Taha Toros Arşivi, Dosya No: 154-İsmail Habib Sevü

[Sevük], İsmail Habib

Istanbul Sehir University Repository

R ------------------- ------ ------------------- ------------ ----------------------------------- ---- ---------
KARADENİZ KIYILARINDAN AVRUPAYA
Şimdiki Bükreş
Sağda ve solda fabrika bacalarından birer dizi: 
Bükreş kendini en sağlam bekçilerle çevirmiş!
- -N
Uzun asırların mirasına konan garbi bırak, şu yarım asırlık Bük -  
reşten bile alacağımız çok dersler olsa gerek! Kendimizi görme -  
sek ye’se kayarız, başkasını görmesek körlüğe: Birinde eziliş var- 
dır, ötekinde duraklayış: Tanrı milletimi ikisinden de esirgesin!
\ ___________________________ -_______
Soldan Köstence ¡Je Karadeniz«, sağ­
dan Yergökü ile Tunaya, ve bir sürü 
şimendiferle de Avrupamn her yerine 
bağlı olan Romanyamn kalbi, hakika - 
ten bir kalp gibi, Rumen gövdesinin her 
tarafından çekip gövdenin her
tarafına boşalıyor, ve tuzlu su kıyısın - 
daki limanla tatlı su kıyısındaki iskele­
yi iki tarafına birer teneffüs cihazı gibi 
yerleştirmiştir!
Daha Köstenceye girince anladım ki 
Bulgaristandan bambaşka bir memle - 
ketin kapısındayız. Varna limanında 
bizimkinden başka vapur yoktu, ve va­
purda tanıştığım bir Bulgar tüccarı, 
bomboş limanı göstererek: - Söndü bu 
Varna! Bitti bu Varna! - diyip duru - 
yordu. Halbuki Köstence yirmiden faz­
la vapurla doludur. Çepçevre bir kay- 
nayış içinde. Burası kooa Marsilya li - 
manile omuz öpüşüyormuş!
Bu, 75 bin nüfuslu küçük şehirde li- 
mancıhğın dbpolan ve şehirciliğin 
komprimeleri var: İşte solda dağ gibi 
bir «silo», bütün Romanya mahsulle - 
rini karnına doldurup çelik hortumla - 
rüe vapurlara boşaltıyor; işte onun be­
risinde yeni bitirilmiş koskoca bir «gar- 
maritim», vapurların yükünü doğruca 
trene, trenin bütün içini olduğu gibi va­
pura vererek denizle karayı lehimliyen 
son sistem bir mahlûk!
Haritadaki Romanya şişmandır, li - 
man yalnız Köstencenin değil, bütün 
memleketin, limandaki müesseseler de 
bunun için şişman. Fakat kasaba yalnız 
kendinin, o da kendi kendine herşeyim 
olsun demiş, velev küçük olsa da, işte 
beride yepyeni ve süslü Belediye ka - 
zınosu, her çeşit oyun masalariîn bir 
(Monte Karlo) yavrusu; ve işte şehrin 
ötesinde gene yepyeni (Mamaya) pla­
jı; Kösten caliler İkisinde de soyuluyor, 
birinde keseden, ötekimle elbiseden; 
bir «Yıldız» , kapadık, lâkin «Mama -
T«» yı açamadık; İyi olan o, yazık olan 
bu!
Tren meşhur Tuna köprülerini ge - 
çıyor: Buralara kadar son dolgunlu - 
gunu bulan nehir artık Dobrice ovasın­
da yatağma sığamamıştır. Yokdiğerin .  
den çok uzak iki kol arasına geniş bir 
sazlık yaparak yayıldıkça yayılmış. Ta 
baştan Belgrada kadar insanların çeşit 
çeşit köprülerle üzerinden aşıp durma­
sına kızan koca ırmak artık buralarda 
kimseyi geçirtmem diyor. Tabiat kuv- 
vetıle insan inadı, ne zaman karşılaştı 
da insan yenmedi? Trenle dahi daki - 
kalarca ve dakikalarca bitmiyen üç 
köprü: Yassı yass, akan Tuna, insan - 
®gh!e başa çıkılamıyacağını anlıyaıak 
sinmiş gibi!
Dümdüz bir tvanm ufkunda bık,a 
kabartısından uzun bir gölge. Tren o - 
na koşmuyor da, sinema perdesinin 
koynündan o bize yaklaşıyor gibi, çiz­
giler gittikçe vüzuhlaşmaktadır. En sağ­
da ve en solda fabrika bacalanndrn
rer küme, bu iki küme sivriliğim bağ­
lıyım gene teker teker bacalardan bir 
dizi: Bükreş kendini en sağlam bekçi - 
k fle ’ çevirmiş!
İ»te bir düzüne direğile, radyoda 
şakrak havalarını dinlediğimiz, Bük - 
res telsizi, musikideki yüksekliklerini 
çelikten bir şahadetle haykırıyor; ve 
işte yanyana beş altı trenin girdiği ge­
niş gar, belli ki çokça dolup boşalan 
bir şehirdeyiz. İndiğim otel, Atinapa - 
las, altı yüz odalı, tuttuğum daire gibi 
yere bizim Perapalas ne ister bilmem, 
duvardaki tarifede benden yalnız 
(250 ) kuruş alacakları yazılı: Anla - 
dım, cebimdeki Türk lirası üç dört 
misli büyümüştür!
Şehri dolaşıyoruz: Caddeler canlı
kanlı birer şiryan. Hayat nabzı galiba 
çok iyi; ağır gövdeli taş binalar, aşikâr 
ki yerine sağlamca oturmuş bir belde; 
boyuna kalabalıkların girip çıktığı süs « 
İÜ ve büyük mr gazalar, anlaşılan bu - 
rada ya alışveriş çok, ya buhran yok. 
Bükreş harpten muzaffer çıkmanın ta­
dını çıkarıyora benziyor; en kibar cad­
desinin ismi de zafer manasına «Vik - 
tuar» dır; çehrelerde bu ne şenlik, 
Bükreş gülüyor!
«Galeri Lafayyet» e uğradık, Paris - 
teki meşhur mağazanın şubesi, fakat al­
tı yedi katı içine bizim Beyoğlu ma • 
gazalarının hemen topunu koy. En üst­
teki yazlık terastan etrafın görünüşü 
oldukça güzel; bir sürü kuleler, muh • 
teşem kubbeler, belli ki Bükreşin göv*
___________________ y
desi Avrupalılaşmış. Zaten Rumen pa­
yitahtına «küçük Paris» diyorlar. Kü­
çük Paris, lâkin nüfusu bizim İstanbul - 
dan iki yüz bin daha fazla: Yanm asır 
altı asrı nasıl da geçivermiş!
Terası dolduran kibar Rumen hal - 
kına, bilhassa kadınlarının giyinişine ba­
kıyorum: Bükreş kadım eskiden de 
meşhur olacak ki «Evliya» bile «başı 
kınalı bakire kızlar siyah kâhkUllerini 
dağıtıp san papuçlarile reftar ettikte 
gönüller onların zülüfleri gibi perişan 
olur» demişti. Şimdi su-tlarda pahalı 
tuvalet, omuzlarda Kanada tilkilerinin 
postu, Bükreş kadım güzelliğinden ön - 
ce zenginliğini teşhir ediyor!
Bükreşte, bizim para ile bile, milyo­
ner olarak yüzlerle varmış; petrol, hu­
bubat, kereste... Yani toprağın altı, 
üstü, tümseği: Rumen zenginliğinin bel- 
lı’başlı kaynağı kara toprağın bu üç bi­
çiminden çıkıyor!
Şehirde deniz ve nehir yok öyle mi ? 
Buna rağmen işte «Çeşmeciö» parkı - 
mn havuzlarındaki bir sürü sandal, iste­
diğin kadar kürek çek. İşte «L 'do», en 
işlek bir caddenin haşmetli binası için­
de yüzlerle kişinin yıkandığı kibar bir 
plaj; ve işte daha kıyıda daha büyüğü, 
binlerle ve binlerle insan alan halk 
plajı... Burada kuru şehir zorla su şeh­
ri olmuş, biz orada su şehrini kuru ya - 
parken!
Bükreş sıcaktır öyle mi? İşte «şose», 
kilometreilerce ve kilometrelerce uza - 
yan, sağa sola boyuna kollar veren *o- 
se; hertarafı süslü villâlarla dolu; Ulah 
ruhu da apartımanı pek sevmiyor ga - 
liba; ev, ağaç, bahçe; şose dedikleri bu 
kıyı semti, otomobille uzun uzun dö - 
nüp dolaşırken kendimi, düz bir z'stvn 
üstünde ağaçlan birdenbire büyüyü - 
vermiş yeni Ankaradayım sandım!
Maddî Bükreş! bırak: Memleketin
zengin membalan var, bu beldeyi ko - 
laylıkla yaratmış diyelim; yan dünya 
yarısile çarpışırken onlar kazananlar sa­
fında bulunmuşlar, talihleri var diye - 
lim; cadde mi? Her yerde açılır; bina 
m ı? Her yerde kurulur; park mı? Her 
yerde yapılır diyelim, ve... diyelim ki 
milletl ırin asıl kıymeti madde ile öl - 
çülmez!
Peki majıevî Bükreşi buyurun: Beş
on dakikalık mesafede beş altı kütüp - 
haneye rasladım. Herbiri beş altı kat, 
her kattaki salonun bir köşesin^ bizim 
kütüphanelerden istediğini saklıyıver; 
memlekette satışı yirmi bini aşan yüz­
den fazla mecmua çıkıyor, «Üniversel» 
gibileri iki yüz bin salmaktadır; Karol 
irfan mü-ssesesinin, yüz bmlerle ci’t’ik 
zengin kütüphanesinden başka, dört 
büyük konferans salonunu gördüm, 
mevsiminde heosi ağız ağıza doluyor - 
muş: Rumen okumayı da biliyor, din - 
lemeyi de, yani ilerlemeyi!
Musikisi var, dünya tanıyor; arristi 
var, Avrupa revülerinde oynuyor; âli - 
mi var, garp kürsülerinde dersini verip 
tatilde memleketine geliyor; şairi ve 
edibi var, beynelmd'il olmuştur; mede­
niyete sadece kabuğundan yapışık de - 
ğil, medeniyetin içinde. Özenmiyor, ö- 
zü bulmuş. Görünmüyen bir hükümetle 
görünüm bir m llet manzarası: Bu mem­
leket altmış sene evvel eyaletimiz:?’ !
Bugünün Türkü dünyanın hiçbir ileri 
tecellisi karşısında nevmit olacak de - 
ğildir. Bu toprak üstünde en yapılmı - 
yacağı yaptık, yapılacağı elb-ıt yaparız. 
Yendiğimiz dünün yanında yenemiye - 
ceğimiz hiç bir yann yok. Fakat uzun 
asırların mirasına konan garbı bırak, şu 
yanm asırlık Bükreşten bile alacağımız 
çok dersler olsa gerek. Kendinvzi gör-- 
mesek yese kayarız, başkasını görme­
sek körlüğe; birinde eziliş vardır, öte -
kinde duraklayış; Tanrı milletimi ikisin­
den de esirgesin!
Tuna, Jübiter vapuru 
İSMAİL HABİP
* 0 0 1 6 4 0 2 6 5 0 1 0 *


Karadeniz kıyılarından Avrupa'ya:Şimdiki Bükreş

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository