkânına malik görüyor. Bu va­
ziyet vahim tehlikeler davet edebilir. 
Lord hazretleri, Rus imparatorunun 
nazikâne teklifini tasvip eder iken, 
neticeleri çok müessif olabilecek bir 
takım iğtişaşlara mâni tedbirleri, kon­
grenin şimdiden alması lüzumunda ıs­
rar eder.
Kahraman bir halkm heyetimiz ta­
rafından, ona zorla kabul ettirilecek 
yeni idareye karşı gösterdiği muka­
vemet; istihkak ettiği hürmet ve iti­
nalardan mahrum bırakılmalıdır.
İşte masal, işte hakikat
(Devamı var)
Taha Toros Arşivi


Hamdullah Suphi Tanrıöver konuşuyor:Arap Birliği hakkında tarihi mütalaalar ve bizim görüşlerimiz

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository